Решение #2872925 Экономические

****503/****-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қумқўрғон тумани **** йил21 октябрь Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида,даъвогар“Chiqindi lig nl rini b shq rish dir ksi si”ДМ Сурхондарё вилояти ҳудудий бошқармасининг, жавобгар “Qiziriq-Inv st”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан****.****.****,01сўмасосий қарз,94.****.****сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишнидаъвогарвакили****(**** йил 10 сентябрдаги ****-сонлиишончнома асосида),жавобгар вакилиҚ.Турдиев (раҳбар, паспорт асосида)иштирокида, Қумқўрғон туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** кўриб чиқиб,қуйидагиларни ан и қ л а д и: даъвогар“Chiqindi lig nl rini b shq rish dir ksi si”ДМ Сурхондарё вилояти ҳудудий бошқармаси(бундан буён матндадаъвогардеб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат этиб, жавобгар“QiziriqInv st”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан****.****.****,01сўмасосийқарз,94.****.****сўм пеня ундиришни сўраган. Даъвогар судга даъво талаблари миқдорини камайтириш тўғрисида ариза **** этиб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига ****.****.**** сўм асосий қарз, 59.****.**** сўм пеня ундиришни сўраган. Суднинг **** билан даъвогарнингдаъво талаблари миқдорини камайтириш тўғрисидаги аризаси иш юритишга қабул қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакилидаъво талабларини қўллабқувватлаб, даъво аризани қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этганжавобгар вакили даъво аризани қисман тан олишини, жавобгарнинг даъвогар олдида 73.****.**** сўм асосий қарзи мавжудлиги, даъво талабининг қолган қисми асоссиз бўлгани боис, рад қилишни сўради. Суд,тарафларвакилларинингтушунтиришларинитинглаб, ишда тўпланган ҳужжатларни атрофлича ўрганиб чиқиб, уларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга кўра, даъвоталаблариниқисманқаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларига кўра, даъвогар важавобгарўртасида**** йил 01 апрелда 14-сонли ва **** йил 03 январда 03-сонлишартномалартузилган. 1 Шартнома шартларига кўра, ижрочи(даъвогар)буюртмачи(жавобгар)нингтопшириғи билан шартноманинг 1.2-бандида, яъниижрочи**** эвазига буюртмачи томонидан олиб келинган қаттиқ ва суюқ маиший чиқиндиларни чиқинди полигонларига қабул қилиш ва жойлаштириш хизматларини кўрсатиш, буюртмачи эса кўрсатилган хизматлар, ишлар учун **** тўлаш **** олган. Шартноманинг 2.1-бандида,ижрочи томонидан кўрсатиладиган хизматлар ва жойлаштириладиган қаттиқ ва суюқ маиший чиқиндилар **** ҳар ойнинг якуний билан кейинги ойнинг 5-санасига қадар **** ишлар далолатномасива ****-фактурада акс эттирилади;2.2-бандида, буюртмачи шартнома имзоланган пайтдан бошлаб ҳар ойда кўрсатиладиган хизматлар ва жойлаштириладиган чиқиндилар **** **** 30 фоиз миқдорида ижрочининг ҳисоб-**** олдиндан пул кўчириш йўли билан амалга оширади; 2.3-бандида буюртмачи ижрочи томонидан ҳар ойда **** жами иш **** учун бўнак сифатида тўланган тўловни чигириб, қолган 70 фоиз миқдоридаги суммани ижрочи томонидан **** қилинган ****-фактурага асосан мазкур ****-фактура имзоланган кундан бошлаб 3 **** иш куни ичида амалга оширилади, деб келишилган. Бундан ташқари, Сурхондарё вилоят ҳокимининг **** йил 21 октябрдаги “Сурхондарё вилояти ҳудудларида маиший чиқиндиларни қабул қилиш ва **** бўйича хизмат кўрсатиш учун **** тўлов тарифлари миқдорини белгилаш тўғрисида”ги ****-Q/24-сон қарори билан 1 метр куб чиқиндига таклиф этилган ****,**** камайтирилиб, **** сўм; 1 тонна чиқиндига таклиф этилган **** сўм камайтирилиб **** сўм (ҚҚС билан бирга) чекланган тарифлар белгиланган. Шу сабабли, даъвогар томонидан did .uzплатформаси орқали хизматлар кўрсатиш, ишларни ****юзасидан**** йил 01 ноябрдаги ****сонли қўшимча келишув расмийлаштирилиб, жавобгарга юборилган. Мазкур шартномаларга биноан, даъвогар томонидан**** ишлар ва хизматлар****.****.**** сўмни ташкил этиши, шунданжавобгартомонидан90.