Решение #2887230 Экономические

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Беруний тумани **** йил 9 октябрь Беруний туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида, **** котиблигида, Палата вакили **** (**** йил 18 декабрь кунги ****-сонли ишончнома асосида), даъвогар вакили **** (**** йил 16 сентябрь кунги 60-сонли ишончнома асосида) иштирокида, Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси **** Республикаси бошқармасининг даъвогар “DURABLE ON RETE” масъулияти чекланган жамиятининг манфаатида, жавобгар “RAXMANOV-NURULLA” фермер хўжалигидан****сўм асосий қарз ва****,50сўм пеня ундириш тўғрисидаги даъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни судининг ўз биносида очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси **** Республикаси бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади) “DURABLE ON RETE” масъулияти чекланган жамиятининг (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) манфаатида, “RAXMANOV-NURULLA” фермер хўжалигидан (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)****сўм асосий қарз ва****,50сўм пеня ундиришни сўраган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили даъво аризасини қаноатлантиришни сўради. Жавобгар суд **** қатнашмади ва ўзининг ёзма фикрини судга **** қилмади. Суд иш ҳужжатларида жавобгарнинг суд муҳокамасининг **** ва жойи **** тегишли тартибда хабардор қилинганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эканлигини ҳисобга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) **** ва ****-моддаларига мувофиқ ишни жавобгар вакилининг иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд Палата ва даъвогар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асосан даъво аризани қисман қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8, ****-моддаларига кўра **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг **** олди-сотди шартномасидан келиб чиққан. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, даъвогар “Сотувчи” ва жавобгар “Сотиб олувчи” ўртасида**** йил 4 январда 73-сонли шартноматузилган. Шартноманинг 1.1-бандига кўра, мазкур шартнома билан сотувчи сотиб олувчига белгиланган тартибда шартноманинг 1.2-бандида кўрсатилган менерал ўғитни сотиш, сотиб олувчи эса уруғликни қабул қилиб олиш ва унинг қийматини тўлаш **** олган. ФКнинг ****-моддаси 1-қисмига кўра, сотиб олувчи товар **** ушбу Кодекснинг ****-моддасига мувофиқ белгиланадиган баҳода тўлаши, шунингдек қонунчилик, олди-сотди шартномаси ёки одатда қўйиладиган талабларга мувофиқ тўловни амалга ошириш учун зарур бўлган ҳаракатларни ўз ҳисобидан **** лозим. Даъвогар “Сотувчи” томонидан жавобгар “Сотиб олувчи” га маҳсулот етказиб берилган. Жавобгар етказиб берилган маҳсулот учун тўловни тўлиқ амалга оширмаганлиги сабабли жавобгарнинг даъвогар олдида****сўм қарздорлиги мавжудлиги ишдаги солиштирма далолатнома, **** йил 20 февраль кунги электрон ҳисоб ****-фактура, ишончнома, даъвогар маълумотномаси, Палата ва даъвогар вакилларининг суд **** кўрсатмалари билан тасдиқланади. Даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликни бартараф этишни сўраб юборилган талабнома жавобгар томонидан эътиборсиз қолдирган. Шу сабабли суд даъвогарнинг****сўм асосий қарзни ундириш тўғрисидаги талабини қаноатлантиришни лозим топади. Тарафлар ўрталарида тузилган шартноманинг 3.2-бандига асосан жавобгар шартнома имзолангандан кейин 5 кун муддатда тўловни амалга ошириши лозим бўлган. Даъвогар даъво аризасида асосий қарз кечиктирилганлиги учун жавобгардан ****,**** пеня ундиришни сўраган. ФКнинг ****-моддасига асосан, қарздор айби бўлган **** **** **** учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Томонлар ўртасида тузилган шартноманинг 5.2-бандида товар қийматини тўлашни кечиктирган ҳар бир кун учун сотиб олувчи сотувчига унинг 0,5 фоизи миқдорида пеня тўлайди, бироқ пенянинг умумий суммаси етказиб берилган товар қийматининг 50 фоизидан ортиқ бўлмаслиги назарда тутилган. Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг **** йил 15 июндаги “**** **** ёки лозим **** **** учун мулкий жавобгарлик тўғрисидаги фуқаролик қонун ҳужжатларини қўллашнинг айрим масалалари ****”ги ****-сонли қарорининг 4-бандида ФКнинг ****-моддасига мувофиқ, суд қарздор томонидан **** **** ****, **** иштирок этувчи тарафларнинг мулкий аҳволини, шунингдек кредиторнинг манфаатларини эътиборга олиб, неустойка миқдорини камайтиришга ****эканлиги, шу билан бирга неустойканинг энг кам миқдори ФКнинг ****-моддасида кўрсатилган фоизлар миқдоридан кам бўлмаслиги лозимлигини судлар эътиборга олишлари лозимлиги **** тушунтириш берилган. Суд, жавобгар томонидан **** **** ****, пенянинг тўлиқ ундирилиши жавобгарнинг иқтисодий аҳволига салбий таъсир кўрсатиши мумкинлигини ҳамда даъвогарнинг манфаатларини эътиборга олиб,пеня миқдорини камайтириб, **** сўм пеня ундиришни,пеня ундириш талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топди. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ****-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Бундай ҳолатда суд, даъво аризани қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига****сўм асосий қарз,****сўм пеня, **** сўм почта ****, республика бюджетига****сўм давлат божи ундиришни, даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этишни лозим топади. Юқоридагиларга асосан ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****-моддаларини қўллаб, суд Қ А РОРҚ И Л Д И : Ўзбекистон Савдо-саноат Палатаси **** Республикаси бошқармасининг даъвогар “DURABLE ON RETE” масъулияти чекланган жамиятининг манфаатида берган даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар “RAXMANOV-NURULLA” фермер хўжалигидан даъвогар “DURABLE ON RETE” масъулияти чекланган жамияти фойдасига ****сўм асосий қарз,****сўм пеня ва **** сўм почта **** ундирилсин. Даъво талабларининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар “RAXMANOV-NURULLA” фермер хўжалигидан республика бюджетига****сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидану қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****