Решение #2897430 Экономические

4-1201-2503/190-сонли иш ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Гулистон шаҳри 2025 йил 28 апрель Гулистон туманлараро иқтисодий суди, судья М.Холиков раислигида, судья ёрдамчиси Ж.Эгамова суд мажлиси котиблигида, тарафлардан аризачи вакили Д.Мирзакулов (2025 йил 7 февралдаги 7-2.3/4118-сонли ишончнома асосида), муваққат бошқарувчи Б.Хакимов иштирокида, аризачи “IPOTEKABANK” АТИБнинг қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни ўз биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: “IPOTEKA-BANK” АТИБ (аризачи/кредитор) “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамияти (жавобгар/қарздор) нисбатан Гулистон туманлараро иқтисодий судига судига ариза билан мурожаат қилиб, қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатиш, тўловга қобилиятсиз деб эътироф этиш, унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлашни сўраган. Гулистон туманлараро иқтисодий судининг 2025 йил 27 январдаги ажрими билан аризачининг қарздорни тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги иш юритиш учун қабул қилинган ва қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатилган ҳамда қарздорга нисбатан кузатув тартиб-таомили жорий қилинган. Ушбу ажрим билан Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигидан махсус аттестатга эга бўлган муваққат бошқарувчиси номзодини тақдим этиш сўралган. Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги Сирдарё вилояти ҳудудий бошқармасининг муваққат бошқарувчиси номзодини тавсия этиш тўғрисидаги 2025 йил 11 февралдаги 08-26/236-сонли хати инобатга олиниб, қарздорга Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги Сирдарё вилояти ҳудудий бошқармасининг таклифига кўра, учинчи тоифали суд бошқарувчиси Хакимов Ботиржон Шокирович муваққат бошқарувчи этиб тайинланган. Суд мажлисида иштирок этган аризачи вакили аризани қувватлаб, қарздор томонидан қарздорлик бартараф этилмаганлиги, низони келишув йўли билан ҳал этишнинг имкони бўлмаганлиги, гаров мулклари сотилмаганлигини тушунтириб, аризани қаноатлантиришни сўради. Суд мажлисида иштирок этган муваққат бошқарувчи Б.Хакимов ариза бўйича ўз тушунтиришини бериб, суднинг ажримлари билан қарздорга нисбатан кузатув таомили жорий қилинганлиги ва муваққат бошқарувчи этиб тайинланганлиги, қарздорнинг молиявий аҳволи таҳлил қилинганлиги, қарздорнинг кредиторларини аниқланганлиги, кредиторларнинг талаблари реестри юритилганлиги, қарздорга нисбатан кузатув ишлари Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни талаблари асосида олиб борилганлигини, қарздор ҳозирги кунда фаол фаолият кўрсатмаётганлиги, жами қарздорлиги 16 995 117 203,04 сўм эканлиги, қарздор ҳисобида пул маблағлари ва бошқа моддий ресрслари йўқлиги, кредиторлар томонидан муваққат бошқарувчига иш ҳақи тўлаш масаласи кўрилиб, кузатув даври учун энг кам меҳнатга ҳақ тўлаш миқдорининг 10 баробари миқдорида иш ҳақи тўлаш таклифи тасдиқланганлигини, кузатув давомида олиб борилган таҳлилларга кўра, қарздорда тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжудлигини, қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизликнинг тугатиш тартиб-таомилига ўтишни маълум қилган. Қарздор иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган бўлса-да, у суд мажлисига келмади. Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда — ИПК) 128-моддасига биноан агар суд иқтисодий суд ишларини юритиш иштирокчиси ўзига юборилган ажримнинг кўчирма нусхасини олганлиги ёки ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа усулда хабардор қилинганлиги тўғрисида суд мажлиси бошлангунига қадар маълумотларга эга бўлса, ушбу иштирокчи тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг 170-моддаси учинчи қисмига асосан иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Шу сабабли суд ишни қарздориштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, ишда иштирок этувчи шахсларнинг тушунтиришларини тинглаб, ишдаги мавжуд ва суд муҳокамаси жараёнида тақдим қилинган ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра аризачининг аризасини қаноатлантиришни, ишни кўриш билан боғлиқ барча суд харажатларини қарздор ҳисобидан ундиришни лозим топади. ИПК 210-моддасига мувофиқ юридик шахсларнинг ва фуқароларнинг банкротлиги тўғрисидаги ишлар ушбу Кодексда назарда тутилган қоидалар бўйича, қонунчиликда белгиланган хусусиятларни эътиборга олган ҳолда суд томонидан кўриб чиқилади. Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни (кейинги ўринларда — Қонун) 5-моддасига асосантўловга қобилиятсизлик аломатлари қуйидагилардан иборат: вақтинча тўловга қобилиятсизлик — агар тегишли мажбуриятлар юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан бажарилмаган бўлса, шаҳарни ташкил этувчи корхона ҳамда унга тенглаштирилган корхоналар томонидан эса олти ой ичида бажарилмаса, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул мажбуриятлари бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз мажбуриятларини бажаришга қодир эмаслиги; доимий тўловга қобилиятсизлик — агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг мажбуриятлари унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса. Ушбу моддада назарда тутилган қоидалар тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишлар соддалаштирилган тартибда кўриб чиқилаётганда, жисмоний шахслар, шунингдек якка тартибдаги тадбиркорнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисидаги ишлар кўриб чиқилаётганда қўлланилмайди. Қонуннинг 37-моддаси тўртинчи қисмига биноан қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатиш ҳамда уни банкрот деб топиш, шунингдек тугатишга доир иш юритишни бошлаш ҳақидаги ариза билан судга мурожаат этиш учун қарздорнинг доимий тўловга қобилиятсизлиги асос бўлади, бешинчи қисмига кўра эса кредиторнинг қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатиш ҳамда уни банкрот деб топиш, шунингдек тугатишга доир иш юритишни бошлаш ҳақида ариза билан судга мурожаат этиши учун кредитор талабларининг асослилигини тасдиқловчи далиллар, шу жумладан суднинг қонуний кучга кирган қарори, мазкур талаблар қарздор томонидан тан олинганлигини тасдиқловчи далиллар, нотариуснинг ижро хати асос бўлади. Қонуннинг 52-моддаси биринчи қисмига кўра, тўловга қобилиятсизликка оид тиклаш тартиб-таомилларидан бирини жорий этиш, келишув битимини тасдиқлаш ёки тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритишни тугатиш учун асослар мавжуд бўлмаганда суднинг қарздор юридик шахсни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисидаги қарори ушбу Қонуннинг 5-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланган ҳолларда қабул қилинади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, Гулистон туманлараро иқтисодий судининг 2023 йил 13 декабрдаги ҳал қилув қарори билан аризачи фойдасига қарздор ҳисобидан 8 081 854 235 сўм муддати ўтган асосий қарз, 9 576 114 877 сўм муддати ўтган фоиз қарзи, 33 000 сўм почта харажатлари, жами 1 753 883 000 сўм қарз ундириш белгиланган. ИПКнинг 73-моддаси иккинчи қисмига кўра, иқтисодий суднинг илгари кўрилган иш бўйича қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори билан аниқланган ҳолатлар суд худди шу шахслар иштирок этаётган бошқа ишни кўраётганида янгидан исбот қилинмайди. Муваққат бошқарувчиси Б.