Решение #37547 Уголовные

Маърузачи судья С.Қўчқаров Биринчи инстанция судининг судьяси А.Жалилов Апелляция инстанциясида маърузачи Ш.Шерматов ТОШКЕНТ ШАҲАР СУДИ ЖИНОЯТ ИШЛАРИ БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪАТИ ТАФТИШ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ А Ж Р И М И 2025 йил октябрь ойининг 14 куни Тошкент шаҳар суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати тафтиш инстанцияси ўз биносида, очиқ суд мажлисида, раислик қилувчи судья З.Камолов, ҳайъат судьялари О.Мухаммадиев ва С.Қўчқаровдан иборат таркибда, судья катта ёрдамчиси М.Турсунованингкотибалигида, тарафлардан Тошкент шаҳар прокуратураси бўлим катта прокурори Ш.Шарипов, судланган ХХХХХХХХХХнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи адвокат Ж.Рахматуллаев иштирокида, 1-1005-2501/139-сонли жиноят ишини судланган ХХХХХХХХХХ томонидан келтирилган шикоят асосида тафтиш тартибида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Жиноят ишлари бўйича Яккасарой туман судининг 2025 йил 2 майдаги ҳукмига кўра, Курбонов Лазиз Болтобоевич (Kurbonov Laziz Boltoboyevich) 1980 йил 29 январь куни Тошкент вилоятида туғилган, миллати ўзбек, Ўзбекистон фуқароси, маълумоти олий, оилали, уч нафар фарзанди бор, муқаддам жиноят ишлари бўйича Булоқбоши туман судининг 2011 йил 21 декабрдаги ҳукмига кўра, Ўзбекистон Республикаси ЖК 273-моддасининг 5-қисми билан ЖКнинг 57-моддаси қўлланиб, 7 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган, жиноят ишлари бўйича Оҳангарон туман судининг 2014 йил 4 мартдаги ажримига кўра, Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 74-моддасига асосан ўталмай қолган 1 йил 7 ой 27 кун озодликдан маҳрум қилиш жазоси шу муддатга иш ҳақининг 25 фоизи миқдорини давлат даромади ҳисобига ушлаб қолган ҳолда ахлоқ тузатиш ишлари жазосига алмаштирилган, жиноят ишлари бўйича Оққўрғон туман судининг 2014 йил 29 майдаги ажримига кўра, Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 73-моддасига асосан ўталмай қолган 1 йил 6 ой 9 кун ахлоқ тузатиш ишлари жазосидан муддатидан илгари шартли равишда озод қилинган, Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 78-моддасига асосан судланганлик ҳолати тугалланган, вақтинча ишсиз, Тошкент вилояти, Чиноз тумани, “Йўлтушган” МФЙ, Самарқанд кўчаси, 13-уйда истиқомат қилган, иш бўйича “қамоққа олиш” тарзидаги эҳтиёт чораси қўлланилиб, 2025 йил 11 мартдан қамоқда сақланаётган, айблов хулосаси нусхасини 2025 йил 26 март куни олган, Ўзбекистон Республикаси ЖК 168-моддаси 4-қисмининг “а” бандида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилиб, 8 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланиб, Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 62-моддасига асосан 7 йил 11 ой 29 кун озодликдан маҳрум қилиш жазоси қолдирилиб, жазони умумий тартибли колонияларда ўташ белгиланган. Шунингдек, судланган ХХХХХХХХХХдан жабрланувчи Д.Саъдуллаев фойдасига 251.712.000 сўм ундириш; Ф.