Решение #2872824 Экономические

Судья:**** ****-сонлииқтисодийиш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Боғот тумани ****5йил21 октябрь Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида,судья ёрдамчиси ****котиблигида,прокурор ёрдамчиси ****,даъвогар вакили адвокат **** (03.10.**** йилдаги ****-сонли ишончнома ваордер асосида) жавобгар ****ва Қ.Рахманов (14.10.**** йилдаги ****-сонлиишончнома асосида)иштирокида,даъвогар“X r zm ’lqurilish”масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “**** tum n `ll rd nf d l nishk r n si”давлат муассасасиҳисобидан****,04 сўм асосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича иқтисодий ишни ўз биносидавидеоконференцалоқа режимидагиочиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “X r zm ’lqurilish”масъулияти чекланган жамияти(матнда даъвогар деб юритилади) Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб,“Y ngi riqtum n `ll rd nf d l nishk r n si” давлат муассасаси ҳисобидан****,04 сўм асосий қарздорликниундиришни сўраган. Суднинг **** билан ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида Хоразм вилояти Иқтисодиёт ва молия бош бошқармаси, Ғазначилик бошқармалари жалб этилган. Суд муҳокамасининг **** ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганучинчи шахссуд **** вакили иштирокини таъминламади. Мазкур ҳолатда суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) ****, **** ва ****-моддалари талабига кўра, ишниучинчи шахс вакилларининг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили тушунтириш бериб, даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасидажавобгарвакилитушунтириш бериб,даъво аризаси бўйича эътироз билдириб, даъвони рад қилишни сўради. Суд иш ҳужжатларини ўрганиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб,қуйидаги асосларга кўра даъво аризаниқаноатлантиришни рад этишнилозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдоршахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК 1 деб юритилади)нинг 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, даъвогар ва жавобгарўртасида 05.01.**** йилда№ 12-сонли,08.10.**** йилда № 28сонли“Автотранспорт, ихтисослаштирилган ускуналар, машиналар ва механизм хизматларини кўрсатиш тўғриси”дава10.02.**** йилда № 13-сонли махсулот етказиб бериш тўғрисида шартномаларимзоланган. Даъвонинг асоси сифатида даъвогар ушбу шартномаларга асосан09.06.****йилдаги №****-сонли ҳисобварқа-фактурага асосан ****,52сўмлик, 15.02.**** йилдаги №****-сонли ҳисобварқа-фактурага асосан ****,****лик, 05.01.**** йилдаги №12-сонли ҳисобварқа-фактурага асосан ****,****лик ва 03.02.**** йилдаги №1-сонли ҳисобварқа-фактурага асосан ****,****лик хизматлар****лигива 04.12.**** йилдаги №7-сонли ҳисобварқа-фактурага асосан ****,****лик шебень (майдаланган тош-қум аралашмаси) махсулотижавобгарга етказиб берилганлигини келтирган. Шунингдек,даъвогар тарафлар ўртасида01.01.**** йил ҳолатигатасдиқланган ўзаро **** далолатномасига кўра жавобгарнинг даъвогар олдида **** сўм қарздорлиги тан олинганлигини кўрсатган. Ушбу **** далолатномаси “Y ngi riq tum n `ll rd n f d l nish k r n si” давлат муассасаси бош ҳисобчиси **** томонидан имзоланган. Жавобгар томонидан **** ишларва етказиб берилган махсулотучун тўловлар амалга оширилмаганлиги натижасида жавобгарнинг даъвогар олдидажами ****,****сўм кредиторлик қарздорлиги вужудга келганлиги кўрсатилган. Ушбу қарздорликни тўлаб беришни сўраб даъвогарнинг жавобгарга юборган талабномаси жавобгар томонидан ижросиз ва жавобсиз қолдирилган. Шу сабабли даъвогар судгадаъво аризаси биланмурожаат қилиб, жавобгардан****,****ундиришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Бироқ, Ўзбекистон Республикасининг “Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида”ги Қоунини 13-моддасидапул, товар-моддий бойликларни ва бошқа бойликларни қабул қилиш ҳамда бериш учун асос бўлиб хизмат қиладиган ҳужжатлар, кредит ва ҳисоб-китоб ****, шунингдек молиявий ва бошқа ҳисоботлар бухгалтерия ҳисоби субъектининг раҳбаритомонидан ёки у белгилайдиган шахслар томонидан имзоланиши, бухгалтерия ҳисоби субъектининг раҳбари имзолаш ҳуқуқига эга бўлган шахсларнинг иккита рўйхатини тасдиқлайди.Биринчи рўйхатга бухгалтерия ҳисоби субъектида раҳбарлик вазифаларини амалга оширувчи шахслар, иккинчисига эса, бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқариш вазифаларини амалга оширувчи шахслар киради.