Хакимов томонидан 2025 йил 28 апрелдаги кузатув таомили ҳисоботи тақдим қилиниб, унга кўра жамият (қарздор) кредиторлардан жами қарзи 16 995 117 203,04 сўмни ташкил қилганлиги кўрсатилган. Муваққат бошқарувчиси Б.Хакимовнинг қарздорнинг молиявий ва моддий аҳволи таҳлили натижасида берган хулосаси бўйича кредиторлар томонидан қабул қилинган қарорида кредиторлар реестри жами 16 995 117 203,04 сўм этиб тасдиқлаш, қарздорга нисбатан тўловга қобилятсизликнинг тугатиш тартиб-таомилини қўллаш, муваққат бошқарувчининг ҳисоботини тасдиқлаш юзасидан судга мурожаат қилиш бўйича қарор қабул қилинган. Мазкур ҳолатда суд, иш ҳужжатлари, аризачи вакили томонидан берилган тушунтиришлар ва муваққат бошқарувчининг судга тақдим этган ҳисоботига кўра қарздорнинг мажбуриятлари унинг активлари қийматидан ошиб кетган деб ҳисоблаб, қарздор доимий тўловга қобилиятсизлик аломатлари мавжуд деб ҳисоблайди. Қонуннинг 26-моддаси биринчи қисмига асосан суд бошқарувчисига вазифаларини бажарганлиги учун ҳақ тўлаш миқдори ва тартиби бажарилган ишлар ҳажмидан келиб чиққан ҳолда кредиторларнинг йиғилиши томонидан белгиланади, суд томонидан тасдиқланади ҳамда, агар кредиторлар билан тузилган битимда бошқача қоида назарда тутилган бўлмаса, қарздорнинг молмулки ҳисобидан тўланади. Кредиторларнинг йиғилишида муваққат бошқарувчига ҳақ тўлаш миқдори меҳнатга ҳақ тўлашнинг 10 баравари тасдиқланганлигини инобатга олиниб, суд муваққат бошқарувчига ўз вазифасини бажарганлиги учун меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорини 10 баравари миқдорида иш ҳақи тасдиқлашни лозим топади. Қонуннинг 142-моддасига асосан суд қарздорни банкрот деб топиш ҳақида қарор қабул қилаётганда тугатиш бошқарувчисини ташқи бошқарувчини тайинлаш учун назарда тутилган тартибда тайинлайди. Қарздорнинг кредиторлар йиғилишининг баёнига кўра қарздорни тўловга қобилиятсиз (банкрот) деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш ҳақида қарор қабул қилинганлигини инобатга олиб, суд аризачи ва муваққат бошқарувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатларга таянган ҳолда аризачининг талабини асосли деб ҳисоблаб, уни тўлиқ қаноатлантиришни ҳамда ИПКнинг 18-моддасига асосан барча суд харажатларини қарздор зиммасига юклашни лозим топади. Бинобарин, Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни 5-6, 26, 37, 51-52, 92, 140-144-моддалари ва Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 36, 116, 118, 170,176-179, 186-моддаларига асосланиб, суд қ а р о р қ и л а д и: Аризачи “IPOTEKA-BANK” АТИБнинг қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсиз деб топиш тўғрисидаги аризаси қаноатлантирилсин. Қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамияти тўловга қобилиятсиз (банкрот) деб топилсин ва тугатишга доир иш юритиш бошлансин. Учинчи тоифали суд бошқарувчиси Хакимов Ботиржон Шокирович қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамиятини тугатиш бошқарувчиси этиб тайинлансин ва унга ҳақ тўлаш кредиторларнинг йиғилиши томонидан белгилансин. Тугатиш бошқарувчиси Б.Хакимов зиммасига: - қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамиятини банкрот деб топилганлиги ва тугатишга доир иш юритиш бошланганлиги тўғрисида ҳамда суд томонидан чиқарилган суд ҳужжатлари тўғрисидаги маълумотларни Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонунида белгиланган тартибларга риоя қилган ҳолда расмий нашрда эълон қилиш ва бу ҳақда далилларни судга тақдим қилиш; - Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни 148-моддасига биноан қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамиятининг банкдаги тугатишга доир иш юритиш бошланаётган пайтда маълум бўлган, шунингдек тугатишга доир иш юритиш жараёнида аниқланган бошқа ҳисобварақларини аниқлаб, ушбу