Решение #2873019 Экономические

****-****/****-сонли иқтисодий иш Судья: **** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Боғот тумани ****йил21 октябрь Боғот туманлараро иқтисодий судининг судьяси****нинграислигида,судья ёрдамчиси****котиблигида,даъвогар “***” акциядорлик жамиятинингжавобгар“***” масъулияти чекланган жамиятидан**** сўмзарарни ундириштўғрисидаги даъво аризасибўйичаишни Боғот туманлараро иқтисодий суди биносида, очиқ суд **** муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “Ҳудудгазтаъминоти” акциядорлик жамияти(бундан буён матнда даъвогар деб юритилади)Боғот туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожаат қилиб, “***”масъулияти чекланган жамияти(бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)ҳисобидан****сўм етказилган зарарни ундиришни сўраган. Даъвогар вакили судга ариза билан мурожаат қилиб, ишнивакилииштироқисиз кўриб чиқишни сўрган. Бугунги суд **** ўтказилиш **** ва жойи тўғрисида жавобгар қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган бўлсада, унинг вакили иштирок этмади, даъво ариза юзасидан фикр билдирмади. Бундай ҳолда суд ишни Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****-моддасига асосандаъвогар важавобгар вакилларининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб ҳисоблайди. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 55-моддасига кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракатсизлиги устидан судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 8 ва ****моддаларига асосан **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Ишҳужжатларидан маълум бўлишича,жавобгарга тегишли бўлган“****”русумли давлат****белгиси ****LBAбўлган юк автомобили 25.01.**** йилда Тошкент шаҳар, Бектемир тумани, Олтинтопган маҳалласи, Олтинтопган кўчасидан ўтган Д-****м.м ўрта босимли газ қувурини эҳтиётсизлик натижасида уриб юбориб,табиий газ сизиб ҳавога чиқиб кетишига сабаб бўлган. Мазкурҳолат юзасидан “Бектемиртумангаз” ГТБавария диспетчирлик хизматига 25.01.**** йилда 94-сонли аварияни бартараф қилишбўйича буюртма келиб тушган. Йўқотилган табиий газ сарфини ҳисоблаш **** 25.01.**** йилдаги далолатномага кўра, эҳтиётсизлик натижасида уриб юборилган Д-**** м.м ўрта босимли газ қувуридан ****,4 м3 табиий газ йўқотилганлиги аниқланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг ФКнинг 14-моддасига кўра агар қонун ёки шартномада зарарни камроқ миқдорда тўлаш назарда тутилмаган бўлса, ҳуқуқи бузилган шахс ўзига етказилган зарарнинг тўла қопланишини талаб қилиши мумкин. Зарар деганда, ҳуқуқи бузилган шахснинг бузилган ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган ****, унинг мол-мулки йўқолиши ёки шикастланиши (**** зарар), шунингдек бу шахс ўз ҳуқуқлари бузилмаганида одатдаги фуқаролик муомаласи шароитида олиши мумкин бўлган, лекин ололмай қолган даромадлари (бой берилган фойда) тушунилади. “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****” Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги ****-сонли қарорининг 19бандида,зарарни қоплаш билан боғлиқ низоларни ҳал этишда судлар, зарарга шартнома **** **** ёки лозим **** **** муносабати билан тарафнинг қилган ****, мол-мулк йўқолиши ёки шикастланиши, шунингдек агар иккинчи тараф шартнома **** **** тараф олиши мумкин бўлган, лекин унинг ололмай қолган даромадлари, ҳуқуқи бузилган шахснинг ҳуқуқини тиклаш учун қилган ёки қилиши лозим бўлган **** ҳам кириши (ФК 14моддасининг иккинчи қисми), бундай **** зарурийлиги ва уларнинг тахминий миқдори асослантирилган ҳисоб-китоб, товар, иш, хизмат кўрсатишдаги камчиликларни бартараф этиш учун кетадиган **** сметаси (калькуляция) сифатидаги далиллар, **** бузганлик учун жавобгарлик **** белгиловчи шартнома ва бошқалар билан тасдиқланган бўлиши кераклиги **** тушунтириш берилган. Маълумки, судлар зарар ундириш талабини қаноатлантириши учун амалдаги қонунчилик унинг зарурийлиги, асослилиги, зарар етказган шахснинг ҳаракат ёки ҳаракатсизлиги ғайриқонуний бўлиши билан бирга бундай ҳаракат (ҳаракатсизлик) ва мавжуд зарар ўртасида сабабий боғлиқлик бўлиши шартлигини назарда тутади. ФК ****-моддасининг 4-қисмига кўра, зарар етказган шахс, агар зарар ўз айби билан етказилмаганини исботласа, зарарни тўлашдан озод қилинади.Қонунда зарар етказган шахснинг айби бўлмаган **** ҳам зарарни тўлаш назарда тутилиши мумкин. ФКнинг 9-моддасига кўра,фуқаролик ҳуқуқий муносабатлари иштирокчиларининг ҳалол, оқилона ва адолат билан ҳаракат қилиши, яъни ўзҳуқуқларини инсофли тарзда амалга оширишлари лозимлиги, ҳуқуқни суиистеъмол қилиш, шунингдек ҳуқуқни унинг **** зид тарзда амалга оширишга қаратилган ҳаракатларига йўл қўйилмаслигини назарда тутади. Жавобгарнинг даъвогарга зарар етказганлик ҳолати бўйича қарздорлик, далолатнома, тушунтириш хатлари ваишда тўпланган ҳужжатлар билан ўз исботини топади. Мазкур ҳолатда суд, даъво талабларини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68-моддасига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Мазкур кодекснинг ****-моддасига кўра, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд даъвони тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига**** сўм зарар, даъво **** этишда олдиндан тўланган **** сўм почта****ва ****сўм давлат божи ундиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг68, ****, ****, ****-моддаларини қўллаб, суд қарорқилди: Даъвогар “Ҳудудгазтаъминоти” акциядорлик жамиятинингдаъво аризаси тўлиқ қаноатлантирилсин. “***” масъулияти чекланган жамиятидан“Ҳудудгазтаъминоти” акциядорлик жамиятининг фойдасига****сўмзарарва ****сўм почта **** ундирилсин. “***” масъулияти чекланган жамиятиданРеспублика бюджети фойдасига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач ижро **** берилсин. Ҳал қилув қарори устидан Хоразм вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов хайъатига бир ойлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят бериш (протест келтириш) ёки ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят бериш (протест келтириш) мумкин. Судья ****