****.**** сўм тўлов амалга оширилган бўлиб, қолган (****.****.****.****.****) ****.****.**** сўмқарздорлик вужудга келган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён ФК деб юритилади)нинг ****-моддасида **** **** шартларига мувофиқ, **** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ушбу кодекснинг ****-моддасига кўра, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. ФКнинг ****-моддасига кўра,**** эвазига хизмат кўрсатиш шартномаси бўйича ижрочи буюртмачининг топшириғи билан ашёвий шаклда 2 бўлмаган хизматни **** (муайян ҳаракатларни қилиш ёки муайян фаолиятниамалга ошириш), буюртмачи эса бу хизмат учун **** тўлаш **** олади. Суд муҳокамасидатарафлар ўртасида маиший чиқинди полигонларига жойлаштирилган чиқиндилар миқдори тўғрисида расмийлаштирилган солиштирма далолатнома асосида тузилган****4йил01 майдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан8.****.****.54сўмлик;****4йил31 майдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан8.****.****,55сўмлик;****4йил01 июлдаги****-сонли электрон ҳисобфактура билан8.****.****,69сўмлик;****4йил01 августдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан8.****.****,57сўмлик;****4йил31 августдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан8.****.****,62сўмлик;****4йил01 октябрдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан8.****.****,71сўмлик;****4йил18 ноябрдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан10.****.****,04сўмлик;****4йил18 декабрдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан36.****.****сўмлик; ****5йил09 январдаги****-сонлиэлектрон ҳисоб-фактура билан31.****.****сўмлик;****5йил04 февралдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан30.****.****сўмлик;****5йил07 мартдаги10-сонли электрон ҳисоб-фактура билан19.****.****сўмлик;****5йил23 июлдаги3/3сонли электрон ҳисоб-фактура билан9.****.****сўмлик;****5йил23 июлдаги3/4-сонли электрон ҳисоб-фактура билан6.****.****сўмлик;****5йил23 июлдаги3/5-сонли электрон ҳисобфактура билан6.****.****сўмлик;****5йил23 июлдаги3/6-сонли электрон ҳисоб-фактура билан6.****.****сўмлик; жами****.****.****сўмга расмийлаштирилганэлектрон ҳисоб-фактураларбилан даъвогар томониданжавобгарга**** ишлар ва хизматлар кўрсатилгани ўз тасдиғини топади. Ушбу**** ишлар вакўрсатилган хизматлар учун жавобгар томонидан қисман90.****.**** сўм тўловлар амалга оширилиб, қолган(****.****.****.****.****) ****.****.**** сўмқарздорлик жавобгар томонидан тўламасдан қолгани маълум бўлди. Ушбу ҳолатда суд, даъвогарнинг****.****.**** сўмасосий қарз ундириш талабиниасосли деб ҳисоблайди ва униқаноатлантиришни лозим деб топади. Бундан ташқари, суд жавобгарнингдаъвогар томонидан юборилган****4йил31 августдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан8.****.****,62сўмга,****4йил18 ноябрдаги****-сонли электрон ҳисобфактура билан10.****.****,04сўмга;****4йил18 декабрдаги****-сонли электрон ҳисоб-фактура билан36.****.****сўмга;****5йил09 январдаги****сонлиэлектрон ҳисоб-фактура билан31.****.****сўмга нисбатан билдирилган эътирози келишмайди. 3 Чунки,шартноманинг 2.4-бандида ижрочи томонидан буюртмачига жўнатилган ҳисобот ойида кўрсатилган хизматлар ****-фактурани 3 (уч) иш куни ичида қабул қилади.Агар буюртмачи томонидан ****-фактура ўз **** қабул қилинмаган ва 3 (уч) иш куни ичида уни қабул қилишни асосланган рад жавоби берилмаган бўлса, у ҳолда ****-фактура қабул қилинган ва томонлар тарафидан тасдиқланган, хизматлар эса кўрсатилган ҳисобланади. Шунингдек,Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 14 августдаги ****сонли қарори билан тасдиқланган “****-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, **** этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 63-бандига кўра, етказиб берувчи томонидан **** этилган электрон ****-фактура ўн календарь кун, **** маркировкаланиши лозим бўлган маҳсулотлар бўйича эса бир календарь кун ичида сотиб олувчи томонидан электрон **** имзо билан тасдиқланиши ёки сабаби кўрсатилган ҳолда рад этилиши шарт.