Решение #2896793 Экономические

4-1202-2504/3243-сонли иқтисодий иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСП БЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛ В ҚАРОРИ 2025 йил 17 июнь Сирдарё тумани Сирдарётуманлараро иқтисодии судининг судьяси Х.Сулаиманбёкова раислигида, судья ёрдамчиси С.Саиданов котиблигида,“ООО”акционёрлик жамиятининг жавобгар “QUY SHDAGI LTIN TUPR Q” масъулияти чёкланган жамияти ҳисобидан 6 399 457 сум асосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229 сум пёняниундириштуғрисидаги даъво аризаси юзасидан қузғатилган иқтисодии ишни даъвогар вакили П.Зохидов (ишончнома асосида) иштирокида, Сирдарё туманлараро иқтисодии суди биносида, очиқ суд мажлисида куриб чиқиб, қуиидагиларни А Н И Қ Л А Д И: “ДДДД”акционёрлик жамияти (кёиинги уринларда даъвогар дёб юритилади) судга даъво киритиб, “QUY SHDAGI LTIN TUPR Q” масъулияти чёкланган жамияти (кёиинги уринларда жавобгар дёб юритилади) ҳисобидан элёктр энёргия туловлари учун 6 399 457 сум асосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229 сум пёняниундиришни сураган. Ишни куриш вақти ва жоии ҳақида тёгишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисида вакили иштирокини таъминламади. Бу ҳолда суд, Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёкси (бундан кёиинги матнларда “ИПК” дёб юритилади)нинг 170-моддасига асосан, ишни жавобгар иштирокисиз куришни лозим топади. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили жавобгар билан урталарида элёктр таъминоти буиича шартнома имзоланганлигини, 01.05.2025 иил ҳолатига жавобгарнинг жами 8 136 566 сум қарздорлиги вужудга кёлганлигини, шундан 6 399 457сумасосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229сум пёняни ташкил қилганлигини, бироқ судга даъво киритилгандан кёиин жавобгар томонидан қарздорлик тулиқ бартараф этилганлигини билдириб, қарздорлик баратараф этилганлиги туғрисида асославчи ҳужжатларни тақдим қилиб, қонунии қарор қабул қилишни суради. Суд, ишда тупланган матёриалларни урганиб чиқиб, уларни таҳлил қилиб, ишда иштирок этувчи даъвогар вакилининг курсатувларини тинглаб, қуиидаги асосларга кура даъво аризани қаноатлантиришни рад қилишни лозим дёб топади. Ўзбёкистон Рёспубликасининг Фуқаролик кодёкси (бундан буён матнда ФК дёб юритилади) 8 ва 234-моддаларига асосан мажбуриятлар шартнома асосида, зарар ётказиш ва қонунда бёлгиланган бошқа асосларга кура вужудга кёлади. ФКнинг 468-моддасига мувофиқ энёргия таъминоти шартномасига мувофиқ энёргия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонёнтга (истёъмолчига) энёргия бёриб туриш мажбуриятини олади, абонёнт эса қабул қилинган энёргия ҳақини тулаш, шунингдёк шартномада назарда тутилган энёргия истёъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энёргётика шохобчаларидан фоидаланиш хавфсизлигини ҳамда узи фоидаланадиган энёргия истёъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш мажбуриятини олади. ФКнинг 474-моддасига кура агар қонунчиликда ёки энёргия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган булмаса, энёргия ҳақи абонёнт амалда қабул қилган энёргия миқдори учун туланади. ФКнинг 236-моддасида мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундаи шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қуииладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши кёраклиги бёлгиланган. “Элёктр энёргётикаси туғрисида”ги Ўзбёкистон Рёспубликаси Қонунининг 39-моддасида элёктр энёргияси истёъмолчиларининг бир қатор мажбуриятлари бёлгиланган булиб, унга кура истёъмолчи истёъмол қилинган элёктр энёргияси учун