Агар бухгалтерия ҳисоби субъекти раҳбари бухгалтерия ҳисоби ва молиявий бошқариш вазифаларини ўз зиммасига олган бўлса, у ҳолда ҳар иккала рўйхатда ҳам ўзини кўрсатади.Юқорида кўрсатилган шахсларнинг имзоси мавжуд бўлмаган ҳужжатлар **** эмас деб ҳисобланади деб белгилаб қўйилган. Юқоридаги01.01.**** йил ҳолатигатузилганўзаро **** далолатномасини имзолашга“Y ngi riq tum n `ll rd n f d l nish k r n si” давлат муассасаси бош ҳисобчиси ****га униимзолашва тасдиқлашҳуқуқи берилганлиги тўғрисида ишончнома мавжуд эмас. Мазкур ҳолатдатарафлар ўртасидагиўзаро **** далолатномаси **** эмас ҳисобланади. Бундан ташқари,Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодексининг ****-моддаси учинчи қисмига кўра, бюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Янгиариқтуман Ғазначилик хизмати бўлимининг13.10.**** йилдаги ****-сонлимаълумотида, тарафлар ўртасидаги шартномаларғазначилик бўлимида рўйхатдан ўтказилмаганлиги маълум қилинган. Мазкур ҳолатда тарафлар шартнома тузишда “Давлат харидлари тўғрисида”ги Қонунда белгиланган талабларга риоя қилмаган. Мазкур Қонун нормаларига мувофиқ, жавобгар харид қилиш тартиб-таомилларига риоя қилмаган ҳолда, электрон дўкон, тендер, энг яхши таклифларни танлаш, бошланғич нархни пасайтириш учун ўтказиладиган аукцион каби харид қилиш тартиб-таомилларини амалга ошириш турларини ўтказилишини таъминламасдан, даъвогар билан тўғридан-тўғри шартнома тузган. ФК ****-моддасига кўра, қонун ҳужжатларининг талабларига мувофиқ келмайдиган мазмундаги битим, шунингдек ҳуқуқ-тартибот ёки аҳлоқ асосларига атайин қарши **** тузилган битим ўз-ўзидан **** эмасдир.Бундай битимга нисбатан ушбу Кодекс****-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган қоидалар қўлланилади. Харид қилиш тартиб-таомилларига риоя қилинмаган ҳолда, яъни, электрон дўкон, тендер, энг яхши таклифларни танлаш, бошланғич нархни пасайтириш учун ўтказиладиган аукцион каби харид қилиш тартибтаомилларини амалга оширмасдан, даъвогар билан тўғридан-тўғри шартнома тузилган ****, бундай битим ФКнинг ****-моддасига асосан ўз-ўзидан **** эмас деб ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 23 декабрдаги “Иқтисодий судлар томонидан қурилиш пудрати шартномасидан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишда қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги ****-сонли Қарорининг 4-банди биринчи хатбошисида, агар қонун ҳужжатларида қурилиш пудрати шартномаси **** электрон дўкон, танлов, тендер, ягона етказиб берувчи билан амалга ошириладиган давлат харидлари натижалари асосида тузилиши назарда тутилган бўлиб, шартнома савдолар ўтказилмасдан тузилган бўлса, бундай битим ФКнинг ****-моддасига асосан ўз-ўзидан **** эмаслиги **** тушунтириш берилган. Чунки, тарафлардан бири бюджет ташкилоти бўлганлиги сабабли тўғридан-тўғри тарафлар ўртасида шартнома тузилиши “Давлат харидлари тўғрисида”ги Қонун талабларига зид ҳисобланади. Шу сабабли тарафлар ўртасидаги шартнома ўз ўзидан **** бўлмаган битим ҳисобланади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра **** бўлмаган битим унинг **** эмаслиги билан боғлиқ бўлган оқибатлардан ташқари бошқа юридик оқибатларга олиб келмайди ва у тузилган пайтидан бошлаб **** эмасдир. Юқоридагилардан келиб чиқибсуд, даъвоталаблариниасоссиз деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра,суд даъво аризаниқаноатлантиришни рад этишни, даъво **** этишда олдиндан тўланган****сўм почта **** даъвогар зиммасида қолдиришни, даъвогар ҳисобидан Республика бюджетига****,8сўм давлат божи, Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисоб-**** видеоконференцалоқа харажати учун **** сўмундиришни лозим топади. Бинобарин,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъво аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Даъво **** этишда олдиндан тўланган****сўм почта **** даъвогар“X r zm ’lqurilish”масъулияти чекланган жамиятизиммасида қолдирилсин. Даъвогар“X r zm ’lqurilish”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан Республика бюджетига****,8сўм давлат божи ундирилсин. Даъвогар “X r zm ’lqurilish”масъулияти чекланган жамияти ҳисобиданЎзбекистон Республикаси Олий судининг депозит ҳисоб-**** видеоконференцалоқа **** учун **** сўмундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****