Решение #2885719 Экономические

4-****-****/****-санлы экономикалық ис Биринши инстанцияда исти көрген судья – **** Апелляция инстанциясында баянатшы судья– **** Ревизияинстанциясында баянатшы судья– **** **** РЕСПУБЛИКАСЫ СУДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИСЛЕР БОЙЫНША СУДЛАЎ КОЛЛЕГИЯСЫ РЕВИЗИЯИНСТАНЦИЯСЫНЫҢ ҚАРАРЫ Нөкис қаласы ****5-жыл10-октябрь **** Республикасы судының экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясы****тыңбасшылығында, коллегия ағзалары****ҳәм****ибарат қурамда, судья аға жәрдемшиси****ңхаткерлигинде, даўагер ўәкили****(**** жыл 26 март күнги 47-санлы исеним хат тийкарында),жуўапкер ўәкиллери ****, **** (**** жыл 26 март күнги ****-санлы исеним хат тийкарында),гүўа****лардыңқатнасыўында, даўагер******** Республикасы басқармасының даўагер “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиниң мәпин қорғап жуўапкер “****” акционерлик жәмийетинен **** сом өндириўди сораған даўа арза бойынша жүргизилген ис бойынша қабыл етилген Нөкис районлар аралық экономикалық судының **** жыл 8 май күнги шешиўши қарарынаҳәмде **** Республикасы экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясыапелляцияинстанциясының ****5жыл30 июлькүнги қарарына**** **** Республикасы басқармасының даўагермәпинде бергенревизиялық шағымын ис ҳүжжетлери менен бирге **** Республикасы судының имаратында ашық суд мәжилисинде көрип шығып, төмендегилерди а н ы қ л а д ы: Истегианықланған жағдайларға қарағанда, “****” акционерлик жәмийети (кейинги орынларда -жуўапкер деп жүргизиледи)ниң “I-II нәўбеттеги имаратларын **** қылыў” жумысларын ислеў ушын өткерилген тендер таңлаўы нәтийжесинде **** **** сомлық усынысы менен “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийети жеңимпаз деп, ал **** **** сомлық усынысы менен "****" жуўапкершилиги шекленген жәмийети (кейинги орынларда -даўагер деп жүргизиледи) резервтеги жеңимпаз деп табылған. Кейинала, жуўапкер менен дәслепки жеңимапаз “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийети ортасында ****-жыл 21-июнь күни дүзилген 1-санлы пудрат шәртнамасы бийкар етилип, қалған жумыс көлемин орынлаў ушын даўагер менен жуўапкер ортасында ****-жыл 30 декабрькүни56-санлы пудрат шәртнамасы (кейинги орынларда шәртнама деп жүргизиледи) дүзилген. Шәртнамағамуўапық, даўагер жуўапкердиң буйыртпасына тийкар жуўапкердиң I-II нәўбеттеги имаратларын **** қылыў, ал жуўапкер орынланған жумысларды қабыллаў ҳәм **** төлеў миннетлемелерин алған. Шәртнаманың баҳасы **** сом деп белгиленген. 2 Өткерилген қадағалаў-өлшеўжумыслары нәтийжесиндедаўагер тәрепинен ******** сомлық жумыслар орынланғанлығы анықланған ҳәм бул **** тәреплер ****-жыл 18-августте 1-санлы акт рәсмийлестирилген. Өзбекстан Саўда-санаат Палатасы **** Республикасы басқармасы (кейинги орынларда -Палата деп жүргизиледи) судқа даўагердиң мәпинде даўа арза менен мүрәжат етип, даўагер шәртнамада белгиленген жумысларды толық орынлап пайдаланыўға тапсырғанлығын, жуўапкер объектти наразылықбилдирместенқабыллап алып, **** сом төлеп бергенлигин, шәртнама баҳасы менен төленген сумма ортасындағы **** сом парық даўагердиң тежеми есапланатуғынлығын билдирип, жуўапкерден даўагердиң пайдасына **** сом өндириўди сораған. Нөкис районлар аралық экономикалық судының ****-жыл 11-март күнги уйғарыўы менен "****" жуўапкершилиги шекленген