Решение #2896429 Экономические

4-1202-2504/3642-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛ В ҚАРОРИ Сирдарё тумани 2025 йил 10 июль Сирдарё туманлараро иқтисодии судининг судьяси Х.Сулаиманбёкова раислигида, судья ёрдамчиси С.Саиданов котиблигида, даъвогар - “HUDUDGAZTA’MINOT” акциядорлик жамиятининг жавобгар – аихунобод тумани мактабгача ва мактаб таълими булимидан 123 332 884 сумлик табиии газ ҳақини ундириш ҳақидаги иқтисодии ишни даъвогар вакили Ш.Бабабёков (ишонснома асосида), жавобгар вакили Ш.Мухаммадиёв (01.07.2025 иилдагиишончнома асосида), Сирдарё туман прокурори ёрдамчиси З.Ильясов иштирокида, Сирдарё туманлараро иқтисодии суди биносида, суд мажлислар залида, очиқ суд мажлиси муҳокамасида куриб чиқиб, қуиидагиларни АНИҚЛАДИ: “HUDUDGAZTA’MINOT” акциядорлик жамияти (кёиинги уринда даъвогар дёб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, аихунобод тумани мактабгача ва мактаб таълими булими (кёиинги уринда жавобгар дёб юритилади)дан 123 332 884 сум табиии газ ҳақини ундиришни сураган. Суд мажлиси вақти ва жоии туғрисида бёлгиланган тартибда хабардор қилинган Ғазначилик хизмати бошқармаси ҳамда Сирдарё вилоят иқтисодиёт ва молия бошқармаси суд мажлисида вакиллари иштирокини таъминламади. Бироқ, Ғазначилик хизмати бошқармаси томонидан тарафлар уртасида тузилган шартнома давлат руихатидан утганлиги юзасидан маълумотнома судга тақдим қилинган. Суд, мазкур ҳолатда Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёкси(кёиинги уринларда ИПКдёб юритилади) 170-моддасига асосан суд мажлисини учинчи шахслар иштирокисиз куришни лозим топади. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили даъво талабини тулиқ қувватлаб, даъвони тулиқ қаноатлантиришни суради. Суд мажлисида иштирок этган жавобгар вакили қарздорликни тан олиб, қонунии қарор қабул қилишни суради. Суд мажлисида иштирок этган прокурор ёрдамчиси даъвони қаноатлантиришни суради. Суд, ишдаги ҳужжатларни урганиб чиқиб, уларга ҳуқуқии баҳо бёриб, қуиидаги асосларга кура даъвогарнинг асосии қарздорликни ундириш даъво талабини тулиқ қаноатлантиришни лозим топди. Ўзбёкистон Рёспубликасининг Фуқаролик кодёкси (кёиинги уринларда ФК дёб юритилади )нинг 8-моддасига кура, фуқаролик ҳуқуқ ва бурчлари қонунчиликда назарда тутилган асослардан, шунингдёк фуқаролар ҳамда юридик шахсларнинг, гарчи қонунчиликда назарда тутилган булмаса-да, лёкин фуқаролик қонунчилигининг умумии нёгизлари ва мазмунига кура фуқаролик ҳуқуқ ҳамда бурчларни кёлтириб чиқарадиган ҳаракатларидан вужудга кёлади. ФКнинг 236-моддасига кура, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ, бундаи шартлар ва талаблар булмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қуииладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши кёрак. ФКнинг 478-моддаси Энёргия таъминоти шартномаси қоидаларини туташтирилган тармоқ орқали таъминлаш борасидаги бошқа муносабатларга нисбатан қуллаш дёб номланиб, ушбу моддага кура, Агар қонунчиликда, шартномада бошқача тартиб назарда тутилган булмаса ёки у мажбурият моҳиятидан кёлиб чиқмаса, туташтирилган тармоқ орқали газ, нёфть ва нёфть маҳсулотлари, сув ва бошқа товарлар билан таъминлаш муносабатларига нисбатан ушбу параграф (изоҳ: 6-§. Энергия таъминоти) қоидалари қулланади, дёб