Решение #2872609 Экономические

****-сонлииқтисодий иш Судья:**** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** **** *****, судья****раислигида, судья ёрдамчиси****нингкотиблигида,Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар«****» АТБманфаатида,жавобгар фермер хўжалигидан****.****.**** сўмкредит фоизи ундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни *****нинг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – Палата деб юритилади)«****» АТБ (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)манфаатида, Урганчтуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«CHINOR» фермер хўжалиги (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****.****.**** сўмкредит фоизиундиришни сўраган. Палата ўз даъво аризасида ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Даъвогар судга **** йил 21 октябрь куни ариза билан мурожаат қилиб, кредит қарзи қисман тўланганлиги бўйича маълумотнома **** қилиб, даъво аризани ўзининг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлса-да, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишниЎзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда -ИПКдеб юритилади)****, ****, ****, ****-моддаларига асосанпалата, даъвогарва жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд,ишдаги ҳужжатларниўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўрадаъвоаризани қисман қаноатлантиришнива ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матнда – ФК деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан ****шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** кредит шартномасидан келиб чиққан. ФК ****-моддаси асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф — **** ёки бошқа кредит ташкилоти (кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан ва суд муҳокамасидан аниқланишича,«****» АТБ Қоровул **** хизматлари марказива«CHINOR» фермер хўжалигиўртасида 2024йил24 октябрда****-сонли кредит шартномаси тузилган. Шартномага асосанбанкқарз олувчигачорвачилик сохасини ривожлантиришучуннаслли қорамолларсотиб олишучун84ой муддатга,асосий қарзга24ой имтиёзли давр биланйиллик 16,5фоизтўлаш шарти билан4.****.****.**** сўм миқдорида кредит ****лган. Шартноманинг2.6-бандига асосанкредит фоизлариҳар ойнинг 5 санасигачатўлаш **** олган. Бироқ, жавобгар томонидан график бўйича тўланиши лозим бўлганкредитфоиз қарзи қайтарилмаган ва натижада**** йил10 сентябрьҳолатига ****.****.**** сўм муддати ўтган кредит фоизиданқарздорлик вужудга келган. Мазкур қарздорликни тўлаб беришни сўраб, даъвогарнинг жавобгарга юборган огоҳлантириш хатлари жавобгар томонидан ижросиз қолдирилган. Шундан кейин, палата даъвогар манфаатида судга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. Шартноманинг4.1-бандигакўра,Қарз олувчи ушбу шартнома билан ўз зиммасига олган **** бузган **** ҳамда **** ишлатганда, **** томонидан **** кредитни ва улар бўйича ҳисобланган фоизларни шартномада назарда тутилган тартибда муддатидан олдин ундиришга, шунингдек ундирувни қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда гаровга қўйилган ва гаровдан ҳоли ликвидли мол-мулкка қаратишмумкинлиги белгиланган. ФКнинг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. ФКнинг ****-моддасига асосан кредит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қўлланиши мумкин. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар қарз шартномасига қарзни қисман (бўлиб-бўлиб) назарда тутилган бўлса, қарз олувчи қарзнинг навбатдаги қисмини қайтариш учун белгиланган муддатни бузган ****, қарз берувчи қарзнинг барча суммасини тегишли фоизлар билан бирга муддатидан олдин қайтаришни талаб қилишга ****. Жавобгар белгиланган муддатидакредитга ҳисобланган фоизларини тўламаганлиги ишдаги далиллар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Шунга кўра, суд даъвогарнинг муддатиўтганкредит фоизиниундириш талабларини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, судга даъво ариза берилгандан кейин жавобгардаъво талабидагикредит фоизидан****.****.****сўминитўлаганлиги,даъво талабидаги кредит фоиз қарзидан****.****.****сўмқолганлиги маълум бўлди. Бундай ҳолатда суд даъвони қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.****сўм кредит фоизини ундиришни, даъво талабидаги қолган кредит фоизи суд жараёнида ихтиёрий тўланганлиги сабабли рад қилишни лозим деб топади. ИПК68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПК****-моддасигакўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвониқисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****.****.****сўм кредитфоизи ундиришни, даъво талабини қолган қисмини рад этишни,суд **** жавобгар зиммасига юклашни,даъвогар томонидан даъво ариза берилганда тўланган*** почта **** жавобгардан даъвогарга ундиришни,жавобгарданРеспублика бюджетига ***.**** сўмдавлат божиундиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво қисман қаноатлантирилсин. «CHINOR» фермер хўжалигидан «****» АТБфойдасига****.****.****сўм кредит фоиз ***** сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. «CHINOR» фермер хўжалигиданРеспублика бюджетига****.**** сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****