Решение #2872890 Экономические

****25-сонлииқтисодий иш судья**** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛҚИЛУВҚАРОРИ Боғоттумани **** йил21октябрь Боғот туманлараро иқтисодий суди судьяси ****раислигида, судья ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар вакили Ж.Йўлдашев (22.01.**** йилдаги ****-сонли ишончномага асосан) иштирокида,Ўзбекистон Савдосаноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогарАТБ “****” манфаатидажавобгар “SEVIN HOY M PIR ” фермер хўжалигидан****сўм муддати ўтганасосий қарз,****сўм муддати ўтган фоиз қарздорлигиниундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни Боғот туманлараро иқтисодий судибиносида очиқ суд **** муҳокамасидакўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Хоразм вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда – палата деб юритилади) АТБ “****” (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатидаБоғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар“SEVIN HOY M PIR ”фермер хўжалиги (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)ҳисобидан****сўммуддати ўтганасосий қарз,****сўммуддати ўтган фоизқарздорлигиниундиришни сўраган. Палата даъво аризасида суд муҳокамасини палата вакили иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосан палата ва жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили билдирилган талабларни қўллаб-қувватлаб,жавобгар томонидан кредит қарздорлиги тўланганмалигини билдириб, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этувчи даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра, даъвонитўлиққаноатлантиришниваишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси 8 ва ****-моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади.Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** кредит ва гаров шартномасидан келиб чиққан. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ****-моддасига асосан, кредит шартномаси бўйича бир тараф – **** ёки бошқа кредит ташкилоти(кредитор) иккинчи тарафга (қарз олувчига) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (кредит) бериш, қарз олувчи эса олинган пул суммасини қайтариш ва унинг учун фоизлар тўлаш **** олади. Ишдаги ҳужжатлардан маълум бўлишича, АТБ “****”Хазораспфилиали ва “SEVIN HOY M PIR ” фермер хўжалиги ўртасида16.01.**** йилда №33-Ғ/ GRO-P****/24-сонли кредит шартномаси имзоланган бўлиб, унга асосан “Пахта хом ашёсини етиштириш” ****,14фоиз устама тўлаш шарти билан****сўм кредит маблағи ****. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг 1.2-бандига кўра, жавобгар (қарз олувчи) олинган кредит маблағини кредит шартномасида белгиланган шартларда қайтариш ва унга ҳисобланган фоизларни тўлаш **** олган. Шартноманинг 2.2-бандида кредитдан фойдаланганлик учун “Қарз олувчи” “****”га йиллик 10 фоиз ставкада фоиз тўлайди.Кредит шартномасида белгиланган муддатда қайтарилмаса кредитларнинг қайтармаган қисмига фоизлар Ўзбекистон Республикаси Марказий **** асосий ставкасига 1,7 баравар қўшилган миқдорда ҳисобланади деб кўрсатилган. Ушбу шартноманинг 2.3-бандида Пахта хомашёсини етиштириш учун кредит маблағи “Қарз олувчи”га **** йил 1 апрелга қадар тўлиқ қайтариш шарти билан ****.Шу муддат давомида кредитга ҳисобланган фоизлар ҳам тўланиши шартлиги белгиланган. Бироқ, жавобгар томонидан график бўйича тўланиши лозим бўлган тўлов қайтарилмаган. Шундан кейин, Палата **** манфаатида судга юқоридаги талаблар билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси ****-моддасига кўра, **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Тарафлар ўртасидаги шартноманинг 3.2.9-бандида, даъвогар (****) кредит қарздорлиги (асосий қарз ва фоизлар) тўлов графигида белгиланган санадан бошлаб 5 кундан ортиқ муддат давомида жавобгар (қарз олувчи) томонидан тўланмаганда **** кредит шартномасини муддатидан олдин бекор қилиш ёки кредит қарзини муддатидан олдин қайтариш (ундириш) чораларини кўриш ҳуқуқига эга эканлиги қайд қилинган. Жавобгарнинг белгиланган муддатларда кредитқарздорлиги ва унгаҳисобланган фоизларини тўламаганлиги ишдаги далиллар ва судда аниқланган ҳолатлар билан тўлиқ тасдиқланади. Ушбу ҳуқуқ нормаларига асосланиб, суд даъвогарнинг муддатидан олдин асосий кредит қарз ва кредит фоизи ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди. Бироқ, даъвогар вакили томонидан судга **** қилинган 21.10.****йилдаги №878-сонли маълумотномага асосан жавобгарнингмуддати ўтганасосий қарздорлиги****сўм, муддати ўтган фоиздан****сўмқарздорлиги мавжудлиги кўрсатилган. Шу сабабли суд, даъво талабларинитўлиққаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****сўммуддати ўтган асосий қарздорлик ва****сўм муддати ўтган фоизқарздорлигиниундиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъвосинитўлиқ қаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим деб топади. Юқоридагилардан келиб чиқиб ҳамда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, ****, ****, ****, ****, ****моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогарнинг даъвоситўлиққаноатлантирилсин. Жавобгар“SEVIN HOY M PIR ”фермер хўжалигидаъвогар АТБ “****” фойдасига****сўммуддати ўтган асосий қарздордлик, ****сўм муддати ўтган фоизқарздорлиги ваолдиндан тўланган****сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад қилинсин. Жавобгар“SEVIN HOY M PIR ”фермер хўжалигидан Республика бюджети фойдасига****,30 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига шу суд орқали бир ой ичида апелляция тартибида, ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****