бёлгиланган. Ўзбёкистон Рёспубликаси Вазирлар Маҳкамасининг 31.05.2024 иилдаги “Элёктр энёргияси ва табиии газдан фоидаланиш қоидалари туғрисида”ги қарори 2-иловаси билан тасдиқланган “Табиии газдан фоидаланиш қоидалари”нинг 58-бандида юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар билан табиии газни ётказиб бёриш шартномалари газ таъминоти ташкилотининг дастурии таъминоти ёхуд қонунчилик ҳужжатларида бёлгиланган тартибга асосан ташкил этилган махсус ахборот тизимлари орқали ЭРИдан фоидаланган ҳолда тузилади, дёб, бунда, бюджёт буюртмачилари билан тузилган шартномалар туман (шаҳар) ғазначилик булинмаларида элёктрон шаклда (инсон омилисиз) руихатдан утказилади, дёб бёлгиланган. Иш ҳужжатларидан куринишича, тарафлар уртасида 24.01.2025 иилда Табиии газни истёъмолчиларга ётказиб бёриш ва қабул қилиш(лимитни узгартириш буиича ) шартнома тузилган. Шартномага кура, даъвогар табиии газни ётказиб бёриш мажбуриятини, жавобгар газни қабул қилиб олиш ва туловларни бёлгиланган нарх буиича уз муддатида амалга ошириш мажбуриятини олган. Даъвогар томонидан шартнома шартлари бажарилиб, истёъмолчига газ ётказиб бёрилган. Бироқ, жавобгар томонидан шартнома шартлари лозим даражада бажарилмаслиги оқибатида, 123 332 884 сум қарздорлик вужудга кёлган ҳамда бугунга қадар истёъмол қилинган табиии газ учун ушбу миқдордаги қарздорлик қоплаб бёрилмаган. Ҳисобланган газ ҳақини ундириш юзасидан юборилган талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Оқибатда, даъвогар табиии газ ҳақини ундириш юзасидан судга даъво киритган. Даъво талабининг асослилиги тарафларнинг курсатмалари, шартнома, ҳисобварақ-фактура билан уз тасдиғини топди. Юқоридагилардан кёлиб чиқиб, суд даъвогарнинг жавобгардан 123 332 884 сум табиии газ ҳақини ундириш талабини асосли дёб ҳисоблаиди ва уни шу миқдорда қаноатлантиришни лозим топади. ИПКнинг 118-моддаси биринчи қисмига кура, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Шунингдёк, 2020 иил 06 январдаги 600-сонли “Давлат божи туғрисидаги” Ўзбёкистон Рёспубликаси Қонунига илова қилинган давлат божи ставкалари миқдорининг 2-банди талабига мувофиқ, даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, 2 466 657,68 сум давлат божини жавобгардан рёспублика бюджётига ундиришни, олдиндан туланган 37 500 сум почта харажатини жавобгардан даъвогар фоидасига ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан ҳамда, ФКнинг 8, 236-моддалари, 478, Ўзбёкистон Рёспубликаси Иқтисодии процёссуал кодёксининг 118, 170, 176-179- моддаларини қуллаб, суд ҚАРОР ҚИЛАДИ: Даъвогар “HUDUDGAZTA’MINOT” акциядорлик жамиятининг даъво аризаси тулиқ қаноатлантирилсин. Саихунобод тумани мактабгача ва мактаб таълими булимидан -даъвогар “HUDUDGAZTA’MINOT” акциядорлик жамияти фоидасига 123 332 884 сум асосии қарз; -Рёспублика бюджётига 2 466 657,68 сум давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонунии кучга киргач ижро варақаси бёрилсин. Ҳал қилув қароридан норози булган тараф Сирдарё туманлараро иқтисодии суди орқали Сирдарё вилоят суди иқтисодии ишлар буиича судлов ҳаиъатига бир оилик муддатда апёлляция ёки ҳал қилув қарори қонунии кучга кирган кундан олти оилик муддатда кассация тартибида шикоят бёришга (протёст кёлтиришга) ҳақли. Судья Х. . Сулайманбекова