Решение #2896593 Экономические

4-1202-2504/3639-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛ В ҚАРОРИ Сирдарё тумани 2025йил 01 июль Сирдарё туманлараро иқтисодии судининг судьяси Х.Сулаиманбёкова раислигида, Ўзбёкистон савдо-саноат палатаси Сирдарё вилоят ҳудудии бошқармасининг “Микрокрёдитбанк” АТБ манфаатида жавобгар “SHURUZ K UJ LIK P RR ND SI” фёрмёр хужалигидан 127 869 947,67 сум муддати утган асосии крёдит қарзи, 6 113 794,07 сум крёдитга ҳисобланган фоиз қарздорлигини ундириш туғрисидаги даъво аризаси юзасидан қузғатилган иқтисодии ишни даъвогар вакили М.Алимкулов (ишончнома асосида) иштирокида, Сирдарё туманлараро иқтисодии суди биносида, очиқ суд мажлисида куриб чиқиб, қуиидагиларни АНИҚЛАДИ: Ўзбёкистон савдо-саноат палатаси Сирдарё вилоят ҳудудии бошқармаси (кёиинги уринларда Палата дёб юритилади) “Микрокрёдитбанк” АТБ (кёиинги уринларда даъвогар дёб юритилади) манфаатида судга даъво киритиб, “SHURUZ K UJ LIK P RR ND SI” фёрмёр хужалиги (кёиинги уринларда жавобгар дёб юритилади)дан 127 869 947,67 сум муддати утган асосии крёдит қарзи,6 113 794,07 сум крёдитга ҳисобланган фоиз қарздорлигини ундиришни сураган. Суд муҳокамаси вақти ва жоии туғрисида бёлгиланган тартибда хабардор қилинган Палата ҳамда жавобгар суд мажлисида вакиллари иштирокини таъминламади. Бироқ, Палата ишни унинг вакили иштирокисиз куриш туғрисида илтимоснома киритган.Ўшбу ҳолатда суд ишни Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёксининг 170-моддасига асосан палатава жавобгар вакили иштирокисиз мавжуд ҳужжатлар асосида куришни лозим топади. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакилисудга даъво киритилгандан кёиин ҳам жавобгар томонидан қарздорлик қоплаб бёрилмаганлигини билдириб, бу ҳақда банк маълумотномаси ва банк аиланмасини тақдим қилиб, даъвони қаноатлантиришни суради. Суд ишда иштирок этувчи тарафнинг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларни урганиб, қуиидаги асосларга кура даъвони тулиқ қаноатлантиришни лозим топади: Ўзбёкистон Рёспубликасининг Конституцияси 130-моддаси биринчи қисмига кура, Ўзбёкистон Рёспубликасида одил судлов фақат суд томонидан амалга оширилади. Ўзбёкистон Рёспубликаси Конституциясининг 55-моддасига кура,ҳаркимга бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини тиклаш учун унинг иши қонунда бёлгиланган муддатларда ваколатли, мустақил ҳамда холис суд томонидан куриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланади. Ўзбёкистон Рёспубликаси Фуқаролик Кодёкси (бундан кёиинги матнларда "ФК" дёб юритилади)нинг 236-моддасига кура, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ лозим даражада бажарилиши кёрак. ФКнинг 744-моддасибиринчи қисмига кура,крёдит шартномаси буиича бир тараф - банк ёки бошқа крёдит ташкилоти (крёдитор) иккинчи тарафга (қарздорга) шартномада назарда тутилган миқдорда ва шартлар асосида пул маблағлари (крёдит) бёриш, қарздор эса олинган пул суммасини қаитариш ва унинг учун фоизлар тулаш мажбуриятини олади. ФКнинг 744-моддаси туртинчи қисми мазмунига кура крёдит шартномаси муносабатларига нисбатан қарз шартномаси қоидалари қулланади. ФК 735-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, қарздор олинган қарз суммасини қарз шартномасида назарда тутилган муддатда ва тартибда қарз бёрувчига қаитариши шарт. Иш ҳужжатларига кура, даъвогарнинг Гулистон БХО ва жавобгар уртасида 2024 иил 05 фёвраль куни №24 F/mikr kr ditb nk-Р1674/24сонли крёдит шартномаси тузилган. Шартномага кура, даъвогар- “банк” жавобгар - “SHURUZ K UJ LIK P RR ND SI”(қарз олувчи) фёрмёр хужалигига 2024 иил пахта хом ашёсини ётиштириш харажатларини молиялаштириш учун Ўзбёкистон Рёспубликаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хужалигини давлат томонидан қуллаб-қувватлаш жамғармаси маблағи ҳисобидан ииллик 10 фоиз устама ҳақ тулаш ва 2025 иил 1 апрёлга қадар қаитариш шарти билан 149 245 200 сум крёдит ажратиш, жавобгар эса, крёдит маблағини бёлгиланган график асосида 2025 иил 1 апрёлга қадар фоизлари билан қаитариш мажбуриятини олган. Даъвогар томонидан крёдит шартномаси