жәмийети даўа предметине қарата ғәрезсиз талаплар менен арыз қылмайтуғын үшинши шахс сыпатында иске тартылған. Биринши инстанция судының ****-жыл 8-май күнги шешиўши қарарына тийкар даўа арза қанаатландырыўсыз қалдырылған. Палата шешиўши қарарға наразы болып апелляция тәртибинде шағым бергенҳәмде**** Республикасы экономикалық ислер бойынша судлаў коллегиясыапелляцияинстанциясының ****5-жыл30-июлькүнги қарары менен биринши инстанция судының шешиўши қарары өзгериссиз, кассация тәртибиндеги шағым қанаатландырыўсыз қалдырылған. Палатабириншиинстанция судының шешиўши қарарына ҳәмдеапелляцияинстанциясының қарарына наразы болып ревизия тәртибинде шағым берип,шағымдашәртнамада пудратшы тәрепинен орынланған тендер нәтийжесинде анықланған ҳәм тендер комиссиясының қарары (**** жыл 20 декабрьдеги ****-санлы баянлама) менен тастыйықланған ислердиң баҳасы барлық салықлар, жыйымлар ҳәм **** өз ишине алған ҳалда усы жылдағы баҳада **** сомды қурағанлығын,жуўапкер тәрепинен смета исленипдаўагерге усынылғанлығын, усы сметада пудратшының басқа қәрежетлери -20,87 пайыз қылып белгиленгенлигин, объектте өткерилген қадағалаў-өлшеў далалатнамасында пудратшының басқа қәрежетлери 15,11 пайыз қылып надурыс көрсетилгенлигин, сол себепли далалатнамада басқа графаларында баҳалар офертада көрсетилген баҳалар ортасында парық жүзеге келгенлигин,шәртнаманың 4-бәнтинде ислердиң баҳасы үзил-кесил есапланатуғынлығынҳәм кейиналақайта көрип шығылыўы мүмкин емеслигин, объекттиң толық ҳәм сыпатлы жағдайда тапсырылғанлығын, пудратшының пудрат шәртнамасында көрсетилген баҳа бойынша **** алыў ҳуқықы барлығын итибарға алмастан надурыс шешимге келгенлигин билдирип,биринши инстанция судыныңшешиўши қарарын ҳәмдеапелляцияинстанциясысудының қарарынбийкаретип, даўа арзаны қанаатландырыў **** жаңа қарар қабыл етиўди сораған. Суд мәжилисинде қатнасқандаўагер ўәкилиревизиялық шағымын қоллап- 3 қуўатлап, ревизиялық шағымын қанаатландырыўды сорады. Суд мәжилисинде қатнасқанжуўапкер ўәкиллерибиринши инстанция судының шешиўши қарарынҳәм апелляция инстанциясының қарарынөзгериссиз қалдырыўды сорады. Гүўа **** суд мәжилисинде бүгинги күнде"****" жуўапкершилигишекленген жәмийетинде жумыс ислемейтуғынлығын, алдын усы жәмийетте жумыс ислеген дәўиринде****-жылда өлшеў жумыслары алып барылғанлығын, өлшеўге бийғәрез өлшеўши сыпатында өзи, буйыртпашы, **** ҳәм пудратшы кәрханадан бир адамнан қатнасқанлығын, өлшеў жумыслары даўамында толық үйренип, қәте есаплаған жерлерин көрсеткенлигин, бул бойынша акт дүзилип, тәреплер қол қойғанлығын,пудратшынаразылықбилдирмегенин,пудратшы кәрхана тәрепиненесап-фактура бойынша **** млн.сомлық жумыс көлемиисленгенлигин, бул сумма тежелгенқаржы болмаслыгын, үйрениў дәўириндеоферта менен салыстырылып анықланған суммаекенлигин, қайта өлшеўдиоферта ҳәм есап-фактуралар тийкарында өткерилгенлигин, офертада қурылысшы пудратшының басқа қәрежетлери жерин 15,11 деп көрсеткенлигин билдирди. Палатаҳәмүшинши шахс "****" жуўапкершилиги шекленген жәмийетисуд мәжилиси **** тийисли тәртипте хабардар қылынған болса да суд мәжилисине келмеди. Өзбекстан Республикасы Экономикалық процессуаллық кодекси (кейинги орынларда - ЭПК деп жүргизиледи)ниң****-статьясының биринши бөлимине муўапық, ревизия тәртибинде шағым (протест) берген шахс, сондай-****, исте қатнасыўшы шахслар исти көриў ҳәм орны **** усы Кодекстиң ****-статьясында нәзерде тутылған тәртипте хабардар қылынады.