ҳисобварақларни ёпиш ва мазкур ҳисобварақлардаги пул маблағлари қолдиғини қарздорнинг ягона ҳисобварақларига ўтказиб, тугатишга доир иш юритиш жараёнида қарздорнинг сўмда юритиладиган ягона ва валютада юритиладиган ягона ҳисобварақларидан фойдаланиш; - тугатишга доир иш юритишни қонунда белгиланган тартибда олиб бориш ва ҳар ойда камида бир марта кредиторлар йиғилишига ва судга ўз фаолияти тўғрисида ҳисоботни эслатмасиз, қарздорнинг молиявий аҳволи ҳамда унинг тугатишга доир иш юритиш бошланган пайтдаги ва иш юритиш жараёнидаги мол-мулки ҳақида ахборот тақдим этиш, кредиторлар билан ҳисоб-китоблар тамомланганидан кейин судга тугатишга доир иш юритишни амалга ошириш натижалари тўғрисида ҳисоботни 2025 йил 1 октябрга қадар тақдим қилиш; - Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2013 йил 14 августдаги 224-сон қарорига асосан тасдиқланган “Сохта банкротлик, банкротликни яшириш ва қасддан банкротликка олиб келиш аломатларини аниқлаш қоидалари”нинг 4-бандига биноан қарздорга нисбатан банкротлик тўғрисида иш қўзғатишдан олдинги 3 йилгача бўлган даврдаги фаолиятини мазкур Қарорнинг 5-бандига асосан таҳлил қилиб, таҳлил натижалари бўйича қўшимча равишда банкротликни яшириш ёки қасддан банкротликка олиб келиш аломатлари мавжудлиги тўғрисидаги хулоса (кредиторлар йиғилишига, иқтисодий судга ва прокуратура органларига тақдим этилади) ёхуд ушбу аломатларнинг мавжуд эмаслиги тўғрисидаги хулоса (кредиторлар йиғилишига, иқтисодий судга тақдим этилади)ни тузиб, хулосани имзолангандан кейин 20 иш кунидан кечикмай кредиторлар йиғилишига, иқтисодий судга ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари (банкротликни яшириш ёки қасддан банкротликка олиб келиш аломатлари мавжуд бўлса прокуратура органларига ҳам)га тақдим этиш; - Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни 23 ва 144-145-моддаларида белгиланган мажбуриятларни бажариш юклатилсин. Қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамиятининг бошқарув органлари зиммасига тугатиш бошқарувчиси тайинланган кундан эътиборан уч иш куни ичида қарздорнинг бухгалтерия ҳужжатлари ва бошқа ҳужжатларини, муҳрлари ва штампларини, моддий ҳамда бошқа қимматликларини тугатиш бошқарувчисига топшириш мажбурияти юклатилсин ва мазкур мажбуриятни бажаришдан бош тортилган тақдирда, қарздорнинг бошқарув органлари, шу жумладан қарздор юридик шахснинг раҳбари қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўлиши ҳақида огоҳлантирилсин. Муваққат бошқарувчи Хакимов Ботиржон Шокировичга кузатув тартиб-таомили даврида ўз вазифасини бажарганлиги учун меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори 10 баравари миқдорида иш ҳақи тасдиқлансин. Қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан “IPOTEKA-BANK” АТИБнинг фойдасига олдиндан тўланган 37 500 сўм почта харажатилари ундирилсин. Қарздор “GOLDEN STROY SYSTE S” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан республика бюджетига 1 125 000 сўм давлат божи ундирилсин. Ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхаси ишда иштирок этувчи шахсларга, Мажбурий ижро бюросининг Гулистон шаҳар бўлимига, Сирдарё вилоят солиқ бошқармаси ва Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги Сирдарё вилояти ҳудудий бошқармасига юборилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори устидан у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддатда шу суд орқали Сирдарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция тартибида ёки қонуний кучга кирган ва апелляция тартибида кўрилмаган ҳал қилув қарори устидан у қонуний кучга кирган кундан эътиборан олти ой ичида кассация тартибда шикоят қилиш (протест келтириш) мумкин. Судья М.А. Холиков