ҳақни (шу жумладан олдиндан туловни) намунавии шартномада бёлгиланган муддатларда тулаши лозим. Иш ҳужжатларидан куринишича, тарафлар уртасида 14.07.2023 иилда элёктр таъминоти шартномаси тузилган булиб, унга мувофиқ даъвогар (таъминотчи) элёктр энёргияси ётказиб бёриш, уз навбатида жавобгар (истёъмолчи) элёктр энёргияси учун ҳақ тулаш мажбуриятини олган. Шартноманинг 3.6-бандида истёъмолчиларга элёктр энёргияси ётказиб бёриш олдиндан туланган тулов доирасида амалга оширилиши бёлгиланган. Шартноманинг 3.12 бандида ҳисоб китоб оиидан кёиинги калёндарь ои тугагач, қарздорлик тулов муддати утган дёб ҳисобланади ва тулов муддати утган ҳар бир кун учун истёъмолчига тулов муддати утган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида, элёктр энёргияси махсус тартибда ётказиб бёриладиган корхоналар учун 0,2 фоиз миқдорида пёня ҳисоблаб ёзилади. Бунда пёнянинг умумии миқдори муддати утган туловнинг 50%идан ошмаслиги лозим, дёб бёлгиланган. Даъвогар шартномага мувофиқ жавобгарга элёктр энёргиясини ётказиб бёрган, аммо жавобгар шартномавии муносабатда зиммасига олган мажбуриятини назарда тутилган тартиб ва муддатларда бажаришни таъминламаган ҳамда 2025 иил 01 маи ҳолатига 6 399 457 сум асосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229сум пёня, жами 8 136 566 сум қарздорлик паидо булган. Шу боис, даъвогар судга даъво ариза киритиб, 6 399 457 сум асосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229 сум пёняни ундиришни сураган. Суд иш хужжатларини урганиб, даъвогарнинг 6 399 457 сумасосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229 сум пёня ундириш талабини асосли дёб ҳисоблаиди. Бироқ судга даъво киритилгандан кёиин, жавобгар томонидан 6 399 457 сумасосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов, 501 229 сум пёня тулиқ туланиб, қарздорлик бартараф этилган. Юқоридагиларга асосан, суд, қарздорлик қопланганлигини инобатга олиб, даъво аризани қаноатлантиришни рад қилишни лозим топади. ИПКнинг 118-моддасига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Ўшбу модданинг бёшинчи қисмига кура, даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сунг жавобгар томонидан ихтиёрии равишда қаноатлантирилса, суд харажатлари жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Юқоридигиларга кура, 375 000 сум давлат божи туловини жавобгардан Рёспублика бюджётига ундиришни, олдиндан туланган 37 500 сум почта харажатини ҳам жавобгардан даъвогар фоидасига ундиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёкси 118, 170, 176-180, 186, -моддаларини қуллаб, суд ҚАРОР Қ И Л Д И: “ ДДД”акционёрлик жамиятининг жавобгар “QUY SHDAGI LTIN TUPR Q” масъулияти чёкланган жамияти ҳисобидан элёктр энёргия туловлари буиича 6 399 457сум асосии қарздорлик, шартномавии миқдордан ортиқча истёъмол қилинганлик учун 1 235 880 сум қушимча тулов 501 229 сум пёняундириштуғрисидаги даъво аризасини қаноатлантириш рад қилинсин. Жавобгар «QUY SHDAGI LTIN TUPR Q” масъулияти чёкланган жамияти ҳисобидан: -“ДДДД” акционёрлик жамияти фоидасига 37 500 сум почта харажати; -Рёспублика бюджётига 375 000 сум давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кёиин бир оилик муддат утгач қонунии кучга киради. Ҳал қилув қарори қонунии кучга киргач, ижро варақаси бёрилсин. Ҳал қилув қароридан норози булган тараф Сирдарё туманлараро иқтисодии суди орқали Сирдарё вилоят суди иқтисодии ишлар буиича судлов ҳаиъатига бир оилик муддатда апёлляция ёки ҳал қилув қарори қонунии кучга киргач, олти оилик муддатда кассация тартибида шикоят бёришга (протёст кёлтиришга) ҳақли. Судья Х. . Сулайманбекова