Решение #2881348 Экономические

4-****-****/****-санлы экономикалық ис Биринши инстанцияда исти көрген судья –**** Кассация инстанциясында баянатшы судья - **** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕРИ БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫКАССАЦИЯИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы ****5-жыл15-октябрь **** Республикасы судының экономикалық ислерибойынша судлаў коллегиясы судья ****ң басшылығында, коллегия ағзалары судьялар****ҳәм****ибарат қурамда,судья аға жәрдемшиси ****ңхаткерлигинде,**** Республикасы прокуратурасы бөлим прокуроры ****, **** Республикасы Әдиллик министрлиги ўәкили **** (исеним хат тийкарында),даўагер жәмийет баслығы ****, даўагер ўәкили-адвокат **** (ордер тийкарында),үшинши шахс**** Республикасы Кәмбағаллықты қысқартыў ҳәм бәнтлик министрлигиўәкиллери****, ****лардың (исеним хат тийкарында) қатнасыўында, **** Республикасы Әдиллик министрлигиниң даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң мәпин қорғап жуўапкер Беруний районы **** бөлиминен **** сом қарызын өндириўди сораған даўа арзасы бойынша қабыл етилген Беруний районлар аралық экономикалық судының ****-жыл 5-июнь күнги шешиўши қарарына даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң наразы болып берген кассациялық шағымынҳәм қосымша усынылған ҳүжжетлерин **** Республикасы суды имаратында,видеоконференция байланыс режиминде,ашық судмәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди а н ы қ л а д ы: **** Республикасы Әдиллик министрлиги(кейинги орынларда Әдиллик министрлигидеп жүргизиледи)“ ****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң(кейинги орынларда – даўагер деп жүргизиледи)мәпин қорғап Беруний районы ****бөлиминен(кейинги орынларда – жуўапкер деп жүргизиледи)**** сом қарызын өндириўдисорап экономикалық судына даўа арзасы менен мүрәжат еткен. Беруний районлар аралық экономикалық судының **** жыл 28 апрель күнги уйғарыўы менен **** Республикасы бойынша Ғазнашылық басқармасы, **** ****Экономика ҳәмФинанс министрлиги ҳәм **** Республикасы Кәмбағаллықты қысқартыўҳәм бәнтлик министрлиги даўаның предметине ғәрезсиз талаплар менен арыз қылмайтуғын үшинши шахс сыпатында тартылған. Биринши инстанция судының ****-жыл 5-июнь күнги шешиўши қарары менен даўа арзасықысман қанаатландырылған, жуўапкерден даўагердиң пайдасына **** сом қарызы өндирилген. 2 Даўагер шешиўши қарарына наразы болып кассация тәртибинде шағымынбергенҳәм шағымдатәреплер ортасында дүзилген шәртнамағатийкаркөрсетилген хызметлер бойынша****сомлық есапфактурасы тастыйықланғанлығын,даўагер жәмийетте****-жыл14-март күни үйрениў өткерилгенлигин, үйрениўде оқыўшыларға **** сомлық канцелярия товарлары алып берилмегенлиги анықланғанлығын,жуўапкертәрепинен дүзилген исши топары тәрепинен ****-жыл 4-июнь күни мағлыўматнама рәсмийлестирилип, **** сом қурайтуғынлығы көрсетилгенлигин,биринши инстанция судыжуўапкер тәрепинен постмониторинг өткериў ўәкиллигине ийе болмаған исши топар тәрепинен дүзилген мағлыўматнамаға тийкарқарызөндириў**** надурыс **** келгенлигинбилдирип, шешиўши қарарын бийкар етип, даўа арзасын қанаатландырыў туўрысында жаңа қарар қабыл етиўди сораған. Суд мәжилисинде қатнасқан Әдиллик министрлиги ўәкилибиринши инстанция судына тәреплер ортасындадәслеп тастыйықланған есапфактуралар усыныс етилгенлигине қарамастан, суд процесси болып турған **** ис бойынша жуўапкер тәрепиненисши топар дүзилгенлигин, усы исши топар мәҳәлле хызметкерлери менен биргеликте пуқаралардың үйлерине кирип сораўнама толтырғанлығынҳәм нәтийжеси бойынша **** таярлап, 87 млн.