Решение #2887602 Экономические

****-сонли иқтисодий иш судья **** Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Берунийтумани 2025 йил 9 октябрь Беруний туманлараро иқтисодий суди судьяси **** раислигида судья ёрдамчиси **** котиблигида, даъвогар вакили **** (**** йил 5 майдаги ****сонли ишончнома), жавобгар вакили **** (**** йил 31 январдаги ****-сонли ишончнома) учинчи шахс вакили **** (**** йил 15 сентябрдаги 30-сонли ишончнома) ларнинг иштирокида, даъвогар «T dbirk rlikni riv jl ntirish k m ni si» акциядорлик жамиятининг жавобгар «Mikr kr ditb nk» акциядорлик тижорат **** ҳисобидан ****,**** миқдоридаги компенсация маблағларини ундиришни сўраган даъво аризасига асосан қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида видеоконференцалоқа режимидаги очиқ суд **** кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар «T dbirk rlikni riv jl ntirish k m ni si» акциядорлик жамияти (бундан буён матнда – даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар «Mikr kr ditb nk» акциядорлик тижорат **** (бундан буён матнда – жавобгар деб юритилади) ҳисобидан ****,**** миқдоридаги компенсация маблағларини ундиришни сўраган. Суднинг **** йил 29 августдаги **** билан “TO`RTKO`L LO HIN UMIDI” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда – учинчи шахс деб юритилади) ишга низонинг предметига нисбатан **** талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд **** иштирок этган даъвогар вакили **** томонидан розилик олинмасдан кредит шартномасига ўзгартириш киритилганлиги, шу сабабли асоссиз тўланган компенсация маблағлари бюджетга қайтарилиши лозимлигини билдириб, даъво аризасини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Суд **** иштирок этган жавобгар вакили кредит шартномаси бўйича **** тўлиқ **** кредит суммалари кредит олувчи томонидан ўз **** графиг асосида қайтарилганлигини билдириб, даъво талабини қаноатлантиришни рад этишни сўради. Суд **** иштирок этган учинчи шахс вакили кредит маблағларини тўлиқ сўндирилганлигини, бугунги кунда кредитнинг жамғарма томонидан қоплаб бериладаги қисми келиб тушмаганлиги боис ҳисоб **** **** қўйилганлигини билдириб, қонуний қарор қабул қилишни сўради. Суд ишда иштирок этувчи шахслар вакилларинингтушунтиришларини тинглаб, ишдаги тўпланган ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидагиларга асос даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни ва ишни кўриш билан боғлиқ суд **** жавобгар зиммасига юклашни лозим топади. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда – ФК деб юритилади) 2З4-моддасида **** шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ФКда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Иш ҳужжатларидан кўринишича, жавобгар ва учинчи шахс_ ўртасида **** йил 19 июнда ****-сонли кредит шартномаси имзоланиб, мазкур шартномага асосан учинчи шахсга 24 ойлик имтиёзли давр билан 60 ой муддатга **** **** доллари миқдорида кредит маблағлари **** белгиланган. Шартнома шартларига мувофиқ қарз олувчи дастлабки 24 ойлик имтиёзли давр мобайнида **** кредитнинг фоиз **** қоплаши, 25-ойдан бошлаб эса кредитнинг асосий қисми ва фоиз **** тўлаб бориши белгиланган. Жавобгар томонидан тадбиркорлик субъектларига молиявий ёрдам кўрсатиш юзасидан даъвогарга буюртма **** қилиниб, буюртманомада учинчи шахсга **** томонидан 60 ой муддатга **** **** **** доллари миқдоридаги кредит маблағлари бўйича ҳисобланадиган йиллик 12 фоиз ставканинг 6 фоиз қисмини компенсация қилиш сўралган ва буюртманомага асосан **** йил 19 июнда даъвогар, жавобгар ва учинчи шахс ўрталарида ****/С-****-сонли компенсация **** қилиш шартномаси имзоланган. Компенсация шартномасининг 3.2.