Решение #2886740 Экономические

4-2****/****-сонли иқтисодий иш Биринчи инстанцияда ишни кўрган судья- **** Апелляция инстанциясидамаъ рузачисудья-**** **** РЕСПУБЛИКАСИ СУДИНИНГ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОР И **** **** йил9 октябрь **** Республикаси судинингиқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати **** раислигида, ҳайъат аъзолари **** ва ****лардан иборат таркибда,судья катта ёрдамчисиА.Ажибековнингкотиблигида,Нукус шаҳар прокурорининг ёрдамчиси ****, даъвогар вакили–****(**** йил 11 февраль кунги 5сонлиишончнома ва**** йил 14 февраль кунги 1-сонли ордер асосида), жавобгар вакили – **** (**** йил 9 октябрь кунги ****-1-сонли ишончнома асосида)ларнинг иштирокида,даъвогар **** марказининг жавобгар **** марказидан****сўм асосий қарзини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйичаюритилган иш юзасидан қабул қилинган Чимбой туманлараро иқтисодийсудининг****5 йил 18 август кунги ҳал қилув қарорига даъвогар **** марказининг берганапелляцияшикоятини иқтисодий иши билан бирга **** Республикасисудибиносида очиқсуд**** видеоконференцалоқа режимидакўриб чиқиб,қуйидагиларни а н и қ л а д и: Даъвогар **** маркази (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаатқилиб жавобгар **** маркази(бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади)дан**** сўм қарзиниундиришни сўраган. Чимбой туманлараро иқтисодий судининг**** йил 18 июлдаги **** билан ишга **** Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, **** Республикаси буйича Ғазначилик бошкармаси низонинг предметига нисбатан мустақил талаб билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Биринчи инстанция судининг**** йил 18 август ҳал қилув қарорибилан даъво аризани қаноатлантириш рад қилинган. Ҳал қилув қарориганорози бўлиб даъвогар апелляция тартибида шикоят берган.Шикоятидабиринчи инстанция судинингҳал қилув қарорини бекор қилиб даъво аризасини қаноатлантиришни сўраган.Унга асос қилиб,ЎзбекистонРеспубликаси Олий хўжалик суди Пленумининг “Иқтисодий судлар томонидан битимларни **** эмас деб топиш тўғрисидаги фуқаролик қонунчилиги нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги қарорининг 11-бандидадавлат руйхатидан ўтказилмаган шартнома тузилмаган деб ҳисобланиши, “Хўжалик шартномаларини тузиш, ўзгартириш ва бекор қилишни тартибга солувчи фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнингайрим масалалари тўғрисида”ги қарорининг 8-бандидаэсатарафларнинг шартномавий ҳуқуқий муносабатларга киришганлиги ёзма ёки бошқа далиллар билан 2 тасдиқланса шартноманинг мавжуд эмаслиги даъвогарнинг етказиб берилган товарлар, **** ишлар, кўрсатилган хизматлар қийматини ундириш **** талабларни қаноатлантиришни рад этиш учун асос бўла олмаслиги, 9-бандида ФКнинг ****-моддасигамувофиқ шартнома тузилган пайтидан бошлаб кучга кириши ва тарафлар учун **** бўлиб қолиши тушунтирилганлигини келтирган. Суд **** даъвогар вакили апелляция шикоятида билдирган **** қўллабқувватлаб,шартномани руйхатдан ўтказиш жавобгарнинг **** эканлигини, хизмат кўрсатилганлиги ҳужжатлар билан далилланганлиги сабабли даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили **** ҳам даъвогар томонидан2 таходимни ўзбек адабий тили меъёрлари, лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбоси ва имлоси, давлат тилида иш юритиш асослари бўйича ўқитиш ва малакасини ошириш хизматлари кўрсатилганлигини, лекин шартнома давлат рўйхатидан ўтмаганлиги сабабли пул ўтказиб бера олмаганлигини билдириб, қонуний қарор қабул қилишни сўради. Прокурор фикрида шартнома тегишли тартибда руйхатдан ўтказилмаганлиги сабабли тузилмаган деб ҳисобланишини, кучга кирмаган шартномага асос қарздорликни ундиришга асос йўқлигини билдириб, биринчи инстанцияси судининг ҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришни сўради. Учинчи шахслар суд **** **** ва жойи тўғрисида тегишли равишда хабадор қилинганлигига қарамасдан суд **** иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг****-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ,апелляция инстанцияси судининг суд **** суд муҳокамасини ўтказиш **** ва жойи **** тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди. Шу сабабли, судлов ҳайъати ишни учинчи шахсларнинг иштирокисиз кўришни лозим топади. Судлов ҳайъатитарафлар вакилларинингтушунтиришларини, прокурорнинг фикрини тинглаб, апелляция шикоятида келтирилган **** иш ҳужжатлари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидагиларга асосанҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, тарафлар ўртасида**** йилиюнда ****/****-QR-сонли ваавгустда ****/****-QR-сонли шартномалар тузилган.