сомды төлеп бериўди лазым деп тапқанлығын, бул ҳәрекетлер нызамсызекенлигин, топланған дәлиллердижарамсыз деп есаплайтуғынлығын, биринши инстанциясы суды нызамсыз шешиўши қарар қабыл еткенлигинбилдирип,биринши инстанциясы судының шешиўши қарарын бийкар етиўди сорады. Суд мәжилисинде қатнасқанүшинши шахс**** Республикасы **** ўәкили даўагер тәрепинен исбилерменди тексерди деген пикири билдирилгенлигин, негизи бәнтлик бөлими мониторинг жүргизиўи кереклигин, бунда оқыў жағдайлары, оқыў қураллары менен тәмийинленгенлиги үйренилетуғынлығын, ****-жыл 4-июнь күнги мағлыўматты дүзген ******** сом төлениўи лазымлығы анықланғанлығын, төлеп берилген **** сомның ишинеоқытыўшылардың ис ****, коммуналлық төлемлер киретуғынлығын, булсумманы есаплаўдаарифметикалық қәтелик болғанлығын, негизидаўагерге төлениўи лазым болған сумма **** сомды қураўы кереклигин, бул сумма еки тәрептиңортасындакелисилген калькуляциясы (қәрежетлер сметасы)натийкар есапланғанлығын билдирди. Суд мәжилисиндеқатнасқан даўагер ўәкили-адвокат **** сомлық мағлыўмат тек жуўапкер тәрепинен тастыйықланғанлығы себепли итибарға алмаўды сорады. Суд мәжилисинде қатнасқан прокуроршешиўши қарарын өзгериссиз қалдырыўды сорады. Жуўапкер ҳәмүшинши шахслар **** Республикасы бойынша Ғазнашылық басқармасы, **** РеспубликасыЭкономика ҳәмФинанс 3 министрлигисуд мәжилиси **** ҳәм орны **** хабардар қылынған, **** суд мәжилисине келмеди. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (кейинги орынларда -ЭПК депжүритиледи) ****-статьясының төртинши бөлимине муўапық, кассация инстанция судының суд мәжилисине суд долалаўын өткериў **** ҳәм орны **** тийислитәртиптехабардар қылынған, кассациялық шағымын (протестти) берген шахстың ҳәм исте қатнасыўшы басқа шахслардың келмегенлиги исти олардың қатнасыўысыз көриўге тосқынлық қылмайды. Сонлықтан, судлаў коллегиясы истиолардыңўәкиллериниң қатнасыўысызкөрип шығыўдылазым тапты. Кассацияинстанциясы судыисте қатнасыўшы шахстыңтүсинигинҳәмпрокурордыңпикирин тыңлап, истеги ҳүжжетлерди үйренип шығып, төмендегилерге тийкарланып шешиўши қарарынөзгертиўди, кассациялық шағымын қысман қанаатландырыўды**** тапты. **** Республикасының Пуқаралық кодекси (кейинги орынларда -ПК деп жүргизиледи) 8 ҳәм ****-статьяларына тийкарланып, миннетлемелер шәртнамадан, зыян жеткериў нәтийжесинде ҳәм де усы Кодексте көрсетилген басқа тийкарлардан келип шығады. Бул жағдайда тәреплердиң миннетлемелерихызмет көрсетиўшәртнамасынанкелип шыққан. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодекси (кейинги орынларда -ПК деп жүритиледи)ниң****-статьясына муўапық, **** төлеп хызмет көрсетиў шәртнамасы бойынша орынлаўшы буйыртпашының тапсырмасы менен материаллық формада болмаған хызметти орынлаў (белгили бир ҳәрекетлерди ислеў ямаса белгили бир искерликти әмелге асырыў), буйыртпашы болса бул хызмет ушын **** төлеў миннетлемесин өз мойнына алады. ПК ****-статьясына муўапық миннетлемелер миннетлемениң шәртлерине ҳәм нызам ҳүжжетлери талапларына муўапық, бундай шәртлер ҳәм талаплар болмағанда болса - жумыс қатнасық әдетлерине яки әдетте қойылатуғын басқа да талапларға муўапық тийисли дәрежеде орынланыўы керек. Истеги ҳүжжетлерге қарағанда,даўагер менен жуўапкер ортасында ****-жылдың 