Решение #2872617 Экономические

****-****/****-сонли иш ****тумани ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ ****йил21 октябрь ****туманлараро иқтисодий судининг судьяси ****,даъвогар"**** ****"масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар“**** ****”хусусий ****2.****.****сўм асосий қарз ва****.****сўмпеня,олдиндан тўланган давлат божи вапочта**** ундириш **** даъво аризаси бўйича қўзғатилган ишини соддалаштирилган иш юритиш тартибида ****туманлараро иқтисодий судининг биносида кўриб чиқиб,қуйидагиларни А Н И Қ Л А ДИ : Даъвогар"**** ****"масьулияти чекланган жамияти(бундан кейин матнда даъвогар деб юритилади)жавобгар“**** ****”хусусий ****(бундан кейин матнда жавобгар деб юритилади)дан2.****.****сўм асосий қарз ва****.****сўмпеня,олдиндан тўланган давлат божи вапочта**** ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(бундан буён 2 матндаИПКдеб юритилади) **** -моддасининг биринчи қисмига асосанагардаъвонинг баҳоси юридик шахсларга нисбатан-базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма бараваридан,якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан эса-беш бараваридан ошмаса,даъво аризалари бўйича ишлар соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилиши лозим. Шусабаблисудишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиши лозим. Суд,ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб,қуйидаги асосларга мувофиқ даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг15-моддасибиринчи қисмида Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади деб кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси55-моддасибиринчи қисмига кўра ҳаркимўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда **** барча усуллар билан ҳимоя қилишга ****. 4 ИПКнинг**** -моддасининг саккизинчи қисмига кўра, судсоддалаштирилган иш юритиш тартибидаги ишнисудмуҳокамасини ўтказмасдан,тарафларни **** ва уларнинг тушунтиришларини эшитмасдан кўриб чиқади,тўққизинчи қисмига кўра, судтарафлар томонидан **** этилган ҳужжатларда баён қилинган тушунтиришларни,эътирозларни ва(ёки)**** текширади,далиллар билан танишади,ашёвий далилларни кўздан кечиради ва ҳал қилув қарорини қабул қилади. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан кўринишича даъвогар ва жавобгар ўртасида****йил14 марткуни****-сонлишартнома(бундан буён матнда шартнома деб юритилади)тузилган. Шартномага кўра,даъвогар маҳсулот етказиб бериш жавобгар эса унинг **** тўлаш **** ўз зиммасига олган. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг2.3-бандигакўра олдиндан ****фоиз тўлов амалга оширилиши,тарафлар келишувига кўра олдиндан тўлов суммаси ўзгартирилиши мумкинлиги,шартноманинг2.4.бандигаасосан,олдиндан қисман тўлов амалга оширилганда ёки олдиндан тўлов амалга оширилмасдан маҳсулот берилгандан,маҳсулот учун тўлов маҳсулот жўнатилган санадан бошлаб30 куничида тўлаб берилиши белгиланган. Жавобгар даъвогардан шартномага асосан****йил4июндагиТСВ****сонли электроншаклда расмийлаштирилган ****фактурабилан5.****.****сўмлик маҳсулотларни қабул қилиб олган бўлсада,олинган маҳсулотнинг2.****.****сўм қисми ўз **** тўламаган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси(бундан буён матндаФКдеб юритилади)нинг****-моддасигакўра **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ,бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса—иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Даъвогар жавобгарга****йил11 августталабнома юбориб қарздорликни тўлаб беришни сўраган бўлса-да,жавобгар томонидан талабнома оқибатсиз қолдирилган. Жавобгарнинг даъвогар олдидаги2.****.****сўм асосий қарздорлигинирадэтувчи ҳужжатлар иш ҳужжатларида мавжуд эмас. Суднинг****йил3октябрдаги даъво аризасини иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш ҳамда ишни соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқиш тўғрисидаги **** билан жавобгарга даъво аризаси юзасидан ёзма фикрини **** чиқарилган кундан эътиборан ўн беш кунлик муддатда судга ўзи асосланаётган ҳужжатлар ва далилларни илова қилган ҳолда **** қилиши учун **** берилган. Бироқ****йил22 октябрькунига қадар жавобгар даъво аризаси юзасидан ўзининг ёзма фикрини судга **** қилмади. ИПК 68-моддасинингбиринчи ва учинчи қисмларига кўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган далилларни ишда иштирок этувчи бошқа шахслар олдида, агарушбу Кодексда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, суд**** бошлангунига қадар ёкисудбелгилаган муддат доирасида очиб бериши лозим. Агар тараф судтомонидан талаб этилаётган далилни ўзида ушлаб турган васудсўрови билан белгиланган муддатда уни **** этмаётган бўлса,ундаги маълумотларшу тарафманфаатларига қарши қаратилган деб тахмин қилинади ваутомонидан тан олинган деб ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг****моддасигаасосан,қарздор айби бўлган **** **** **** учун, агарқонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса,жавоб беради. 