Решение #2883184 Экономические

4-2301-2504/1972-санлы экономикалық ис Нөкис қаласы судья С.Ниязов Өзбекстан Республикасы атынан ШЕШИЎШИ ҚАРАР 2025-жыл 14-октябрь Нөкис районлар аралық экономикалық суды судьясы С.Ниязовтың басшылығында, судья жәрдемшиси П.Шыныбековтың хаткерлигинде, жуўапкер жеке исбилермен ***ның қатнасыўында, ***ның даўагер «***» акционерлик жәмийети мәпин қорғап, жуўапкер жеке исбилермен «***»дан суброгация тәртибинде 18 636 333,05 сом өндириў ҳаққындағы даўа арзасы бойынша қозғатылған экономикалық исти суд имаратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди А Н Ы Қ Л А Д Ы: *** (буннан кейин текстте Палата деп жүритиледи) даўагер «***» акционерлик жәмийети (буннан кейин текстте даўагер деп жүритиледи) мәпинде жуўапкер жеке исбилермен «***» (буннан кейин текстте жуўапкер деп жүритиледи)дан 18 636 333,05 сомды суброгация тәртибинде өндириўди сораған. Судтың 2025-жыл 26-сентябрь күнги уйғарыўы менен АКБ “Капиталбанк” (буннан кейин текстте үшинши шахс деп жүритиледи) даўа предметине қарата ғәрезсиз талаплар менен арыз қылмайтуғын үшинши шахс сыпатында иске тартылған. Суд мәжилисинде қатнасқан жуўапкер даўаны тән алып, даўагерге пулларын бөлип-бөлип төлеў шараларын көриўин билдирди. Усынылған даўа арзада палата ўәкилисиз исти көрип шығыў соралған. Даўагер, үшинши шахс судқа жазба арза берип исти өз ўәкилиниң қатнасыўысыз көриўди сораған. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (буннан кейин текстте ЭПК деп жүритиледи)ниң 128, 129, 170-статьяларына тийкар исти палата, даўагер, үшинши шахс ўәкилиниң қатнасыўысыз көриўди мақул табады. Суд истеги ҳүжжетлерди үйренип шығып, исте қатнасыўшы тәреп ўәкилиниң түсиндирмелерин тыңлап, даўа арзаны қанаатландырыўды мақул тапты. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодекси (буннан кейин текстте – ПК деп жүритиледи)ниң 318-статьясы 4-бәнтинде кредитордың миннетлеме бойынша ҳуқықлары басқа шахсқа қамсызландырыў жағдайы басланыўы ушын жуўапкер болған қарыздарға қарата кредитор ҳуқықларының қамсызландырыў қылыўшыға суброгация (өтиўи) нәтийжесинде өтеди деп белгиленген. Истеги ҳүжжетлерге қарағанда, үшинши шахс ҳәм усы истеги жуўапкер орталарында 2024-жыл 9-июль күни 204/803/КВ-санлы кредит шәртнамасы дүзилген. Кредит шәртнамасы тийкарында банк тәрепинен жуўапкерге 123 920 000 сом кредит ажыратылған. Ажыратылған кредит қайтарылыўын тәмийинлеў мақсетинде, үшинши шахс ҳәм усы истеги даўагер орталарында 2024-жыл 9-июль күни 0403/14691/1/2424208-санлы қамсызландырыў шәртнамасы дүзилген. Усы шәртнамаға ҳәм қамсызландырыў полисине тийкар кредит қайтпаслығы қәўипи қамсызландырылған. Кредит шәртнамасы бойынша қарыздар кредит процентин ҳәм тийкарғы 2 қарызды шәртнаманың ажыралмас бөлеги есапланған кредит қайтарыў графигине тийкар төлеп барыў миннетлемесин алған. Жуўапкер тәрепинен кредит қарыздарлығы кешиктирилгенлиги себепли қамсызландырыў ҳәдийсеси жүз берген болып, кредит пуллары төленбей қалғанда, қамсызландырыўшы тәрепинен қамсызландырыў пулларын төлеп бериў миннетлемесин алған. Иске қосылған банк төлем тапсырықнамасында даўагер тәрепинен 18 636 333,05 сом кредит қарызлары бойынша қамсызландырыў төлеми сыпатында банк есабына төленгени тастыйықланады. Жуўапкер тәрепинен төленген пулларды даўагерге қайтарып төлеп бермегенлиги себепли усы даўа келип шыққан. ПКниң 957-статьясы биринши бөлимине тийкар, егер мүлкий қамсызландырыў шәртнамасында басқаша тәртип нәзерде тутылған болмаса, қамсызландырыўшы (пайда алыўшы)ның қамсызландырыў нәтийжесинде қапланған зыян ушын жуўапкер шахстан талап қылыў ҳуқықы төленген сумма шегарасында қамсызландырыў қапламын төлеген шахсқа өтеди. Бул жағдайда, кредит шәртнамасына тийкар қайтарылмаған кредит қаржысы даўагер тәрепинен банк есабына төленгенлиги себепли, даўагердиң төлеген пулларын жуўапкерден өндириў талабы тийкарлы есапланады. ЭПКниң 118-статьясының биринши бѳлимине муўапық, суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына муўапық түрде олардың мойнына жүклетиледи. Баян етилгенлерге тийкарланып, суд даўа арзаны қанаатландырыўды, жуўапкерден даўагер пайдасына суброгация тәртибинде 18 636 333,05 сомды ҳәм төленген 41 200 сом почта қәрежетин өндириўди, жуўапкерден республика бюджетине 412 000 сом мәмлекетлик бажы өндириўди лазым табады. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодексиниң 118, 176-179-статьяларын басшылыққа алып, суд ҚАРАР ЕТТИ : Даўа арза қанаатландырылсын. Жуўапкер жеке исбилермен «***» есабынан даўагер «***» акционерлик жәмийети пайдасына 18 636 333,05 сом суброгация тәртибинде ҳәм 41 200 сом почта қәрежети өндирилсин. Жуўапкер жеке исбилермен «***» есабынан Республика бюджетине 412 000 сом мәмлекетлик бажы өндирилсин. Шешиўши қарар нызамлы күшине кириўден соң орынлаў хатлар берилсин. Шешиўши қарар қабыл етилген күннен баслап бир ай ишинде шешиўши қарарға наразы тәреп усы суд арқалы Қарақалпақстан Республикасы судына апелляциялық тәртипте арза бериўге, прокурор нызамда белгиленген тәртипте протест келтириўге ҳақылы. Судья С.Ниязов