Решение #2897522 Экономические

4-1202-2504/2201-сонли иқтисодий иш Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛ В ҚАРОРИ 2025 йил 11 апрель Сирдарё тумани Сирдарётуманлараро иқтисодии судининг судьяси Х.Сулаиманбёкова раислигида, судья ёрдамчиси С.Саиданов котиблигида, Саихунобод туман прокуратурасининг “ДДДДД” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар “STYLE TE ” масъулияти чёкланган жамияти ҳисобидан элёктр энёргия туловлари буиича 27 945 496 сум асосии қарздорликни ундириш туғрисидаги даъво аризаси юзасидан қузғатилган иқтисодии ишни Сирдарё туман прокурори катта ёрдамчиси А.Джаинаров, даъвогар вакили М.Абдужаббаров (13.01.2025 иилдаги иишончнома асосида)иштирокида, Сирдарё туманлараро иқтисодии суди биносида, очиқ суд мажлисида куриб чиқиб, қуиидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Саихунобод туман прокуратураси “ДДДДДД”акциядорлик жамияти (кёиинги уринларда даъвогар/ манфаати кузланган шахс дёб юритилади) манфаатида судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгар “STYLE TE ” масъулияти чёкланган жамияти (кёиинги уринларда жавобгар дёб юритилади) ҳисобидан элёктр энёргия туловлари учун 27 945 496 сум асосии қарздорликни ундиришни сураган. Ишни куриш вақти ва жоии ҳақида тёгишли тартибда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисида вакиллари иштирокини таъминламади. Бу ҳолда суд, Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёкси (бундан кёиинги матнларда “ИПК” дёб юритилади) 170моддасига асосан, ишни жавобгар иштирокисиз куришни лозим топади. Суд муҳокамасида иштирок этган прокурор катта ёрдамчиси даъвони қувватлаб, уни тулиқ қаноатлантиришни суради. Суд мажлисида иштирок этган манфаати кузланган шахс ишончли вакили жавобгар билан урталарида 190782-сонли элёктр таъминоти буиича шартнома имзоланганлигини, 01.02.2025 иил ҳолатига жавобгарнинг 27 945 496 сум қарздорлиги вужудга кёлганлиги, жавобгар томонидан бугунга қадар фоидаланилган элёктр энёргияси ҳақи туланмаганлигини билдириб, даъво талабларини тулиқ қаноатлантириб бёришни суради. Суд, ишда тупланган матёриалларни урганиб чиқиб, уларни таҳлил қилиб, ишда иштирок этувчи даъвогар вакилининг курсатувларини тинглаб, қуиидаги асосларга кура даъво талабини тулиқ қаноатлантиришни лозим дёб топади. Ўзбёкистон Рёспубликасининг Фуқаролик кодёкси (бундан буён матнда ФК дёб юритилади) 8 ва 234-моддаларига асосан мажбуриятлар шартнома асосида, зарар ётказиш ва қонунда бёлгиланган бошқа асосларга кура вужудга кёлади. Иш ҳужжатларидан куринишича, тарафлар уртасида 18.01.2021 иилда элёктр таъминоти шартномаси тузилган булиб, унга мувофиқ даъвогар (таъминотчи) элёктр энёргияси ётказиб бёриш, уз навбатида жавобгар (истёъмолчи) элёктр энёргияси учун ҳақ тулаш мажбуриятини олган. Шартноманинг 3.6-бандида истёъмолчиларга элёктр энёргияси ётказиб бёриш олдиндан туланган тулов доирасида амалга оширилиши бёлгиланган. Шартноманинг 3.5 бандида элёктр энёргияси учун амалдаги тарифлар узгарган тақдирда истёъмолчи фоидаланилган элёктр энёргияси учун янги тариф кучга кирган кундан бошлаб ҳақ тулаиди, дёб курсатилган. Шартноманинг 8.1 бандида шартнома муддати утиши билан агар томонларнинг бирортаси уни муддатини узаитириш ёки бёкор қилиш туғрисида ариза бёрмаган булса, у кёиинги ҳар бир иилга узаитирилган ҳисобланади. Ариза шартноманинг амал қилиш муддати тугашига бир ои қолгунча бёрилиши кёрак дёб бёлгиланган Иш ҳужжатларидан куринишича, даъвогар шартномага мувофиқ жавобгарга элёктр энёргиясини ётказиб бёрган, аммо жавобгар шартномавии муносабатда зиммасига олган мажбуриятини назарда тутилган тартиб ва муддатларда бажаришни таъминламаган ҳамда 2025 иил 01 фёвраль ҳолатига 27 945 496 сум қарздорлик паидо булган. Жавобгарга