Садуллаев томонидан тақдим этилган бир дона флешка ва ҳужжатлар нусхасини жиноят иш ҳужжатларда сақлаш белгиланган. Тошкент шаҳар суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясининг 2025 йил 29 июлдаги ажримига кўра, жиноят ишлари бўйича Яккасарой туман судининг 2025 йил 2 майдаги ҳукми ўзгаришсиз қолдирилган. Суднинг ҳукмига кўра, ХХХХХХХХХХ 2024 йил 23 декабрь куни ўзганинг жуда кўп миқдордаги мол-мулкини алдаш ёки ишончни суиистеъмол қилиш йўли билан қўлга киритиш мақсадида, Яккасарой тумани, “Қушбеги” МФЙ, 26-уйда жойлашган “Ипотека хизмати” МЧЖ биносида бўла туриб, у ерда жамият бош менежери лавозимда ишловчи Д.Саъдуллаевга учрашиб, ундан ипотека кредит ҳужжатларини расмийлаштиришда ва банкка олдиндан бошланғич тўловларини тўлашда ёрдам беришини сўраб, банкдан ипотека кредит маблағлари чиққанидан сўнг тўлиқ қайтариб беришга ваъда бериб, унинг ишончига кириб, 2024 йил 26 декабрь куни ўзининг тоғаси Х.Мустафаевнинг номига “O’zsanoatqurilishbank” АТБдан ипотека кредити расмийлаштириб, Д.Саъдуллаев томонидан Х.Мустафаевнинг ҳисобрақамига ипотека кредитининг бошланғич тўлови учун 251.712.000 сўм пул маблағларини тўлатишга эришиб, “O’zsanoatqurilishbank” АТБ томонидан Х.Мустафаевнинг номига жами 839.041.000 сўм миқдорда ипотека кредити чиққанидан сўнг эса келишувга асосан Д.Саъдуллаев томонидан дастлабки тўланган жами 251.712.000 сўм пул маблағларини қайтариб бермасдан, берган ваъдасини бажармасдан, пул маблағларини ўзининг шахсий эҳтиёжларига сарфлаб юборган. Судланган ХХХХХХХХХХ тафтиш шикоятида уни ҳаракатларида жиноят аломатлари мавжуд эмаслигини, дастлабки тергов органи томонидан эълон қилинган айблов ўз тасдиғини топмаганлиги, биринчи инстанция суди томонидан уни айби исботланмаган бўлсада, айблов ҳукми чиқарилганлигини кўрсатиб, суд қарорларини бекор қилиб, унга нисбатан оқлов ҳукми чиқаришни сўраган. Тафтиш инстанцияси судья С.Қўчқаровнинг маърузасини, прокурор Ш.Шариповнинг суд қарорларини ўзгаришсиз қолдириш ҳақидаги хулосасини, адвокат Ж.Рахматуллаевнинг тафтиш шикоятини қувватлаб берган фикрларини тинглаб, тафтиш шикоятида келтирилган важларни жиноят иши ҳужжатлари асосида текшириб, қуйидагиларга кўра суд ҳукмини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Тафтиш инстанция суди, судланган ХХХХХХХХХХнинг биринчи инстанция судидаги кўрсатувлари ва тафтиш шикоятида келтирган важларига Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 95 ва 443-моддаларига асосан ҳуқуқий баҳо бериб, унинг важлари содир қилган жинояти учун муқаррар бўлган жиноий жавобгарликдан қутулиб қолиш мақсадида ва жазони енгиллаштириш ниятида қилинган саъй-ҳаракат деб танқидий баҳолайди ҳамда унинг важлари жабрланувчи Д.