Решение #2872792 Экономические

****3-2501/9****-сонлииқтисодий иш Судья:А.Туракулов ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил21октябрь Боғоттуманлараро иқтисодий суди, судьяА.Туракуловраислигида, судья ёрдамчисиР.Жуманиёзов котиблигида, даъвогар вакили (****5йил 21 октябрдаги42-03/58-сонли ишончнома асосида),****(**** йил 27 декабрдаги ****-сонли ишончнома асосида),иштирокида,жавобгар вакили иштирокисиз,Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармасидаъвогар «***»унитар **** манфаатидажавобгар«***» масъулияти чекланган жамиятидан9 ****,51сўмасосий қарз, ****,**** пеняундириштўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишниБоғоттуманлараро иқтисодий судининг биносида бўлиб ўтган очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: «***»унитар ****(бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади)Боғоттуманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,«***» масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан****,51сўмасосий қарз, ****,**** пеня ундиришни сўраган. Шунингдек, даъвогар вакили судгаилтимоснома**** қилиб, даъво талабларига аниқлик киритиб, жавобгар«***» масъулияти чекланган жамиятидан транзит қилинган электр энергия учун ****,**** асосий қарз, ****,**** пеня, **** сўм почта **** жами ****,**** пул маблағини«***»унитар ****ундириш тўғрисида ҳал қилув қарори чиқаришликнисўради. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига асосан, даъвогар ишни биринчи инстанция судида кўриш чоғида ишнинг мазмунан кўрилиши якуни бўйича чиқариладиган суд ҳужжати қабул қилингунига қадар даъвонинг асосини ёки предметини ўзгартиришга, даъво талабларининг миқдорини кўпайтиришга ёки камайтиришга ****. Қайд этилганларга кўра суд даъвогарнинг даъво талабларига аниқлик киритиш тўғрисидагиилтимосномасини иш юритишга қабул қилишни лозим топади. Палата ўз даъво аризасида ишни палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисидажавобгарқонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, уларнинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан палата, жавобгарвакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб, даъвонитўлиққаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи шахсларнинг вакилларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра даъвонитўлиққаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкурҳолатда тарафларнинг **** энергия таъминоти шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосан, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш **** олади, абонент эса қабул қилинган энергия **** тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш **** олади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига асосан, агар қонун ҳужжатларида, шартномада бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса ёки у **** моҳиятидан келиб чиқмаса,туташтирилган тармоқ орқали газ,нефть ва нефть маҳсулотлари, сув ва бошқа товарлар билан таъминлаш муносабатларига нисбатан ушбу (6-§.Энергия таъминоти) параграф қоидалари қўлланади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, «***»унитар **** қарашли Урганч қурилиш **** бошқармаси билан «***» масъулияти чекланган жамиятиўртасида04.01.**** йил 2-сонли шартнома расмийлаштирилган. Тарафлар ўртасида тузилганшартнома шартларига кўра, Урганч қурилиш ****бошқармаси томонидан«***» масъулияти чекланган жамиятига электр энергиясини транзит тарзда узатиш хизматларини кўрсатиш белгиланган. Мазкуршартнома бўйича ****«***»унитар **** қарашли Урганч қурилиш **** бошқармаси томонидан ****, жавобгарга хизматлар тўлиқ кўрсатиб келинган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия **** абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади. Бироқ, жавобгар томонидан истеъмол қилинганэлектр энергияси**** шартномада белгиланган тартибда тўланмаган ва натижада жавобгарнингдаъвогар олдида****5йил 10 октябрьҳолатига****,48 сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келган. Даъвогар томонидан юборилганистеъмол қилинганэлектр****тўлаш **** талабнома жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласиодатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Бундай ҳолатда суд даъвогарнинг асосий қарз суммасини ундириш талабини асосли деб ҳисоблаб,унитўлиққаноатлантиришни ва ушбу қисм юзасидан суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Даъвогар асосий қарздан ташқари тўлов ўз **** амалга оширилмаганлиги учун тарафлар ўртасидаги шартномашартлари ва Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуннинг 32моддаси 2-қисмидан келиб чиқиб,2****,47сўмпеняундириш талабини ҳам қўйган. ФКнинг ****, ****-моддаларига кўра, қонун ҳужжатлари ёки шартнома билан белгиланган, қарздор **** **** ёки лозим **** **** **** кредиторга тўлаши шарт бўлган пул суммаси неустойка ҳисобланади.Неустойка тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилиши керак. Мазкур ҳолатда, жавобгар томонидан тўловлар ўз **** амалга оширилмаганлиги сабабли, суд даъво талабининг пеня ундириш қисмини асосли деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносибравишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосинитўлиққаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига10 ****,48 сўм асосий қарз, ****,**** пенява41 200сўм почта **** ундиришни, жавобгардан Республика бюджетига******** сўм давлат божи ундиришни лозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****,****,****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъво талабитўлиққаноатлантирилсин. «***» масъулияти чекланган жамиятидан«***»унитар ****фойдасига****,48сўм асосий қарз, ****,**** пенява****сўм почта ****; «***» масъулияти чекланган жамиятиданреспублика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья А.Туракулов