Решение #2884713 Экономические

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани 2025 йил 13 октябрь Беруний туманлараро иқтисодийсудисудьяси **** раислигида, судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили Қ.Бахтияров (**** йил 10 сентябрдаги ****-сонли ишончнома) ҳамда жавобгар вакили **** (**** йил 15 майдаги 18-сонли ишончнома) ларнинг иштирокида, даъвогар “QADAMBAY ANVAR QURULISH” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар “ASTERA TEXTILE” масъулияти чекланган жамиятидан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундиришни сўраган даъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни судининг ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар “QADAMBAY ANVAR QURULISH” масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар “ASTERA TEXTILE” масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) дан **** сўм асосий қарз ва **** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво талабини қўллабқувватлаб, тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили қарзини тан олиб, жамиятнинг молиявий аҳволини ҳисобга олиб, пеня ундирмасликни сўради. Суд тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво аризасини қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8 ва ****-моддаларига асосан, **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** маҳсулот етказиб бериш шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг ****-моддасига кўра,маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи – сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий ****, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа **** фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа **** фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг **** тўлаш **** олади. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига асосансотиб олувчи етказиб бериладиган товарлар **** шартномада назарда тутилган ҳисоб-китоблар тартиби ва шаклига амал қилган ҳолда тўлайди. ФКнинг ****-моддасига мувофиқ **** **** шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса – иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим **** **** керак. Ишдаги ҳужжатлардан кўринишича, даъвогар ва “BERUNIY LUSTER” масъулияти чекланган жамияти ўртасида **** йил 1 сентбрь куни 20-сонли шартнома тузилган бўлиб, ушбу шартноманинг 1-бандига асосан даъвогар жавобгарга маҳсулотларини етказиб бериш, жавобгар эса уларни қабул қилиб олиш ва уларнинг **** белгиланган муддатда тўлаш **** олган. Ушбу шартномаларга асосан даъвогар ўз **** ****. Ўзбекистон ****ҳкамасининг **** йил 14 августдаги ****-сонли қарори билан тасдиқланган “****-фактураларнинг шакллари ҳамда уларни тўлдириш, **** этиш ва қабул қилиш тартиби тўғрисида»ги Низомнинг 2-бандига асосан ****-фактура – Ўзбекистон Республикасининг Солиқкодексигамувофиқ уни **** этиш **** эга бўлган товарларни (хизматларни) сотувчи (етказиб берувчи) томонидан расмийлаштириладиган қатъий белгиланган намунадаги (форматдаги), товарлар **** жўнатилганлигини ёки хизматлар кўрсатилганлигини ва уларнинг қийматини тасдиқловчи ҳужжат ҳисобланади. **** йил 17 февралда тарафлар ва “BERUNIY LUSTER” масъулияти чекланган жамияти ўрталарида уч тарафлама шартнома тузилиб, “BERUNIY LUSTER” масъулияти чекланган жамиятининг қарзни тўлаш **** жавобгарга ўтказилган. Шу боис даъвогар жавобгардан қарздорликни ундириш талаби билан судга мурожаат қилган. Ушбу ҳолатлар ишдаги шартномалар, ****-фактуралар, ишончнома, солиштирма далолатномаси ва бошқа ҳужжатлар билан тасдиқланади. Шу боис, суд даъвогарнинг **** сўм асосий қарз ундириш талабини тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб топди. Шунингдек, даъвогар даъво аризасида жавобгардан **** сўм пеня ундиришни сўраган. Суд даъвогарнинг пеня ундириш талабини асосли ва тўғри ҳисоб-китоб қилинган деб ҳисоблайди. Чунки, Ўзбекистон Республикасининг “Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқуқий базаси тўғрисида”ги Қонуни 32-моддаси иккинчи қисмига мувофиқ, етказиб берилган товарлар (ишлар, хизматлар) **** ўз **** тўламаганлик учун сотиб олувчи (буюртмачи) етказиб берувчига ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун кечиктирилган тўловсуммасининг 0,4 фоизи миқдорида, аммо кечиктирилган тўлов суммасининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорида пеня тўлаши назарда тутилган. Мазкур ҳолатда етказиб берилган маҳсулот учун тўловлар жавобгар томонидан бугунги кунга қадар кечиктириб келинган. ФК ****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, қарздор айби бўлган **** **** **** ёки лозим **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 4-бандида ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга **** эканлиги, шу билан бирга судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлиги **** тушунтириш берилган. Суд, жавобгар томонидан **** **** ****, пенянинг тўлиқ ундирилиши жавобгарнинг иқтисодий аҳволига салбий таъсир кўрсатиши мумкинлигини ҳамда даъвогарнинг манфаатларини эътиборга олиб, **** сўм пенянинг 20 фоизини, яъни **** сўмга қаноатлантиришни, қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасининг биринчи, иккинчи ва олтинчи қисмларига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ҳал қилув қарори ўз фойдасига чиқарилган тарафга иш бўйича қилинган барча суд **** ўрни, гарчи бошқа тараф давлат божини тўлашдан озод этилган бўлса ҳам ушбу бошқа тараф ҳисобидан қопланади. Агар даъвогар томонидан билдирилган неустойкани ундириш **** талаб асосли бўлиб, бироқ унинг миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқдан фойдаланилган ҳолда суд томонидан камайтирилган бўлса, суд **** камайтирилиши ҳисобга олинмаган ҳолда ундирилиши лозим бўлган неустойка суммасидан келиб чиққан ҳолда, суд **** жавобгарнинг зиммасига юклатилиши лозим. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида»ги Қонунига илова қилинган Давлат божи ставкалари миқдорларининг 2-банди “а» кичик бандида мулкий хусусиятга эга даъво аризалар учун даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ва Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раёсатининг **** йил 28 декабрдаги РС-****-сонли қарорида барча ишларбўйича даъво аризаси ва аризалар учун базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизи миқдорида почта **** тўланиши кўрсатилган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг **** йил 2 июндаги “Иш ****, пенсиялар, стипендиялар ва **** миқдорини ошириш тўғрисида”ги ПФ-91-сонли Фармонига асосан **** йил 1 августдан бошлаб базавий ҳисоблаш миқдори **** сўм қилиб белгиланган. Даъвогар томонидан иш бўйича олдиндан**** сўм давлат божи ҳамда **** сўм почта **** тўланган. Шу боис, суд жавобгардан даъвогар фойдасига **** сўм давлат божи ва **** сўм почта **** ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А РОРҚ И Л Д И : Даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “ASTERA TEXTILE”масъулияти чекланган жамиятидандаъвогар “QADAMBAY ANVAR QURULISH” масъулияти чекланган жамиятинингфойдасига**** сўм асосий қарз, **** сўм пеня, **** сўм давлат божи ҳамда **** сўм почта ****ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришрадэтилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач,ижро **** берилсин. Мазкур Ҳал қилув қарори устидануқабул қилинган кундан эътиборан биройичидашу судорқали **** Республикаси судигаапелляциятартибида ёки қонуний кучга кирган ваапелляциятартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидануқонуний кучга кирган кундан эътиборан олтиойичидакассациятартибида шикоят берилиши ёхудпрокурор протесткелтириши мумкин. Судья ****