Шартномаларнингҳар биринингбаҳоси **** сўм деб белгиланган. Шартномаларнинг 1.1-бандидадаъвогар (ижрочи) жавобгарнинг (буюртмачининг)буюртмасига биноанжавобгарнингходимларини ўзбек адабий тили меъёрлари, лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбоси ва имлоси, давлат тилида иш юритиш асослари бўйича ўқитиш ва малакасини ошириш хизматларин кўрсатиш,жавобгарэсакўрсатилган хизматлар****сини тўлаш **** олган. Шартномаларнинг2.2ва 2.3-бандларида жавобгар шартнома умумий баҳосининг 30 фоизини шартнома Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва 3 молия вазирлигидагиҒазначилик хизмати кўмитасидаруйхатидан ўтказилган пайтдан бошлаб 10 кун муддатда олдиндан ўтказиши, қолган 70 фоизини даъвогар томонидан ҳисоб-фактура ва **** ишлар ****далолатнома берилган кундан бошлаб 10 кун муддатда ўтказиб бериши белгиланган. Аммо, тарафлар ўртасида тузилган шартномалар ғазначилик бўлимида руйхатдан ўтказилмаган. Ўзбекистон Республикаси Бюджет кодексининг ****-моддасининг учинчи қисмига мувофиқбюджет ташкилотлари ва бюджет маблағлари олувчиларнинг бюджетдан **** маблағлар бўйича товарларни (ишларни, хизматларни) етказиб берувчилар билан тузган шартномалари, шунингдек уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар улар ғазначилик бўлинмаларида рўйхатдан ўтказилганидан кейин кучга киради. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги **** йил 28 февралдаги ПҚ-**** сонли қароринг 6-бандида, бюджет тизими бюджетлари маблағлари ҳисобидан товарлар (ишлар, хизматлар) етказиб берувчилар билан шартномалари, шунингдек буюртмачиларнинг бюджет тизими бюджетлари маблағлари ҳисобига капитал қурилишга оид шартномалари **** тартибда Ғазначиликда рўйхатга олиниши шартлигива **** у амалга оширилгандан кейин кучга киришибелгиланган. Мазкур ҳолатда, тарафлар ўртасида тузилган шартномалар тузилмаган деб ҳисобланганлиги сабабли тузилмаган шартномаларга асосан қарздорликни ундиришга асос йўқ. Шу сабабли, биринчи инстанция суди даъво талабини қаноатлантиришни рад этиш тўғрисида тўғри қарорга келган. Судлов ҳайъати, даъвогарнинг апелляция шикоятида билдирган **** билан келиша олмайди. Даъвогар апелляция шикоятида асосланганЎзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг**** йил 18 декабрдаги“Хўжалик шартномаларини тузиш, ўзгартириш ва бекор қилишни тартибга солувчи фуқаролик қонун ҳужжатлари нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги****сонлиқарорининг 8-бандида тарафларнинг шартномавий ҳуқуқий муносабатларга киришганлиги ёзма ёки бошқа далиллар билан тасдиқланса шартноманинг мавжуд эмаслиги даъвогарнинг етказиб берилган товарлар, **** ишлар, кўрсатилган хизматлар қийматини ундириш **** талабларни қаноатлантиришни рад этиш учун асос бўла олмаслигитушунтирилган.Аммо, мазкур ҳолатда даъвогар даъво талабида жавобгардан кўрсатилган хизматлар қийматини эмас, балки тузилмаган шартномага асосан қарздорликни ундиришни сўраган. ИПК****-моддасининг биринчи қисми 1-бандига кўра, апелляция инстанцияси суди апелляция шикоятини (протестини) кўриш натижалари бўйичаҳал қилув қарорини ўзгаришсиз қолдиришга****. Баён этилганларга асосан, судлов ҳайъати биринчи инстанция судинингҳал қилув қарориниўзгаришсиз қолдиришни, апелляция шикоятни қаноатлантиришни рад этишни,даъвогарнингапелляция шикоят беришда 4 тўлаган **** сўм давлат божи ва****сўм почта**** зиммасида қолдиришни, даъвогардан Ўзбекистон Республикаси Олий судининг депозитига ишни видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ **** сўм суд **** ундиришнилозим топади. Юқоридагиларга асосан,Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг****, 27****-моддалариниқўллаб, апелляцияинстанциясисуди Қ А Р ОР ҚИ Л Д И : Чимбой туманлараро иқтисодий судининг****5 йил 18августкунги ҳал қилув қарори ўзгаришсиз қолдирилсин.Апелляцияшикоятини қаноатлантиришрадэтилсин. Даъвогар **** марказидан ЎзбекистонРеспубликаси Олий судининг депозитига **** сўм суд **** ундирилсин. Қарорга асосан ижро **** берилсин. Қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарорга норози тараф қарор устидан **** Республикаси судига тафтиш тартибида шикоят қилишга (прокурор протест келтиришга) ****. Раислик қилувчи: **** Ҳайъат аъзолари: **** ****