Решение #2895953 Экономические

4-1201-2502/10211-сонли иш ГУЛИСТОН ТУМАНЛАРАРО ИҚТИСОДИЙ СУДИНИНГ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Гулистон шаҳри 2025 йил 11 август Гулистон туманлараро иқтисодий суди, судья З.Раджабов раислигида, судья ёрдамчиси Р.Садуллоевнинг котиблигида, даъвогар вакили А.Эшонқулов (тугатиш (суд) бошқарувчиси) иштирокида, даъвогар 306980240 нинг жавобгар 306980240 ҳисобидан 169 687 589,71 сўм асосий қарз ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни ўз биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар 306980240 МЧЖ тугатиш (суд) бошқарувчиси (даъвогар) Гулистон туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, унда 306980240 МЧЖ (жавобгар) ҳисобидан 169 687 589,71сўм асосий қарз ундиришни сўраган. Суд муҳокамаси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисида вакили иштирокини таъминламади. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (ИПК) 127,128,170-моддасига кўра, агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган ажримнинг кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодекс-да назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд мажлиси бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. Шу сабабли суд ишни жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво талабларини қувватлаб, тарафлар ўртасида 2021-2022-2023 йиллар давомида тузилган фьючерс шартномаси бўйича жавобгарга буғдой етиштириш учун тарафлар ўртасида тасдиқланган ҳисобварақ-фактурага асосан уруғлик буғдой, моддий ресурслар берилганлиги натижасида жами 169 687 589,71сўмлик қарздорлик вужудга келганлиги, жавобгар томонидан қолдиқ буғдой маҳсулоти топширилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эмаслигини билдириб, даъво талабини қаноатлантиришни сўради. Суд, ишда иштирок этган даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо бериб, қуйидаги асосларга кўра даъво талабини қаноатлантиришни лозим топади. ИПК 13-моддасининг биринчи қисмига асосан суд ишларни Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунлари, бошқа қонунчилик ҳужжатлари, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари асосида ҳал қилади. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси 55-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларига кўра, ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли. Ҳар кимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустақил ҳамда холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Конституциянинг 130-моддасига биноан Ўзбекистон Республикасида одил судлов фақат суд томонидан амалга оширилади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодекси (ФК)нинг 236-моддасига асосан мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Ишдаги ҳужжатлардан аниқланишича, даъвогар суднинг 4-1201-2403/2550-сонли иш юзасидан 2024 йил 7 октябрда қабул қилинган ҳал қилув қарорига асосан банкрот деб топилиб, тугатишга доир иш юритиш бошланган ва тугатиш (суд) бошқарувчиси этиб А.Эшонқулов тайинланган. Даъвогар тугатиш бошқарувчиси суднинг ҳал қилув қарори билан юклатилган вазифа ва Қонун талабларига асосан даъвогарнинг молиявий аҳволини таҳлил қилиб, даъвогар олдидаги қарзларни ундириш чораларини кўришни бошлаган. Тарафлар ўртасида 2021-2022-2023 йиллар давомида тузилган фьючерс шартномалари бўйича жавобгар учун тарафлар ўртасида тасдиқланган ҳисобварақ-фактурага асосан 182 584 590 сўмлик буғдой уруғи, моддий ресурслар берилганлиги, бу тарафлар ўртасида электрон равишда расмийлаштирилган ҳисобварақ-фактура билан тасдиқланганлиги, жавобгар томонидан 12 888 000 сўмлик буғдой маҳсулотлари топширилганлиги, бироқ, 169 687 589,71сўмлик буғдой маҳсулотлари топширилмаганлиги натижасида қарздорлик вужудга келганлиги, жавобгар томонидан шунча миқдорда буғдой маҳсулоти топширилмаганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд эмаслиги аниқланган. Даъвогарнинг бухгалтерия ҳужжатлари ва бошқа ҳужжатларда шартномалар, жавобгарга берилган маҳсулотлар бўйича ишлар бажарилганлигини асословчи ҳужжатлар топилмаганлиги сабабли даъвогар тугатиш бошқарувчиси жавобгарга талабнома юбориб, пул маблағларини қайтариш сўралган. Талабномага жавобгар томонидан жавоб берилмаганлиги сабабли даъвогар тугатиш бошқарувчиси судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобидан жами 169 687 589,71сўм асосий қарз ундиришни сўраган. ИПК 68-моддасининг биринчи қисмига асосан ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Бироқ, жавобгар суд муҳокамасида иштирок этмади ва ўзининг эътирозларини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этмади. Юқоридагиларга кўра, суд жавобгарнинг қарздорлиги ишда мавжуд ҳисобварақ-фактуралар ва ишга алоқадор бошқа ҳужжатлар билан ўз исботини топганлигини инобатга олиб, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига 169 687 589,71 сўм асосий қарз ундиришни лозим топади. ФКнинг 333-моддасида эса қарздор айби бўлган тақдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, жавоб бериши белгиланган. ИПКнинг 118-моддасида суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши белгиланган. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунигамувофиқ иқтисодий судларга бериладиган мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилиши белгиланган. Юқоридагиларга кўра, суд даъвогарнинг даъво талабларини қаноатлантиришни, жавобгар ҳисобидан Республика бюджетига даъво баҳоси 169 687 589,71 сўмнинг 2 фоизи, яъни 3 393 751,79 сўм миқдорида давлат божи ва даъвогар фойдасига 37 500 сўм почта харажатни ундиришни лозим топиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 68, 118, 176180, 186, 192-моддаларини қўллаб, суд ҚАРОР Қ И Л Д И: Даъво аризаси қаноатлантирилсин. Жавобгар 306980240 МЧЖ ҳисобидан: - даъвогар 306980240МЧЖ фойдасига 169 687 589,71 сўм асосий қарз ва 37 500 сўм почта харажати; - Республика бюджетига 3 393 751,79 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси тарафларга юборилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, ижро варақаси берилсин. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддатда шу суд орқали Сирдарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибда шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья З.Т. Раджабов