Сотиб олувчи томонидан белгиланган муддатда тасдиқланмаган ёки рад этилмаган электрон ****-фактура тасдиқланган ҳисобланади. Бундан ташқари, даъвогар ўз даъво талабида **** лозим **** **** сабабли жавобгардан шартноманинг4.2-бандига асосланиб59.****.****сўм пеня ундириш сўралган. Шартноманинг4.2-бандида буюртмачиушбу шартномада келишилган муддатдан кейин 3 (уч) кун давомида ҳисоб-китобларни амалга оширмаса, ижрочига тўлов кечиктирилгансумманинг0,4фоизимиқдоридапенятўлаши назарда тутилган. ФКнинг ****-моддасига кўра, агар тўланиши лозим бўлган неустойка кредиторнинг **** бузиш оқибатларига номутаносиблиги кўриниб турса, суд неустойкани камайтиришга ****.Бунда қарздор **** қай **** ****, **** иштирок этаётган тарафларнинг мулкий аҳволи, шунингдек кредиторнинг манфаатлари эътиборга олиниши керак.Суд алоҳида ҳолларда қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, кредиторга тўланиши лозим бўлган неустойкани камайтириш ҳуқуқига эга эканлиги кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Олий (хўжалик) суди Пленумининг “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 4-бандида, ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****.Шу билан бирга, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги тўғрисида тушунтириш берилган. Ушбу ҳолатда суд, қарздор ва кредиторнинг манфаатларини ҳисобга олиб, даъвогарнинг59.****.****сўмпеня ундириш талабини қисман,8.****.****сўм миқдорида қаноатлантиришни, пенянинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. 4 Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буёнИПКдеб юритилади)нинг68-моддасига мувофиқ ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. ИПКнинг 74-моддасига мувофиқ суд далилларга ишнинг барча ҳолатларини жамлаб, уларни суд **** қонунга амал қилган ҳолда ҳар томонлама, тўлиқ ва холис кўриб чиқишга асосланган ўз ички ишончи бўйича баҳо беради.Ҳар бир далил ишга алоқадорлиги, **** ва ишончлилиги нуқтаиназаридан, далилларнинг йиғиндиси эса етарлилиги нуқтаи-назаридан баҳоланиши лозим.Агар текшириш натижасида далилнинг **** тўғри келиши аниқланса, у ишончли деб тан олинади. Ушбу кодекснинг ****-моддаси биринчи қисмида суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, олтинчи қисмида агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонунчиликда белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг **** йил 19 декабрдаги “Иқтисодий ишлар бўйича суд **** ундириш амалиёти тўғрисида”ги 36-сонли қарорининиг6.2-бандида судларга тушунтирилсинки, даъвогар томонидан даъво талаблари камайтирилган ****, давлат божи қайта ҳисоблаб чиқилмайди ҳамда тўланган давлат божи қайтарилмайди деб тушунтириш берилган. Бундай ҳолатда суд,даъво талабларини қисман қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига****.****.****сўм асосий қарз, 8.****.****сўм пеня, олдиндан тўланган(4.****.****.****.****) 3.****.**** сўм давлат божи, 41.****сўм почта **** ундиришни ҳамда даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни, олдиндан тўланган 1.****.**** сўм давлат божини даъвогар зиммасида қолдиришнилозим деб топди. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68,74,****, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л ди : Даъво талаблари қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “Qiziriq-Inv st”масъулияти чекланган жамиятиҳисобидан даъвогар“Chiqindi lig nl rini b shq rish dir ksi si” ДМ Сурхондарё вилояти ҳудудий бошқармасифойдасига****.****.****сўм асосий 5 қарз,8.****.****сўм пеня, олдиндан тўланган3.****.**** сўм давлат божи,41.**** сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Олдиндан тўланган 1.****.**** сўм давлат божи даъвогар зиммасида қолдирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой муддат ичида шу суд орқали Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлари бўйича судлов ҳайаътига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья **** 6