Саъдуллаевнинг биринчи инстанция судидаги 2024 йил ёз ойларидан буён Яккасарой тумани, Қушбеги массив, 26Б-уйда жойлашган “Ипотека хизмати” МЧЖда бош менежер бўлиб ишлаши, 2024 йил ноябрь ойида ХХХХХХХХХХ ишхонасига келиб, ипотека кредитига уй сотиб олмоқчи эканини, ҳужжатларни расмийлаштириб беришни сўрагани, у ХХХХХХХХХХдан ипотека кредитига қанақа уй сотиб олмоқчи эканини сўраганида, у биронта уй суриштириб кўришини, агар уй топилса келиб ҳужжатларни тақдим қилишини айтгани, ўшанда ХХХХХХХХХХнинг кредит тарихини текшириб кўрганида, уни номига кредит чиқмаслиги, чунки у банкларда қора рўйхатда турганлиги аниқлангани, у унга уни номига кредит чиқмаслигини айтгани, шунда ХХХХХХХХХХ уй топилса биронта яқин танишини номига кредит расмийлаштираман деб кетгани, кейин 2024 йил декабрь ойининг ўрталарида ХХХХХХХХХХ ишхонасига Х.Мустафаев билан келиб, Д.Гужимовнинг уйини ипотека кредити орқали сотиб олмоқчи эканини, уйни тоғаси Х.Мустафаевнинг номига расмийлаштирмоқчи эканини айтгани, Х.Мустафаевнинг кредит тарихини текшириб кўрганида, у банкларда қора рўйхатда турмагани, ХХХХХХХХХХ Д.Гужимовнинг Тошкент вилояти, Ўртачирчиқ туманида жойлашган яшаш уйини 60.000 АҚШ долларига сотиб олмоқчи бўлиб келишганини айтгани, Д.Гужимовнинг яшаш уйини ҳужжатлари асосида электрон баҳолашганида, уй 839.041.000 сўм баҳолангани, банкка тўланадиган бошланғич тўлови эса 251.712.000 сўм бўлгани, шунда ХХХХХХХХХХ унга ипотека кредити чиқариш учун банкка бошланғич тўловларига тўлаш учун пуллари йўқлигини айтиб, ундан тўлаб туришини ва кредит чиққанидан кейин ўша ерни ўзида қайтариб беришини айтгани, уларни жамиятига олдинроқ Ф.Садуллаев мурожаат қилиб, унга 280 млн. МИБдан қарзи бўлганлиги учун кредит кераклигини айтгани, унга 1 млрд. сўм атрофида кредит чиққани, Ф.Садуллаев кредит пулларни олганидан сўнг унга инвестор сифатида кимгадир фоизга пул бериб фойда қилмоқчилигини айтгани, Ф.Садуллаевни пулларни миқдоридан келиб чиқиб, кунига 10 фоизга беришини айтиб, ўзи мижозлар гаплашишини айтиб, унга пластик картасини бериб кетгани, у ушбу пластик картасидан ХХХХХХХХХХ, Д.Гужимов ва Х.Мустафаевларга бошланғич тўловларини ва бошқа тўловларини тўлаб туришини ва ипотека кредит чиққанидан кейин тўланган пулларга 10 фоиз қўшиб қайтариб беришларини айтгани, улар рози бўлишганини, кейин барча ҳужжатларни расмийлаштириб, тўловларни қилиб “O’zsanoatqurilishbank” АТБ Чилонзор банк хизматлари марказига тақдим қилишгани, у “O’zsanoatqurilishbank” АТБ Чилонзор банк хизматлари марказига бошланғич тўловлар учун Ф.Садуллаевнинг пулларидан 251.712.000 сўм Х.Мустафаевнинг ҳисоб рақамига тўлагани, бундан ташқари 52.000.000 сўм нотариус, суғурта, солиқ ва бошқа тўловларига харажат қилгани, ҳаммасини ҳисоб-китоб қилиб, у томонидан қилинган тўловларни 10 фоизни қўшиб ҳисоблаганда, жами 335.000.000 сўм бўлгани, ХХХХХХХХХХ рози бўлиб, кредит чиққан куни ушбу суммани унга қайтаришини айтгани, у уларга агар кредит чиқмаган тақдирда Д.Гужимовнинг уйини ўзи қолган тўловларини қилиб, сотиб олишини айтгани, кейин Д.