7-май күни ****-ВКМ/****-санлы "Өзбекстан Республикасы Кәмбағаллықты қысқартыў ҳәм бәнтликке көмеклесиў мәмлекетлик қоры есабынан бәнт болмаған шахсларды кәсип-өнерге таярлаў,қайта таярлаў ҳәм олардың маманлығын арттырыў бойынша" бирге ислесиў шәртнамасы дүзилген. Шәртнаманың предмети Өзбекстан Республикасы "Халықтың бәнтлиги ****"ғы Нызамына тийкарланып Өзбекстан Республикасы Кәмбағаллықты қысқартыў ҳәм бәнтликке көмеклесиў мәмлекетлик қоры есабынан бәнт болмаған халықты кәсип-өнерге оқытыў бойынша мәмлекетлик буйыртпаны 4 орынлаўда мәмлекетлик емес билимлендириў шөлкемлери, кәрханалар, профессионал билимлендириў шөлкемлери ҳәм өнерментлер менен бирге ислесиўди кеңейтиў, жумыс бериўшилердиң талабына тийкарланып жумыссызларға зәрүр кәсиплик көнликпелерди бериўде билимлендириўдиң сапасын арттырыў ҳәм олар менен Бирге ислесиў бойынша өз-ара қатнасықларда электрон ашық-айдын системасын енгизиў болып есапланады. Соның менен бирге, ****-жылдың 8-май күни тәреплер ортасында ҳәр бир жөнелис оқыў ушын 1 шахс ушын сарыпланатуғын қәрежетлер сметасы тастыйықланып, оған тийкар аспазлықҳәм кондитержөнелислери бойынша **** сомнан,**** ҳәм жас балалар ушын қараўшы ҳәмде кекселерди күтиўши жөнелислери бойынша **** сомлық қәрежетлер жумсалыўы белгиленген. Истеги ҳүжжетлерге қарағанда тәреплер ортасындағы шәртнама бойынша жәми **** сомлық жумыслар орынланғанлығы **** электрон есапфактуралар имзаланған. Өзбекстан Республикасының "Бухгалтерия есабы ****"ғы Нызамы 14статьясының биринши-екинши бөлимлерине тийкарланып хожалық операцияларының бухгалтерия есабы ушын басланғыш есап ҳүжжетлери ҳәм оларды өткериўге байланыслы буйрықлар тийкар болады.Хожалық жүргизиўши субектлер тәрепинен саўда ҳәм сервис тараўында алынатуғын товарлар (жумыслар, хызметлер) **** **** корпоратив пластик карталарынан пайдаланған ҳалда төленгенде төлем терминалларының чеклери де басланғыш есап ҳүжжетлери деп тән алынады. Басланғыш есап ҳүжжетлери хожалық операциялары әмелге асырылып атырған **** яки операциялар әмелге асырылып болғаннан кейин дүзиледи. Өзбекстан ****ң ****-жыл 14-августтағы ****-санлы қарары менен тастыйықланған "Есапфактуралардың формалары және оларды толтырыў, усыныў ҳәм қабыл етиў тәртиби ****"ғы Реже 63-бәнтиниң үшиншихатбасысына муўапық, бунда **** әмелге асырылмаған хожалық операциялары бойынша рәсмийлестирилген есап-фактуралар товарлардың жиберилгенин ямаса хызметлер көрсетилгенин тастыйықлаўшы ҳүжжет сыпатында тән алынбайды. Бул жағдайда даўагер тәрепинен тастыйықланған сметада көрсетилген қәрежетлер жумсалғанлығы, шәртнама миннетлемелерин орынлаў ушын муғаллимлер ҳәм мийирбийкелердиң мийнет **** төленгенлиги,социаллық төлемлер әмелге асырылғанлығы менен байланыслы ҳүжжетлер, оқыў дәўиринде пайдаланылған шийки зат материаллары сатып алынғанлығын тастыйықлаўшы ҳүжжетлер жоқ. Сол себепли **** сумлық жумыслар орынланғанлығы **** электрон есап-фактуралар хызметлер көрсетилгенлигин тастыйықлаўшы ҳүжжет сыпатында тән алынбайды. **** Республикасы Кәмбағаллықты қысқартыў ҳәм бәнтлик министрлигиниң ****-жыл 19-май күнги 91-ИЧ-санлы буйрығына тийкар тастыйықланғанисшитопардың ****-жыл 4- 5 июнькүнгимағлыўматнамасындадаўагердиң оқытыўшыларға мийнет ****, мийнет **** төленетуғын социаллық төлем, амортизация ҳәм коммуналлық қәрежетлерге**** сомжумсалғанлығы көрсетилген. ****, жуўапкер тәрепинен ис кассация инстанциясында көрилиўи **** судлаў