Решение #2872869 Экономические

****504/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани ****5 йил 21 октябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси ****мованинг котиблигида, даъвогар“Қумқўрғон туман йўллардан фойдаланиш****”давлат муассасасининг, жавобгар "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR"****ҳисобидан20.****.**** сўм қарздорликниундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни,даъвогар вакили **** (ишончнома асосида),жавобгар вакили **** (раҳбар, паспорт асосида), **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс“Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” давлат муассасаси вакиллариО.Қаюмов, **** (ишончнома асосида)лариштирокида Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: даъвогар “Қумқўрғон туман йўллардан фойдаланиш ****”давлат муассасаси(бундан буён матндадаъвогардеб юритилади) Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR"****(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан20.****.**** сўм қарздорликниундиришни сўраган. Суднинг ****5йил14 октябрдаги **** билан ишга“Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” давлат муассасасинизонинг предметига **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини қўллабқувватлаб, **** йил 24 июнь куни ****-сонли тўлов топшириқномаси билан 20.****.**** сўмни “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** 27.04.**** йилдаги 07-сонли шартномага асосан Сурхон дарёси кўпригида казармада **** жорий таъмирлаш ишлари учун тўлов ЛОТ **** деб ўтказиб берилгани, бироқжавобгар "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR" **** ўртасида жорий таъмирлаш ишлари бўйича шартнома тузилмагани ва ишлар **** натижасида жавогарнинг даъвогар олдида 20.****.**** сўм қарздорлик мавжудлигини маълум қилиб,даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили даъво аризаганисбатанэътирозбилдириб, "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR" **** билан “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** ўртасида 27.04.**** йилда тузилган шартнома асосида ишлар ****,ушбу **** ишлар учун даъвогар томонидан **** йил 24 июнь куни ****-сонли тўлов топшириқномаси билан 20.****.**** сўм тўлов амалга оширилгани, орадан шунча **** ўтгандан сўнг даъвогар даъво ариза билан мурожаат қилгани, даъво аризаси асоссиз эканлигимаълум қилиб, даъво аризани рад қилишни сўради. Суд **** иштирок этган **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” давлат муассасаси вакиллари тушунтириш бериб, даъвогар томонидан жавобгарнинг ҳисобига асоссиз равишда**** йил 24 июнь куни ****-сонли тўлов топшириқномаси билан 20.****.**** сўмни “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** 27.04.**** йилдаги 07-сонли шартномага асосан Сурхон дарёси кўпригида казармада **** жорий таъмирлаш ишлари учун тўлов ЛОТ **** деб ўтказиб берилганимаълум қилиб, ишни қонуний ҳал қилишни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи шахларнинг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни атрофлича ўрганиб чиқиб, далилларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга кўра даъво аризани қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 15-моддасига асосан Ўзбекистон Республикасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларининг устунлиги сўзсиз тан олинади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси мамлакатнинг бутун ҳудудида олий юридик кучга эга, тўғридан-тўғри амал қилади ва ягона ҳуқуқий маконнинг асосини ташкил этади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, **** ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланиши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. ФК ****-моддасида **** **** шартларига мувофиқ, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Иш ҳужжатларидан ва даъво аризасида қайд этилишича даъвогар жавобгарнинг ҳисобига **** йил 24 июнь куни ****-сонли тўлов топшириқномаси билан “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** 27.04.**** йилдаги 07-сонли шартномага асосан Сурхон дарёси кўпригида казармада **** жорий таъмирлаш ишлари учун тўлов ЛОТ **** деб, 20.****.**** сўмлик пул маблағлари ўтказиб юборилганлиги, бироқ жавобгар "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR" **** ўртасида жорий таъмирлаш ишлари бўйича шартнома тузилмагани ва ишлар **** натижасида жавогарнинг даъвогар олдида 20.****.**** сўм қарздорлик мавжудлиги,шу кунга қадар жавобгар томонидан пул маблағлари қайтариб тўлаб берилмасданкелаётгани сабабли, жавобгарнинг даъвогардан муддати ўтган дебитор қарздорлиги вужудга келган. Даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликни ихтиёрий равишда тўлаб бериш **** юборилган 28.05.**** йилдаги ****-сонли талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. 2 Шу боисдан, даъвогар қарздорликни ундириш бўйича судга даъво аризаси билан мурожаат этган. Аниқланишича, даъвогар томониданжавобгар ҳисобига **** йил 24 июндаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** 27.04.**** йилдаги 07-сонли шартномага асосан Сурхон дарёси кўпригида казармада **** жорий таъмирлаш ишлари учун тўлов ЛОТ **** деб, 20.****.**** сўмликпул маблағлари ўтказиб берилган бўлсада,даъвогар биланжавобгарўртасида жорий таъмирлаш ишлари бўйича шартнома тузилмаган вабирор биришлар, хизматлар ****, натижада муддати ўтган дебитор қарздорлик келиб чиққан. Шунингдек, **** йил 24 июндаги ****-сонли тўлов топшириқномасида қайд этилган 27.04.**** йилдаги 07-сонли шартнома, аслида “Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** билан "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR" **** ўртасида тузилгани аниқланди. Ваҳоланки,даъвогар “Қумқўрғон туман йўллардан фойдаланиш ****” давлат муассасаси“Жарқўрғон туман йўллардан фойдаланиш” унитар **** ва "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR" **** ўртасида тузилган шартнома юзасидан бирор бир **** олмаган бўлиб, бундай ҳолатда "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR" **** пул маблағининг даъвогарнинг хисоб **** тўлаб берилиши жавобгар томонидан асоссиз ортирилган бойлик бўлиб ҳисобланади. Жавобгар томонидан даъвогарнинг хисоб **** келиб тушган пул маблағининг асоси **** этилмади ва исботлаб берилмади. Шу боисдан,суддаъвогарбиланжавобгар ўртасида ҳеч қандай ҳуқуқий муносабатга киришмаганлиги сабабли, ўтказилган 20.****.**** сўмлик пул маблағларини жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига ундиришни лозим топади. ФКнинг ****-моддасида агар **** **** муддати кўрсатилмаган ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгилаб қўйилган бўлса, кредитор ҳар қачон ижрони талаб қилишга, қарздор эса - ижрони ҳар қачон амалга оширишга **** бўлади.**** дарҳол **** вазифаси қонун, шартнома ёки **** моҳиятидан англашилмаса, қарздор бундай **** кредитор талаб қилган кундан бошлаб етти кунлик муддат ичида **** шарт. ФКнинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Суддаъвогар томонидан жавобгар ҳисобига 20.****.**** сўмлик пул маблағлари ўтказиб берилгани **** йил 24 июндаги ****-сонли тўлов топшириқномаси билан ўз исботини топган ҳисоблайди. Шу сабабли суд, даъвогарнинг қарздорликниундириш талабини қаноатлантиришни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг68-моддасига кўра ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. 3 ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. Ушбу кодекснинг ****-моддаси биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи” тўғрисидаги Қонунига кўра, мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи тўланиши қайд этилган. Бундай ҳолатда суд, даъвоаризани тўлиққаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига20.****.**** сўм қарздорлик, олдиндан тўланган41.****сўм почта ****, республика бюджетига****.****сўм давлат божиундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 74, ****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъвоаризаси тўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар "QURILISH JARQO`RG`ON TA`MIR"****ҳисобидан: даъвогар“Қумқўрғон туман йўллардан фойдаланиш ****”давлат муассасасифойдасига20.****.**** сўмқарздорлик, олдиндан тўланган41.****сўм почта ****; Республика бюджетига****.****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой муддат ичида шу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлари бўйича судлов ҳайаътига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 4