Гужимов унга ушбу яшаш уйини 840.000.000 сўмга сотгани ва олдиндан 335.000.000 сўм пулларини олганлиги ҳақида тилхат ёзиб бергани, у “O’zsanoatqurilishbank” АТБ Чилонзор банк хизматлари маркази ходимларидан ушбу кредит қачон чиқишини сўраб тургани, 2024 йил 26 декабрь куни банк ходимлари кредит чиқишини айтишгани, у ХХХХХХХХХХга банкка бориб туришларини ва кредит тушишини айтгани, ўша куни ХХХХХХХХХХ унга Д.Гужимовнинг номига очилган картасига пул тушишини айтиб, ўша картани унга бериб, ўзлари банкка кетишгани, улар кетганидан кейин у банк ходимларидан кредит тушган-тушмаганини сўрагани, улар кредит Д.Гужимовнинг номига очилган пластик картага жами 839.041.000 сўм ипотека кредити тушириб берилганини айтишгани, у ХХХХХХХХХХ, Д.Гужимов ва Х.Мустафаевларга қўнғироқ қилгани, уларнинг телефонлари ўчириб қўйилган бўлгани, кейин у улар унга ташлаб кетган пластик картасини текшириб кўргани, ушбу пластик картада умуман пул бўлмагани, бу ҳақда банк ходимларидан сўраганида, улар Д.Гужимовнинг номига очилган “Узкард” пластик картасига пуллар туширилганини айтишгани, у нима қилишини билмай, ўша куни уларни қидириб Ўртачирчиқ туманида яшовчи Д.Гужимовнинг уйига боргани, М.Гужимова чиққанида, ундан Д.Гужимовни қаердалигини сўраганида, у унга Д.Гужимов ишхонасига кетганини айтгани, М.Гужимова ўзининг телефонидан турмуш ўртоғи Д.Гужимовга қўнғироқ қилгани, у билан телефонда гаплашгани, Д.Гужимов унга уйини олдида турмаслигини ва кўчага чиқиб қўнғироқ қилишини айтгани, у кўчага чиқиб, Д.Гужимовга қўнғироқ қилиб, банкдан пул тушгани, унга бошқа пластик картани бериб кетганини ва пулларни қайтариб беришини айтгани, Д.Гужимов эртага Тошкент шаҳрига бориб пулларини беришини, пуллар пластик картада турганини айтгани, у унинг гапларига ишониб уйига қайтиб кетгани, эртаси куни яна ХХХХХХХХХХ, Д.Гужимов ва Х.Мустафаевларга қўнғироқ қилгани, улар уни телефонини кўтармай ўчириб ташлашгани, кейин улар уни алдаб фирибгарлик қилиб, пулларни бермасдан кетганларини тушуниб, Яккасарой тумани ИИО ФМБга ариза билан мурожаат қилганлиги ҳақидаги кўрсатуви; - гувоҳ Н.Нусратуллаевнинг биринчи инстанция судидаги жабрланувчи Д.Саъдуллаев кўрсатувига ўхшаш берган кўрсатуви; - гувоҳ М.Гужимованинг биринчи инстанция судидаги, у 2024 йил 24 февраль куни фарзанди Д.Ибрагимовнинг никоҳ тўйини ўтказганини, тўй қилиш учун танишларидан пул олиб, бироз қарз бўлиб қолганини, ўша вақтда турмуш ўртоғи билан ўзаро келишиб, яшаб турган уйларини сотиб, қарзларини тўлашга ва қолган пулларга участкасидан янги уй қуришга келишишганини, кейин ўғли уйларини сотиш учун ижтимоий тармоққа эълон бериб, уйни расмларини қўйганини, ҳар хил мижозлар келиб, уйни бир неча марта кўриб кетишганини, лекин нархни келиша олмаганлари учун уйларини сотишмаганини, 2024 йил ноябрь ойида уни телефонига Тошкент вилояти, Чиноз туманида яшовчи ХХХХХХХХХХ қўнғироқ қилиб, уйини неча пулга сотишини сўраганини, у унга 60.000 АҚШ долларига сотишини айтганини, шунда ХХХХХХХХХХ уйни сотиб олиш учун банкдан ипотека кредити чиқариб олмоқчи эканини, кредит уларни номига очилган