Решение #2873015 Экономические

****/****-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ **** тумани **** йил ** октябрь **** туманлараро иқтисодий суди,судья **** раислигида, судья ёрдамчиси ****нингкотиблигида, даъвогар “****” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар“**** ****”фермер хўжалигидан****сўм асосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогарҳамда учинчи шахс вакили****(ишончнома асосида), жавобгар вакили **** (ишончнома асосида) иштирокида, ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: **** туманлараро иқтисодий судига“******** ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матндадаъвогардеб юритилади) “**** ****”фермер хўжалиги(бундан буён матнда жавобгардеб юритилади)га нисбатан даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан ****сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Суднинг**** йил 24 сентябрдаги **** билан ишга“**** **** ****” масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матндаучинчи шахсдеб юритилади) низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд ****иштирок этган даъвогар ва учинчи шахс вакили даъво аризасидаги**** такрорлаб, қарздорлик жавобгар томонидан тўлаб берилмаганлигини билдириб, даъвони тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд ****иштирок этган жавобгар вакили даъво аризага нисбатан эътироз билдириб, **** йил 1 ноябрдаги ****-сонли шартномадаги жавобгар раҳбарининг имзоси сохталаштирилганлиги сабабли даъво аризасини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд,тарафларвакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво талабини қаноатлантиришни, суд **** жавобгар зиммасига юклашнилозимдеб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан кейин матнда ФК деб юритилади)нинг ****-моддасига кўра, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишдаги мавжуд ҳужжатлардан кўринишича, жавобгар ва учинчи шахсўртасида 2024 йил 13 январда “Ғаллачилик кластери билан фермер хўжалиги ўртасида бошоқли дон харид қилиш бўйича” ****/G-****-сонли фьючерс шартномаси тузилган. Ушбу шартномага асосанучинчи шахс томонидан жавобгарга етказиб берилган уруғлик буғдой, менирал ўғит, ёқилғи мойлош материаллари, агротехник тадбирларни ташкиллаштириш ва иш **** учун ўтказиб берилган бўнак бадаллари ҳисобидан ****,**** миқдорда дебитор қарздорлик юзага келган. Шундан сўнг, учинчи шахс, жавобгар ва даъвогар ўртасида **** йил 1 ноябрда “Ундирув ҳуқуқини учинчи шахсга ўтказиш тўғрисида” ****-сонли шартнома тузилган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига кўра, оддий ёзма ёки нотариал шаклда тузилган битимга асосланган талабдан бошқа шахс фойдасига воз кечиш ўша шаклда амалга оширилиши керак. Ушбу шартноманинг 2.1-бандида мазкур шартномага асосан “Кредитор” ўзининг “Дебитор”дан бўлган ****,**** қарзини “Янги кредитор” ҳисобига ўтказиши белгиланган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмида, м**** асосида кредиторга тегишли бўлган ҳуқуқ (талаб) унинг томонидан битим бўйича бошқа шахсга ўтказилиши (талабдан бошқа шахс фойдасига воз кечиш) ёки қонун асосида бошқа шахсга ўтиши мумкин. Шартноманинг 2.2-бандида “Янги кредитор” ўзнинг “Кредитор”дан хосил бўлган ****,**** қарзини 2 (икки) ой муддат ичида бир **** ўзида ёки босқичма-босқич “Дебитор” ҳисоб **** ўтказиб беради деб келишилган. ФКнинг ****-моддасига асосан м**** **** шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Низони судгача ҳал қилиш чораси сифатида қарзни қайтаришни сўрабдаъвогартомониданжавобгарга**** йил 25 августдаги 6-сонли талабномаюборилган бўлса-да,жавобгартомонидан ўз ****и****илмаган, шартномада белгиланган тартиб ва муддатда қарздорликқайтарилмаган. Шу боис, даъвогаржавобгарга нисбатандаъво аризаси билан судга мурожаат қилган. ИПК 12-моддасига асосан, суд ишни муҳокама қилишда иш бўйича барча далилларни бевосита текшириши шарт. Суд, жавобгар вакилининг **** йил 1 ноябрдаги ****-сонли шартномадаги жавобгар раҳбарининг имзоси сохталаштирилган деган **** асоссиз деб ҳисоблайди. Чунки, **** вилояти Ички ишлар бошқармаси эксперт-криминалистика марказининг **** йил 10 июндаги эксперт хулосасига кўра, **** йил 1 ноябрдаги “Ундирув ҳуқуқини учинчи шахсга ўтказиш тўғрисида” уч томонлама тузилган ****-сонли шартномадаги **** номидан **** имзолар фуқаро **** ўзи томонидан **** қайд этилган. Бундан ташқари, **** йил 1 ноябрдаги “Ундирув ҳуқуқини учинчи шахсга ўтказиш тўғрисида” ****-сонли шартномабугунги кунда бекор қилинмаган ёки **** эмас деб топилмаган. Макур шартнома ҳозирги кунда қонуний кучда. ИПК 68-моддасинингбиринчи қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Суд, қайд этилганлардан келиб чиқиб,даъвогарнинг жавобгардан****сўмасосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво талабини асосли деб ҳисоблайдиҳамдадаъво талабини қаноатлантиришни, жавобгардандаъвогарфойдасига ****сўм асосий қарзниундиришнилозим топади. Шу билан бирга суд, давлат божи ва почта **** масаласини муҳокама қилиб, ИПК ****, ****-моддасига мувофиқ,жавобгардан даъвогар фойдасигаолдиндан тўланган41 2**** почта****, республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни лозим деб топди. Юқоридагиларга кўра,ИПКнинг ****,****,****, ****-моддаларини қўллаб суд қ а р о р қ и л д и: Даъвогарнинг даъво талаби қаноатлантирилсин. Жавобгар“****” фермер хўжалигидан даъвогар“****” масъулияти чекланган жамияти фойдасига**** сўм асосий қарз ҳамда олдиндан тўланган******** почта **** ундирилсин. Жавобгар“****” фермер хўжалиги ҳисобидан республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали****вилояти судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****