Решение #2885002 Экономические

****-санлы экономикалық ис судья **** Өзбекстан Республикасы атынан ШЕШИӮШИ ҚАРАР Беруний районы ****-жыл 13-октябрь Беруний районлар аралық экономикалық судының судьясы **** басшылығында, судья жәрдемшиси ****ң хаткерлигинде, даўагер ўәкили **** (****-жыл 22-ноябрь күнги ****-санлы исеним хат тийкарында) қатнасыўында, Өзбекстан Саўда-санаат Палатасы **** Республикасы басқармасының даўагер “Ўзагролизинг” акционерлик жәмийетиниң мәпин қорғап, жуўапкер “OKS-JAYXUN AXTAKOR” фермерхожалығынан**** сўм лизингтөлемлеринен қарызы,**** сўм пеня өндириў **** даъво арзасын өз суд имәратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди АНЫҚЛАДЫ: Өзбекстан Саўда-санаат Палатасы **** Республикасы басқармасының (кейинги орынларда Палата) “Ўзагролизинг” акционерлик жәмийетиниң (кейинги орынларда даўагер) экономикалық судқа даўа арза менен мүрәжат етип,“OKS-JAYXUN AXTAKOR” фермер хожалығынан(кейинги орынларда жуўапкер)**** сўм лизингтөлемлеринен қарызы, **** сўм пеняөндириўди сораған. Даўагер ўәкили суд мәжилисинде жуўапкердиң**** сўмлизинг төлемлеринен қарызы төленбегенлигин,**** сўм лизингтөлемлеринен қарызы,**** сўм пеняөндириўди сорады. Палата менен жуўапкер ўәкиллер суд мәжилисине келмеди ҳәм ѳзиниң жазба пикирин усынбады. Суд истеги ҳүжжетлерде Палата менен жуӯапкердиң суд мәжилиси **** тийисли тәртипте хабардар қылынғанлығын тастыйықлаўшы ҳүжжет бар екенлигин есапқа алып, исти Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуал кодекси (кейинги орынларда – ЭПК)ниң ****, ****-статьяларына муўапық олардың қатнасыўысыз көрип шығыўды лазым тапты. Суд даўагер ўәкилиниң түсиниклерин тыңлап, истеги ҳүжжетлерге ҳуқықый баҳа берип, төмендеги жағдайларға тийкарланып даўа арзаны қысман қанаатландырыўды **** тапты. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодексиниң (кейинги орынларда – ПК) 8 ҳәм ****-статьяларына тийкарланып, миннетлемелер шәртнамадан, зыян жеткизиў нәтийжесинде ҳәмде усы Кодексте көрсетилген басқа тийкарлардан келип шығады. Бул жағдайда тәреплердиң миннетлемелери лизинг шәртнама ынан келип шыққан. ПКниң ****-статьясына көре, лизинг шәртнамасы бойынша лизинг бериўши (ижараға бериўши) бир тәреп лизинг алыўшы (ижараға алыўшы) екинши тәрептиң тапсырыўына көре сатыўшы үшинши тәреп пенен оннан лизинг алыўшы ушын мал-мүлк сатып алыў **** келисиў миннетлемесиналады, лизинг алыўшы болса буның ушын лизинг бериўшиге лизинг төлемлерин төлеў миннетлемесин алады. Истеги ҳүжжетлерге қарағанда жуўапкер ҳәм даўагер ортасында дүзилген 2022-жыл7-марткүнги****-санлы лизинг шәртнамасына тийкар 1 (бир) дана “ТТZ LS-I-38” маркалы трактор жеткерип берилген. Жоқарыдағы шәртнаманың **** бөлеги болған графикке тийкар жуўапкер алынған лизинг объекти ушын лизинг тѳлемлерин төлеп барыў миннетлемесин алған. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодексиниң (кейинги орынлардаПК) ****-статьясында мәжбүриятлар мәжбүрият шәртлерине хәм нызам ҳүжжетлери талапларына муўапық лазым дәрежеде орынланыўы шәрт деп көрсетилген. Жуўапкер тәрепинен**** сўмлизинг төлемлеринен қарызытѳленбегенлиги истеги шәртнама, қабыллаў-тапсырыў акти, тѳлем графиги ҳәм мағлыўматнама, даўагер ўәкилиниңсуд мәжлисиндеги көрсетпеси менен толық тастыйықланады. Сол себепли, суд даўагердиң**** сўмлизинг төлемлеринен қарызын өндириўди лазым тапты. Сондай-****, ПКниң ****-статьясына муўапық неустойка төлеў тәреплердиң келисиўинде нәзерде тутылған яки тутылмағанлығына қарамастан, кредитор нызамда белгиленген неустойка (нызамлы неустойка)ны төлеўди талап қылыўға ****. Дүзилген лизинг шәртнаманың 8.3-бәнтинде лизинг тѳлемлери графикте белгиленген муғдар ҳәм мүддетлерде әмелге асырылмаса, лизинг алыўшы тѳлем мүддети ѳткерип жиберилген ҳәр бир күн ушын кешиктирилген тѳлем суммасының 0,4 пайызы муғдарында, **** кешиктирилген жәми тѳлем суммасының 50 пайызынан аспаған муғдарда пеня тѳлейтуғынлығы кѳрсетилген. **** жуўапкер тәрепинен лизинг төлемлерин тѳлеў мүддетлери бузылған ҳәм сонлықтан жуўапкер тәрепинен төлемлер ****-жыл26-августкүнине шекем кешиктирилгенлиги ушын****сўм пеня есапланған. ПКниң ****-статьясының биринши бөлимине муўапық қарыздар айыбы болған жағдайда миннетлемени орынламаған яки лазым дәрежеде орынламағанлығы ушын, егер нызам ҳүжжетлеринде яки шәртнамада басқаша тәртип белгиленбеген болмаса, жуўап береди деп көрсетилген. Ѳзбекстан Республикасы Жоқарғы хожалық суды Пленумының ****-жыл 15-июнь күнги ****-санлы «Миннетлемелерди орынламағанлығы яки лазым дәрежеде орынламағанлығы ушын мүлкий жуўапкершилик туўрысындағы пуқаралық нызам ҳүжжетлерин қоллаўдың айырым мәселелери ****»ғы Қарарының 4-бәнди бойынша ПКниң ****-статьясына муўапық суд қарыздар тәрепинен миннетлемелердиң орынлаў дәрежесин, миннетлемеде қатнасыўшы тәреплердиң мүлкий аўҳалын, сондай-**** кредитордың мәпин итибарға алып, неустойка муғдарын кемейтиўге **** екенлиги көрсетилген. Суд, жуўапкер тәрепинен миннетлемелердиң орынланыў дәрежесин, даўагер тәрепинен қарызды ѳндириў **** ѳз **** кѳрилместен пеня муғдарының ѳсиўине жол қойғанлығын итибарға алып, неустойка муғдарын кемейтип,4****сўм пеня өндириўди, пеня талабының қалған бѳлегин қанаатландырыўсыз қалдырыўды лазым тапты. Сол себепли, суд даўа арзаны қысман қанаатландырыўды, жуўапкерден даўагер пайдасына **** сўм,4****сўм пеня, **** сўм почта қәрежети, жуўапкерден республика бюджетине ****,18сўм мәмлекетлик **** ѳндириўди, даўа талабының қалған бөлимин қанаатлантырмастан қалдырыўдылазым тапты. Жоқарыдағыларға тийкар ҳәм Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуал кодексиниң ****, ****-статьяларын басшылыққа алып, суд ҚАРАРЕТТИ: Даӯа арза қысман қанаатландырылсын. Жуўапкер “OKS-JAYXUN AXTAKOR” фермер хожалығынандаўагер “Ўзагролизинг” акционерлик жәмийетиниң пайдасына**** сўмлизинг төлемлеринен қарызы,4****сўм пеня, **** сўм почта қәрежети өндирилсин. Даўа талабының қалған бөлими қанаатлантырылмастан қалдырылсын. Жуўапкер “OKS-JAYXUN AXTAKOR” фермер хожалығынанреспублика бюджетине****,18сўм мәмлекетлик **** пул өндирилсин. Шешиӯши қарары қабыл етилгеннен кейин бир айлық мүддет ѳткеннен соң нызамлы күшине киреди. Шешиӯши қарары нызамлы күшине киргеннен соң орынлаў хатлар берилсин. Шешиӯши қарар қабыл етилген күннен баслап бир ай ишинде усы суд арқалы **** Республикасы судына апелляциялық тәртибинде яки нызамлы күшине кирген ҳәм апелляция тәртибинде көрилмеген шешиӯши қарары үстинен ол нызамлы күшине кирген күннен баслап алты ай ишинде кассация тәртибинде шағым (прокурор протест) келтириўге ****. Судья ****