пластик картага тушишини ва кредит суммасини банкка ўзи ойма-ой тўлашини айтиб, дастлаб банкдан 40.000 АҚШ долларига тенг сўмда кредит чиқариб беришини, қолган 20.000 АҚШ долларини эса 2025 йил март ойида беришини ва бу ҳақида тилхат ҳам ёзиб беришини айтганини, кейин у турмуш ўртоғи билан маслаҳатлашиб, ХХХХХХХХХХнинг таклифига рози бўлишганини, орадан 3-4 кун ўтганидан кейин ХХХХХХХХХХ кечга яқин уйларига локация бўйича етиб келиб, уйларини кўриб унга олдиндан 1.000 АҚШ доллари гаров пули бериб, банкдан ҳужжатларни расмийлаштиришини ва ҳужжатлар тайёр бўлганидан кейин пулларини тушириб беришини айтганини, ўша куни ХХХХХХХХХХ уйини 60.000 АҚШ долларига сотиб олганини, шундан 40.000 АҚШ долларини банкдан кредит чиқариб беришини ва қолган 20.000 АҚШ долларини март ойига қадар бериши ҳақида тилхат ёзиб берганини, 2024 йил 26 декабрь куни ХХХХХХХХХХ унга қўнғироқ қилиб, ҳужжатлар тайёр бўлганини ва турмуш ўртоғи Д.Гужимов билан бирга Яккасарой туманига келишларини айтганини, чунки, яшаб турган уйи турмуш ўртоғини номида бўлганини, ўша куни турмуш ўртоғи Д.Гужимов билан Тошкент шаҳрига келишиб, ХХХХХХХХХХ билан учрашиб, Яккасарой туманида жойлашган Д.Саъдуллаевнинг ишхонасига боришганини, у ерда Д.Саъдуллаев турмуш ўртоғига уйни 840.000.000 сўм пулга сотганини ва олдиндан 335.000.000 сўм пулларни олганлиги ҳақида тилхат ёзиб беришини айтганини, турмуш ўртоғи унга ёзиб бермаслигини айтганини, у бўлмаса кредит чиқмаслигини айтганини, шунда ХХХХХХХХХХ ҳам тилхат ёзиб беришини, бўлмаса кредит чиқармаслигини айтиб, илтимос қилганини, у ХХХХХХХХХХга ҳам тилхат ёзиб бермаслигини айтиб чиқиб кетмоқчи бўлганини, у яна илтимос қилиб, ҳамма ҳужжатлар тайёр бўлганини, кредит чиққанидан кейин тилхатини қайтариб беришини айтганини, кейин турмуш ўртоғи Д.Гужимов ХХХХХХХХХХнинг гапларига ишониб рози бўлиб, Д.Саъдуллаев айтгандай тилхат ёзиб берганини, кейин барча кредит ҳужжатлари расмийлаштирилиб бўлингач “O’zsanoatqurilishbank” АТБ Чилонзор банк хизматлари марказидан турмуш ўртоғи Д.Гужимовнинг номига очилган пластик картага 839.000.000 сўм кредит пули тушганини, лекин пластик картани улар олишмаганини, пластик карта ХХХХХХХХХХнинг қўлида бўлганини, орадан 2-3 кун ўтганидан кейин ХХХХХХХХХХ пластикдаги кредит пулларини нақдлаштириб, 39.000 АҚШ долларини уйларига олиб келиб берганини, у ХХХХХХХХХХга қолган 20.000 АҚШ долларини ҳам тезлаштириб беришини айтганини, 2024 йил 27 декабрь куни турмуш ўртоғи Д.Гужимовни Яккасарой тумани ИИБ ходимлари чақириб, Д.Саъдуллаев ариза ёзиб берганини айтишганини, у ўшанда Д.Саъдуллаев кредит чиқариш учун олдиндан банкка бошланғич тўлов учун 251.712.000 сўм пул тўлаганини, бундан ташқари, кредит расмийлаштириш жараёнида кетган харажатларни ҳам тўлаганини билишганини, ХХХХХХХХХХ унинг ушбу банкка қўйган пулларини ва бошқа қилган тўловларини бермай кетганини билишганини, лекин у ХХХХХХХХХХ билан Д.Саъдуллаев қандай келишганини билмаслиги, 2024 йил 27 декабрь куни Д.