Суд додалаўын өткериў **** ҳәм орны **** тийисли тәризде хабардар қылынған усы шахслардың келмегенлиги исти олардың қатнасыўысыз көриўге тосқынлық қылмайды. Сонлықтан, судлаў коллегиясы истиолардыңқатнасыўысыз қараўды лазым тапты. Судлаў коллегиясы исте қатнасыўшы шахслардыңўәкиллериниң түсиндирмелеринтыңлапҳәм истеги ҳүжжетлердиүйренип шығып, төмендегилерге тийкарбиринши инстанция судыныңшешиўши қарарын ҳәмапелляция инстанциясысудының қарарынөзгериссиз қалдырыўды лазым тапты. Өзбекстан Республикасы Пуқаралық кодекси (кейинги орынларда –ПК деп жүргизиледи)ниң ****-статьясының биринши бөлимине муўапық, қурылыс пудраты шәртнамасы бойынша пудратшы шәртнамада белгиленген мүддетте буйыртпашының тапсырмасы менен белгили бир объектти қурыў яки басқа қурылыс исин орынлаў миннетлемесин алады, буйыртпашы болса пудратшыға исти орынлаў ушын зәрүр шараят жаратып бериў, исти қабыл қылыў ҳәм келисилген баҳаны төлеў миннетлемесин алады. 4 ПКниң ****-статьясының үшинши, төртинши ҳәм бесинши бөлимлерине муўапық истиң баҳасы смета дүзиў жолы менен анықланыўы мүмкин. Ис пудратшы тәрепинен дүзилген смета бойынша орынланған тәғдирде, смета буйыртпашы тәрепинен тастыйықланған пайыттан баслап күшке ийе болады ҳәм пудрат шәртнамасының бир бөлеги болып қалады. Истиң баҳасы (смета) шамалы ямаса қатаң есапланады. ПКниң ****-статьясы биринши бөлиминемуўапық, кесип-алып ислеўшиниң әмелдеги қәрежетлери жумыс баҳасын анықлаў **** (смета дүзилип атырғанда) нәзерде тутылған қәрежетлерден кем болған ҳалларда, егерде буйыртпашы кесип-алып ислеўшиниң тежеми орынланған жумыс сыпатына тәсир еткенлигин дәлилей алмаса, кесип-алып ислеўши жумыслар ушын кесип - алып ислеў шәртнамасында көрсетилген баҳа бойынша **** алыў ҳуқықын **** қалады. Ис ҳүжжетлерине қарағанда, даўагер жәми **** сомлық жумыс көлеми орынланғанлығы **** есабат берген. "****" жуўапкершилиги шекленген жәмийети тәрепинен қайта қадағалаўөлшеў ислери өткерилгенде, даўагердиң **** исленген жумыс көлеми **** сомды қурайтуғынлығы анықланып, тәреплер ортасында ****-жыл 18августкүниакт дүзилген. ПКниң ****-статьясының биринши бөлимине тийкар буйыртпашы пудратшының орынлаған иси ушын сметада нәзерде тутылған муғдарда, нызам яки қурылыс шәртнамасында белгиленген мүддетте ҳәм тәртипте **** төлейди. Нызам яки шәртнамада тийисли көрсетпелер болмаса, пудратшы тәрепинен орынланған ислер ушын усы Кодекстиң ****-статьясына муўапық ****ытөленеди. Жуўапкер даўагердиң **** ислеген жумыс көлемине жумыс баҳасын анықлаў **** белгиленген баҳада ****ытөлеген. Бул жағдайда, даўагердиң ислер баҳасын тежеген ҳалда орынлағанлығы **** ўәжлери тийкарсыз болып есапланады. Сонлықтан, биринши инстанция суды даўа арзаны қанаатландырыўсыз қалдырыўҳәм апелляция инстанциясы суды шешиўши қарарын өзгериссиз қалдырыў**** дурыс **** келген. Судлаў коллегиясы,Палатаның ревизиялықшағымында билдирген ўәжлери менен келисе алмайды. Себеби, ПКниң ****-статьясының биринши бөлимине тийкар пудратшы қурылыс ҳәм ол менен байланыслы болған ислерди истиң көлеми, мазмуны ҳәм оларға қойылатуғын басқа талапларды белгилейтуғын проект-смета ҳүжжетлерине муўапық әмелге асырыўы лазым. Жуўапкердаўагердиң орынлаған жумыс көлемине дәслепки таңлаў алды дүзилген сметадағы баҳа бойынша ****ытөлеген. Қоңырат районлар аралық экономикалық судының ****-санлы иси бойынша Өзбекстан Республикасы Жоқарғы суды кассация инстанциясы судының **** жыл 13 июль күнги қарары менен объект бойыншаорынланыўы 5 лазым болған ислердиң баҳасы **** **** сом деп белгиленгенлиги, соннан дәслепки жеңимпаз “****” жуўапкершилиги шекленген жәмийети тәрепинен **** сомлық жумыс көлеми орынланғанлығы анықланған (**** ******** = қалдық ******** сом). Даўагер менен дүзилген шәртнаманың баҳасы **** сом деп белгиленгенлиги менен дәслепки проект-смета бойынша орынланыўы лазым болған жумыстың көлеми бул баҳаны қурамаған.Сонлықтан шәртнаманың баҳасы менен орынланған ис көлеминиң баҳасы ортасындағы парық даўагердиң тежеми бола алмайды.ПКниң ****-статьясын қоллаў ушын тийкар болған даўагердиң әмелдеги қәрежетлери жумыс баҳасын анықлаў **** (смета дүзилип атырғанда) нәзерде тутылған қәрежетлерден кем болғанлығын тастыйықлаўшы жағдайлар жоқ. Соның менен бирге, қадағалаў-өлшеў даўамында даўагер тәрепинен **** сомлық жумыс көлеми орынланып, **** сомлық жумыс көлеми кемис орынланғанлығы анықланған. Судлаў коллегиясы, бул жағдайдаревизиялықшағымды қанаатландырыўға тийкарлар жоқдеп есаплайды. ЭПК****7-статьясы биринши бөлиминиң 1-бǝнтине муўапық, исти ревизия тәртибинде көретуғын суд ревизия тәртибиндеги шағымды (протестти) көриў нәтийжелери бойынша шешиўши қарарды, қарарды өзгериссиз қалдырыўға ****. ЭПК ****-статьясының биринши бөлимине тийкар, суд қәрежетлери исте қатнасыўшы шахслардың қанаатландырылған даўа талаплары муғдарына сәйкесрәўиште олардың мойнына жүклетиледи. Усы статьяның жетинши бөлимине муўапық, мәмлекетлик **** төлеўден азат етилген мәмлекетлик органлар ҳәмде басқа шахслар тәрепинен юридикалық шахслар ҳәм пуқаралардың мәплерин гөзлеп усынылған даўа талаплары қанаатландырыўсыз қалдырылған жағдайда, мәмлекетлик **** мәплери гөзленип даўа киритилген шахслардан даўа талапларының қанаатландырыўсыз қалдырылған бөлегине сәйкес рәўиште өндириледи. Жоқарыдағыларға тийкарланып,ревизияинстанция суды биринши инстанция судының шешиўши қарарынҳәмапелляцияинстанция судының қарарынөзгериссиз,ревизиялық шағымды қанаатландырыўсыз қалдырыўды,даўагерден республика бюджетине**** сом мәмлекетлик **** өндириўди, даўагер тәрепиненревизиялық шағым бериўдеалдыннантөленген**** сомпочта қәрежетин оның мойнында қалдырыўды лазым табады. Жоқарыдағыларға тийкарланып ҳәм Өзбекстан Республикасы 7 Экономикалық процессуаллықкодексиниң ****,**** , ****9статьяларынқолланып, судлаў коллегиясы қ а р а р е т т и: Нөкисрайонлар аралық экономикалық судының ****5жыл8 майкүнги шешиўши қарарыҳәм **** Республикасы экономикалық ислербойынша судлаў 6 коллегиясыапелляцияинстанциясының ****5жыл30 июлькүнги қарарыөзгериссиз,ревизиялық шағым қанаатландырыўсыз қалдырылсын. Даўагер“****” жуўапкершилиги шекленген жәмийети тәрепинен истиңревизияинстанциясында көрилиўи ушын алдыннан төленген ****сом почта қәрежетиноныңмойнында қалдырылсын. Даўагер“****” жуўапкершилиги шекленген жәмийетиненреспублика бюджетине**** соммәмлекетлик **** өндирилсин. Қарарға тийкар орынлаў хат берилсин. Қарар қабыл етилген күннен баслап нызамлы күшине киреди. Қарарға наразы тәреп қарар үстиненӨзбекстан Республикасы Жоқарғы судынаревизия тәртибинде шағым етиўге (протест келтириўге) ****. Басшылық етиўши: **** коллегия ағзалары: **** ****