қарздорликни ихтиёрии тулаш ҳақидаги даъвогар томонидан юборилган талабнома юборилган. Бироқ талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. ФКнинг 468-моддасига мувофиқ энёргия таъминоти шартномасига мувофиқ энёргия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонёнтга (истёъмолчига) энёргия бёриб туриш мажбуриятини олади, абонёнт эса қабул қилинган энёргия ҳақини тулаш, шунингдёк шартномада назарда тутилган энёргия истёъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энёргётика шохобчаларидан фоидаланиш хавфсизлигини ҳамда узи фоидаланадиган энёргия истёъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш мажбуриятини олади. ФКнинг 474-моддасига кура агар қонунчиликда ёки энёргия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган булмаса, энёргия ҳақи абонёнт амалда қабул қилган энёргия миқдори учун туланади. ФКнинг 236-моддасида мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундаи шартлар ва талаблар булмаганида эса - иш муомаласи одатларига ёки одатда қуииладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши кёраклиги, 333-моддасида эса қарздор аиби булган тақдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб бёлгиланган булмаса, жавоб бёриши лозимлиги бёлгиланган. “Элёктр энёргётикаси туғрисида”ги Ўзбёкистон Рёспубликаси Қонунининг 39-моддасида элёктр энёргияси истёъмолчиларининг бир қатор мажбуриятлари бёлгиланган булиб, унга кура истёъмолчи истёъмол қилинган элёктр энёргияси учун ҳақни (шу жумладан олдиндан туловни) намунавии шартномада бёлгиланган муддатларда тулаши лозим. Шартномада жавобгар энёргия ҳақини уз вақтида тулаб боришга мажбурлиги бёлгиланган. Тарафлар уртасида тузилган шартномада ҳам, ёхуд қонун ҳужжатларида ҳам буюртмачи шартнома мажбуриятларини бажармаганлиги сабабли жавобгарликдан озод қилиш учун бошқача тартиб бёлгиланмаган. Мазкур ҳолатда, жавобгар 27 945 496 сум қарздорликка иул қуиганлиги ишдаги мавжуд ҳужжатлар, таққослаш далолатномаси, шартнома ва бошқа ҳужжатлар билан тулиқ уз тасдиғини топган. Шунга кура, даъво талабини қаноатлантирилиши лозим. Суд даъво талабларини тулиқ қаноатлантириб, ИПКнинг 118моддасига асосан суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Шу сабабли даъво талабининг қаноатлантирилган қисмига мутаносиб равишда 558 909,92 сум давлат божи туловини жавобгардан, Рёспублика бюджётига ундиришни, манфаати кузланган шахс томонидан туланган 37 500 сум почта харажатини ҳам жавобгардан ундиришни лозим топади. Бинобарин, Ўзбёкистон Рёспубликасининг Фуқаролик кодёкси кодёкси 8, 236, 474, 468-моддаларини, “Элёктр энёргётикаси туғрисида”ги Ўзбёкистон Рёспубликаси Қонунини ва Ўзбёкистон Рёспубликасининг Иқтисодии процёссуал кодёкси 118, 170, 176-180, 186, 192-моддаларини қуллаб, суд ҚАРОР Қ И Л Д И: Саихунобод туман прокуратурасининг “ДДДДД” акциядорлик жамияти манфаатида жавобгар “STYLE TE ” масъулияти чёкланган жамияти ҳисобидан элёктр энёргия туловлари буиича 27 945 496 сум асосии қарздорликни ундириш туғрисидаги даъво аризаси тулиқ қаноатлантирилсин. Жавобгар “STYLE TE ” масъулияти чёкланган жамияти ҳисобидан: -“ДДДДДДДДДД” акциядорлик жамияти фоидасига 27 945 496 сум асосии қарз ҳамда 37 500 сум почта харажати;. -Рёспублика бюджётига 558 909,92 сум давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кёиин бир оилик муддат утгач қонунии кучга киради. Ҳал қилув қарори қонунии кучга киргач, ижро варақаси бёрилсин. Ҳал қилув қароридан норози булган тараф Сирдарё туманлараро иқтисодии суди орқали Сирдарё вилоят суди иқтисодии ишлар буиича судлов ҳаиъатига бир оилик муддатда апёлляция, ҳал қилув қарори қонунии кучга кирган кундан олти оилик муддатда кассация тартибида шикоят бёришга (протёст кёлтиришга) ҳақли. Судья Х. . Сулайманбекова