2 Шусабабли,даъвогарнинг2.****.****сўм асосий қарздорликни ундириш даъво талабини қаноатлантириш лозим. Бундан ташқари,даъвогар жавобгардан****.****сўмпеняундиришни сўраган. ФКнинг****-моддасинингбиринчи қисмига кўра,қонунчилик ёки шартнома билан белгиланган,қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлганпулсуммасинеустойкаҳисобланади. ФКнинг****-моддасигакўра,неустойкатўлаш тарафларнинг келишувида назарда тутилган ёки тутилмаганлигидан қатъий назар, кредиторқонунда белгиланганнеустойка (қонуний неустойка)ни тўлашни талаб қилишга ****. Тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг2.4.-бандигаасосан, 2.4.-бандигаасосан,олдиндан қисман тўлов амалга оширилганда ёки олдиндан тўлов амалга оширилмасдан маҳсулот берилгандан,маҳсулот учун тўлов маҳсулот жўнатилган санадан бошлаб30 куничида тўлаб берилиши белгиланган. ****йил4июндагиэлектроншаклда расмийлаштирилган ****фактурабилан5.****.****сўмлик маҳсулотлар жавобгар томонидан қабул қилиб олган бўлса-да,олинган маҳсулотнинг2.****.****сўм қисми ўз **** тўламаган. Шусабабли даъвогар Ўзбекистон Республикаси“Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуни(бундан буён матнда Қонун деб юритилади) 32-моддасигаасосан ****.****сўмпеняундиришни сўраган. Қонуннинг32-моддасидаЕтказиб берилган товарлар(ишлар,хизматлар)**** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи(буюртмачи)етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар биркунучун кечиктирилган тўлов суммасининг0,4фоизи миқдорида,аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50фоизидан ортиқ бўлмаган миқдоридапенятўлайди деб белгиланган. Ушбуҳолатда даъвогар томонидан жавобгарга маҳсулот****йил4июнда етказиб берилган,жавобгар эса30 календарь кундавомида яъни****йил 3июлга қадар тўлаши лозим бўлган.Даъвогар судга****йил23сентябрдагиDL-4онлидаъво аризаси билан мурожаат этган. Ушбуҳолатда****йил4июлдан****йил23сентябрга қадар кечиктирилган кундан83кунни ташкил қилади. Ушбуҳолатда пенянинг асосли қисми2.****.*****04=8.****,08*83= ****.****,64сўмни ташкил қилади. ИПК 68-моддасинингбиринчи ва учинчи қисмларига кўра,ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Шусабабли, суд пеняундириш талабини****.****,64сўм қисми асосли деб ҳисоблайди. Суд,даъво аризада талаб қилинган****.****,64сўм пеняни ундиришни лозим топади. 3 ИПК ****-моддасинингбиринчи қисмидасуд**** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикасининг“Давлатбожи тўғрисида” ****йил 06январдагиЎРҚ-****-сонлиҚонуни билан белгиланганДавлатбожи ставкаларининг миқдорлари(бундан буён матндаДавлатбожи ставкаларининг миқдорлари деб юритилади) 2-бандининг “а”-кичик бандида,давлат божи мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг2фоизи миқдорида,бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан кам бўлмаган миқдорда ҳисобланиши белгиланган. Шу сабабли суд даъво талабининг асосли қисми бўйича давлат божини жавобгар зиммасига, даъво талабининг асоссиз қисми бўйича даъвогар зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосансуд даъво талабини қисман қаноатлантиришни жавобгардан даъвогар фойдасига 2.****.**** сўм асосий қарз, ****.****,**** пеня, олдиндан тўланган 41.**** сўм почта **** ва ****.****,**** давлат божи, жами 3.****.****,****ни ундиришни лозим топди. Баён этилганларга ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Даъво ариза талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар“**** ****”хусусий **** ҳисобидан даъвогар"**** rtn rs"масьулияти чекланган жамияти фойдасига2.****.****сўм асосий қарз, ****.****,64сўмпеня ва****.****,6сўм давлат божи,жами 3.****.****,24 сўм ундирилсин. Жавобгар“**** ****”хусусий **** ҳисобидан даъвогар"**** rtn rs"масьулияти чекланган жамияти фойдасига 41.****сўмпочта**** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришрадэтилсин. Соддалаштирилган иш юритиш тартибида кўриб чиқилган иш бўйича ҳал қилув қарори, агар апелляцияшикояти(протести)берилмаган бўлса,қабул қилинганидан кейин ўнкунўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори ўнкунмуддат ўтиб қонуний кучга киради,ҳал қилув қарори устидан ****туманлараро иқтисодийсудиорқали ****вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига ўн кунлик муддат ичидаапелляцияшикояти бериш(протесткелтириш)ёки ушбу муддатдаапелляцияшикояти(протест)берилмаса,олти ойлик муддатдакассацияшикояти бериш(протесткелтириш)мумкин. Судья **** 4