Саъдуллаев уларнинг яшаш уйларига унга нотаниш бўлган бир соқолли йигит билан келиб, турмуш ўртоғи Д.Гужимовни сўраб, пластик картасига кредит пуллари тушганини, ўзининг пулларини ечиб олиши кераклигини айтганини, у унга турмуш ўртоғи ишда эканини, пластик картани қўлларига ҳам ушлашмаганини, пластик картани ХХХХХХХХХХ олганини айтганлиги ҳақидаги кўрсатуви; - гувоҳ Ф.Садуллаевнинг биринчи инстанция судидаги 2024 йил декабрь ойида қарзлари учун 280.000.000 сўм пул керак бўлиб қолганлиги учун танишларидан сўраганини, лекин пул топа олмаганини, кейин Яккасарой тумани, Қушбеги даҳаси, 26Б-уйда жойлашган “Ипотека хизмати” МЧЖга бориб, у ерда бош менежер бўлиб ишловчи Д.Саъдуллаев билан танишиб, унга 280.000.000 сўм пул кераклигини ва қандай қилиб кредит чиқариши мумкинлигини сўраганида, у яшаб турган уйини биронта яқин қариндошининг номига олди-сотди шартномаси орқали расмийлаштириб беришини ва шу уйни гаровга қўйиб ипотекага кредит олиши мумкинлигини айтганини, оила аъзолари билан маслаҳатлашиб, уйини қариндоши Б.Мухтарованинг номига расмийлаштиришганини, уйи отаси Р.Уруновнинг номида бўлганлиги учун “Давр банк” Мирзо Улуғбек филиалидан отасининг номига очилган пластик картага жами 1.100.000.000 сўм ипотека кредит маблағлари туширилганини, бу вақтда пластик карта Д.Саъдуллаевнинг қўлида бўлганини, чунки у банкка тўланган бошланғич тўлов пулларини ечиб олиши керак бўлганини, бироқ уни ўзи унга қанча миқдорда кредит чиққанини билмаганини, унга банкдан кредитни тўлашни айтишганида, у ушбу суммани билганини, сабаби у 280.000.000 сўм кредит деб ўйлаганини, 2024 йил 26 декабрь куни Д.Саъдуллаев отасини номидаги пластик картадан 252.000.000 сўм пулларни ХХХХХХХХХХнинг ипотека кредити олиши учун бошланғич тўловни банкка тўлаганини билганини, у бу ҳақда Д.Саъдуллаевдан сўраганида, у унга ХХХХХХХХХХ кредити чиққанидан кейин ушбу пулларни қайтармасдан кетиб қолганини айтганини, у ИИБга Д.Саъдуллаевни устидан ариза билан мурожаат қилганлиги ҳақидаги кўрсатуви; - гувоҳ Д.Гужимовнинг биринчи инстанция судидаги 2024 йил 24 февраль куни фарзанди Ибрагимов Достонни никоҳ тўйини қилганини, тўй қилиш учун танишларидан пул олиб, бироз қарз бўлиб қолганини, турмуш ўртоғи билан ўзаро келишиб, яшаб турган уйини сотиб, қарзларидан қутулишни ва қолган пулларга участкасидан янги уй қуришга келишганини, кейин ўғли уйни сотиш учун ижтимоий тармоққа эълон бериб, расмларини қўйганини, уйига мижозлар келиб бир неча марта кўриб кетишганини, лекин нархини келиша олишмаганини, 2024 йил ноябрь ойида турмуш ўртоғига ХХХХХХХХХХ қўнғироқ қилганини, турмуш ўртоғи М.Гужимова унга 60.000 АҚШ долларига уйни сотишни айтганини, ХХХХХХХХХХ уйни сотиб олиш учун банкдан ипотека кредити чиқариб олмоқчилигини, кредит уларни номига очилган пластик картага тушишини ва кредит суммасини банкка ўзи ойма-ой тўлашини, дастлаб банкдан 40.000 АҚШ долларига тенг сўмда кредит чиқариб беришини, қолган 20.000 АҚШ долларини эса 2025 йил март ойида беришини ва бу ҳақида тилхат ҳам ёзиб беришини айтганини, бу ҳақда унга турмуш ўртоғи М.