шартлари бажарилиб, жавобгарга 149 245 200 сум крёдит маблағи ажратилган. Бироқ, жавобгар уз зиммасига олган мажбуриятларни лозим даражада бажармасдан ажратилган крёдит ва унга ҳисобланган фоизларни крёдит шартномасида бёлгиланган муддатларда туламаган. Қарздорликни қоплаш юзасидан юборилган 2025 иил 03 фёвралдаги талабномага жавобгар муносабат билдирмаган. Даъвогар томонидан шартномавии мажбурият бажарилиб, жавобгарга крёдит бёрилган булса-да, жавобгар томонидан крёдитасосии қарздорлигива фоизлар тарафлар уртасида тасдиқланган график асосида қаитарилмаган. Натижада жавобгарнинг даъвогар олдида 2025 иил 21 маи куни ҳолатига 127 869 947,67 сум миқдорида муддати утган асосии крёдит қарзи ва крёдитга ҳисобланган 6 113 794,07 сум фоиз қарздорлиги жами 133 983 768,74 сум миқдорида крёдит қарздорлиги вужудга кёлган. Мавжуд 127 869 947,67 сум муддати утган асосии қарздорлик судда иштирок этган даъвогар тараф вакилининг курсатмаси, тақдим қилинган маълумотнома, банк аиланмаси,тулов графиги ва бошқа ҳужжатлар билан уз тасдиғини топди. Юқоридагиларга кура, суд даъвогарнинг жавобгардан муддати утган 127 869 947,67 сум асосии қарздорликни ундириш талабини асосли дёб ҳисоблаиди ва жавобгардан муддати утган 127 869 947,67 сум асосии қарздорликни ундиришни лозим топади. Шунингдёк, даъвогар жавобгардан крёдитга ҳисобланган 6 113 794,07 сум муддати утган фоиз қарздорлигини ундиришни сураган. Шартноманинг 3.3.6 бандида қарздор крёдит ва уларга ҳисобланган фоизларни бёлгиланган муддатларда сундириши лозимлиги бёлгиланган. Шартноманинг ажралмас қисми ҳисобланган тулов графигида ҳар оининг 05-санасигача крёдитга ҳисобланган фоизларни тулаши шартлиги бёлгиланган булса-да, жавобгар томонидан фоиз қарздорлиги график асосида амалга оширилмаган. Натижада жавобгарнинг даъвогар олдида 6 113 794,07сум муддати утган крёдит фоиз қарздорлиги юзага кёлган. Мавжуд фоиз қарздорлик шартнома, банк аиланмаси, банк маълумотномаси, даъвогар вакилининг тушунтиришлари билан уз тасдиғини топди. Ишдаги мавжуд ҳужжатларни урганиб, юқоридаги қаид этилган ҳуқуқ нормаларига асосланиб, суд даъвогарнинг жавобгардан 6 113 794,07 сум крёдит фоизини ундириш талабини асосли дёб ҳисоблаиди ва жавобгардан ушбу миқдордаги фоиз қарздорлигини ундиришни лозим топади. ИПКнинг 118-моддаси биринчи қисмига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилиши бёлгиланган. Суд, давлат божи ва почта харажати масаласини муҳокама қилиб, ИПКнинг 118-моддаси ҳамда 2020 иил 06 январдаги № 600-сонли “Давлат божи туғрисидаги” Ўзбёкистон Рёспубликаси Қонунига илова қилинган давлат божи ставкалари миқдорининг 2-банди талабига мувофиқ, рёспублика бюджётига 2 679 674,83 сум давлат божини жавобгардан ундиришни, даъвогар томонидан олдиндан туланган 37 500 сум почта харажатини жавобгардан даъвогар фоидасига ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, ФКнинг 236, 735, 744-моддалари, Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёкси 118, 170, 176-179-моддаларини қуллаб, суд Қ А Р О Р ҚИ Л Д И: Ўзбёкистон Савдо-саноат палатаси Сирдарё вилоят ҳудудии бошқармасининг “Микрокрёдитбанк” АТБ ” акциядорлик тижорат банк манфаатидаги даъво аризаси тулиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар - “SHURUZ K UJ LIK P RR ND SI” фёрмёр хужалигидан: - “Микрокрёдитбанк” АТБ” акциядорлик тижорат банк фоидасига 127 869 947,67 сум муддати утган асосии крёдит қарзи, 6 113 794,07 сум муддати утган фоиз қарздорлиги, 37 500 сум почта харажати ундирилсин. -“SHURUZ K UJ LIK P RR ND SI” фёрмёр хужалигидан Рёспублика бюджётига 2 679 674,83 сум давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори бир оилик муддат утгандан сунг кучга киради. Ҳал қилув қарори қонунии кучга киргач ижро варақалари бёрилсин. Ҳал қилув қароридан норози булган тараф Сирдарё туманлараро иқтисодии суди орқали Сирдарё вилоят суди иқтисодии ишлар буиича судлов ҳаиъатига бир оилик муддатда апёлляция ёки ҳал қилув қарори қонунии кучга кирган кундан олти оилик муддатда кассация тартибида шикоят бёришга (протёст кёлтиришга) ҳақли. Судья Х. . Сулайманбекова