коллегиясына усынылған мағлыўматына қарағандабул қәрежетлер ушын **** сом жумсалғанлығы мәлим болды. Даўагер тәрепинен**** сомлық қаржыларыныңоқыў дәўириндеоқыўшыларғаберилиўи лазым болған товарматериаллықбайлықларының жумсалғанлығын тастыйықлаўшыбирлемши бухгалтериялықҳүжжетлериусынылмады. Сонлықтан, судлаў коллегиясы биринши инстанция суды даўаның қарыздарлық өндириў талабын қысман қанаатландырыў **** дурыс шешимге келген болса да, даўа талабын **** сомға қанаатландырыў **** надурыс шешимге келген деп, шешиўши қарарының жуўапкерден даўагер пайдасына**** сомқарыз өндириў бөлегин **** сомға өзгертиўди лазым деп есаплайды. ЭПК ****-статьясының 3-бәнтине муўапық кассация инстанциясы суды кассациялық шағымды (протестти) көриў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарын өзгертиўге ****. ЭПК ****-статьясының биринши бөлими 1-бәнтине муўапық ис ушын әҳмийетли жағдайлардыӊ толық анықланбағанлығы биринши инстанция судының шешиўши қарарын өзгертириў яки бийкар қылыў ушын тийкар болады. Баян етилгенлерден келип шығып, судлаў коллегиясы биринши инстанция судының шешиўши қарарын ѳзгертиўди, шешиўши қарарыныӊ жуўапкерден даўагер пайдасына**** сомқарыз өндириў бөлегин **** сомдеп өзгертиўди, шешиўши қарарыныӊ қалған бөлегин өзгериссиз қалдырыўды, кассациялық шағымын қысман қанаатландырыўды,суд қәрежетлерин қайта бөлистириўди,истиң биринши инстанция судында көрилиўи ушын республика бюджетине жуўапкерден****,00 сом, даўагерден****,20 сом мәмлекетлик **** өндириўди,истиӊ кассация инстанциясында көрилиўи ушындаўагертәрепинен төленген ****сом мәмлекетлик ****,****сом почта қәрежетиндаўагердиң мойнында қалдырыўды,жуўапкердиң истиң видеоконференция байланыс режиминдекөрилиўи менен байланыслы****сом суд қәрежетин Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды депозитине өндириўди лазым табады. Жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәмде Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуал кодексиниӊ****,****-статьяларын қолланып, кассация инстанция суды Қ А Р А Р Е Т Т И: Беруний районлар аралық экономикалық судының ****5-жыл5июнькүнги шешиўши қарары өзгертилсин. 6 Шешиўши қарарыныӊ жуўапкерБеруний районы **** бөлиминен даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң пайдасына “**** сом” қарыз өндириў бөлеги“****сом” деп өзгертилсин.Шешиўши қарарыныӊ қалған бөлеги өзгериссиз қалдырылсын. Кассациялық шағым қысман қанаатландырылсын. Суд қәрежетлери қайта бөлистирилсин. Жуўапкер Беруний районы **** бөлиминенреспублика бюджетине**** сом мәмлекетлик **** өндирилсин. Даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетинен республика бюджетине ****,2 сом мәмлекетлик **** өндирилсин. ЖуўапкерБеруний районы **** бөлиминен Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды депозитине****сом суд қәрежети өндирилсин. Беруний районлар аралық экономикалық судының ****5-жыл5июнькүнги шешиўши қарарына тийкар ****5-жылдың7-июлькүниБеруний районы **** бөлиминен даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетипайдасына **** сом қарыз өндириўбойынша берилген орынлаў хаты бойынша орынлаў бийкар етилсин.Орынлаў хат орынлаўсыз қайтарылсын. Қарарға тийкар орынлаў хатлар берилсин. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстинен**** Республикасы судынаревизия тәртибинде шағым етиўге (протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: ағзалары: **** **** ****