ва 4.1-6андларида **** томонидан ҳар бир ой учун, кейинги ойнинг 15-санасига қадар жамғармага компенсация реестрини **** қилиши ҳамда ушбу реестр асосида жамғарма 3 (уч) иш кунида компенсация маблағларини **** тўлаб бериши кўрсатилган. **** томонидан ҳар ойда реестрлар **** этилиб, ****З йил 1 октябрь ҳолатида ****,47 **** доллари миқдоридадаги компенсация маблағлари хисоблаб олинган. Компенсация шартномасининг 2.3-бандига кўра жамғарма тижорат **** кредитлари бўйича компенсация беришни қуйидаги ҳолларда тўхтатиб туради: шартнома амал қиладиган кредитдан **** фойдаланилганда; қарз олувчи томонидан кредит бўйича асосий қарзнинг муддати ўтган қарздорлиги 90 кундан ошганда; қарз олувчи ва/ёки **** буюртманомасида ишончсиз ёки нотўғри маълумотлар аниқланганда. Компенсация шартномасининг 4.1-бандига асосан **** ушбу шартноманинг 2.3-6андида назарда тутилган ҳолатларни аниқлаш **** қарз олувчи фаолияти юзасидан, шу жумладан жойига чиқиб мониторинг олиб бориш ва улар аниқланганда,3 кун мобайнида жамғармани хабардор қилиш **** олган. Шунингдек, тарафлар ўртасида **** йил 10 сентябрда “кичиктадбиркорлик субъектлари ва аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларига кафиллик ва компенсациялар **** этиш тўғрисида” ги Бош битим тузилган бўлиб, ушбу битим 7.1-бандининг “г” кичик бандиига кў , **** ва қарз олувчи ўртасида тузиладиган кредит шартномасида белгиланган кредит, параметрларини жамғарманинг розилиги билан ўзгартириш ёки бекор қилиш **** **** зиммасида эканлиги белгиланган. Шунингдек, битимнинг 6.5-бандида **** қарз олувчининг кредит маълумотларини жамғарманинг “Тадбиркор” ахборот тизимига интеграциясини таъминлаши, 6.6-6андида эса ****, кафиллик ва компенсация **** этилган қарз Олувчилар бўйича барча ҳисоб-китобларини исталган муддатга, онлайн режимда жамғармага **** этиш имкониятини яратишни назарда тутувчи дастурий таъминотга эга бўлиши лозимлиги кўрсатилган. Бироқ, жавобгар томонидан Бош битимда белгиланган **** риоя қилинмасдан жавобгар ва учинчи шахс ўртасида **** йил 19 июндаги кредит шартномаси шартларига ўзгартириш киритилган ва бу ҳолатда даъвогарнинг розилиги олинмаган. Даъвогар томонидан жавобгарга **** йил 16 апрелда ****-сонли хат ва **** йил 11 июлда ****-сонли талабнома юборилиб, ортиқча олинган компенсация маблағларини қайтариш сўралган бўлсада, жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда – ИПК деб юритилади) 66-моддасига мувофиқ, иш бўйича далиллар ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган тартибда олинган фактлар **** маълумотлар бўлиб, улар асосида суд ишда иштирок этувчи шахсларнинг талаблари ва эътирозларини асословчи ҳолатлар, шунингдек низони тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлар мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини аниқлайди. Бундан ташқари, ИПК ****-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ, суд **** ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга кўра, суд даъвогарнинг ****,**** миқдоридаги компенсация маблағларини ундиришни сўраган даъво талабини асосли деб ҳисоблайди ва уни тўлиқ ундиришни, ишни кўриш билан боғлиқ суд **** эса жавобгарнинг зиммасига юклашни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексининг ****, ****, ****, ****-моддаларига асосан, суд Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Даъво аризатўлиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар «Mikr kr ditb nk» акциядорлик тижорат **** ҳисобидан даъвогар «T dbirk rlikni riv jl ntirish k m ni si» акциядорлик жамиятининг фойдасига ****,**** миқдоридаги компенсация маблағлари ҳамда **** сўм почта **** ундирилсин. Жавобгар «Mikr kr ditb nk» акциядорлик тижорат **** ҳисобидан республика бюджетига ****,**** давлат божи ундирилсин. Жавобгар «Mikr kr ditb nk» акциядорлик тижорат **** ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди депозитига ишни кўриш билан боғлиқ **** сўм видеоконференцалоқа **** ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро **** берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ой ичида шу суд орқали **** Республикаси судига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибида шикоят берилиши ёхуд прокурор протест келтириши мумкин. Судья ****