Гужимова айтганини, у турмуш ўртоғи билан маслаҳатлашиб, ХХХХХХХХХХнинг таклифига рози бўлганини, орадан 3-4 кун ўтганидан кейин ХХХХХХХХХХ кечга яқин уйига келиб, уйни кўриб, турмуш ўртоғи М.Гужимовага олдиндан 1.000 АҚШ долларини гаров сифатида бериб, банкдан ҳужжатларни расмийлаштиришини ва ҳужжатлар тайёр бўлганидан кейин пулларини тушириб беришини айтиб кетганини билганини, у ХХХХХХХХХХ билан телефонда ҳам гаплашмаганини, фақат нима бўлаётганини турмуш ўртоғи М.Гужимовадан эшитиб турганини, 2024 йил 26 декабрь куни у ишда бўлганида, турмуш ўртоғи М.Гужимова унга қўнғироқ қилиб, ХХХХХХХХХХ уларни банкка чақираётганини, ҳужжатлар тайёр бўлганини айтганини, уй уни номида бўлганини, ҳужжатлаштириш ишларига у имзо қўйиши керак бўлганини, ўша куни турмуш ўртоғи М.Гужимова билан Тошкент шаҳрига келиб, ХХХХХХХХХХ ва унинг тоғаси Х.Мустафаев билан учрашиб, Яккасарой туманида жойлашган Д.Саъдуллаевнинг ишхонасига боришгани, у яшаш уйини ХХХХХХХХХХнинг тоғаси Х.Мустафаевнинг номига расмийлаштирилаётганини билгани, чунки ХХХХХХХХХХ банкда қора рўйхатда бўлганлиги учун унинг номига кредит чиқмаслигини билганини, у ерда Д.Саъдуллаев унга уйни 840.000.000 сўм пулга сотганлиги ва олдиндан 335.000.000 сўм пул олганлиги ҳақида тилхат ёзиб беришини сўраганини, у унга бу ҳақда тилхат ёзиб бермаслигини айтганини, шунда у бўлмаса кредит чиқмаслигини айтганини, шунда ХХХХХХХХХХ ҳам тилхат ёзиб беришини, бўлмаса кредит чиқмаслигини айтиб, илтимос қилганини, у ХХХХХХХХХХга ҳам тилхат ёзиб бермаслигини айтиб чиқиб кетмоқчи бўлганини, у яна илтимос қилиб, ҳамма ҳужжатлар тайёрлигини, эртага кредит чиққанидан кейин тилхатни қайтариб беришини айтганини, у ХХХХХХХХХХнинг гапларига ишониб рози бўлиб, Д.Саъдуллаев айтганидек тилхат ёзиб берганини, аслида у Д.Саъдуллаевдан ҳеч қандай пул олмагани, лекин Д.Саъдуллаев банкка бошланғич тўлов учун олдиндан ХХХХХХХХХХни номидан 251.712.000 сўм пул тўлагани, кейин барча кредит ҳужжатлари расмийлаштирилиб бўлингач “O’zsanoatqurilishbank” АТБ Чилонзор банк хизматлари марказидан уни номига очилган пластик картага 839.000.000 сўм кредит пули тушгани, лекин пластик картани у ҳам турмуш ўртоғи М.Гужимова ҳам олмагани, пластик карта ХХХХХХХХХХда бўлгани, орадан 2-3 кун ўтганидан кейин ХХХХХХХХХХ пластик картадаги кредит пулларини нақдлаштириб, 39.000 АҚШ долларини уйига олиб бориб, турмуш ўртоғи М.Гужимовага бериб кетгани, 2024 йил 27 декабрь куни уни Яккасарой тумани ИИБ ходимлари чақириб, Д.Саъдуллаев ариза ёзиб берганини, у кредит чиқариш учун олдиндан банкка бошланғич тўлов учун 251.712.000 сўм пул тўлаганини, бундан ташқари кредит расмийлаштириш жараёнида кетган харажатларни ҳам Д.Саъдуллаев қилгани, ХХХХХХХХХХ унинг ушбу банкка қўйган пулларини ва бошқа қилган тўловларини бермай кетиб қолганини эшитгани, лекин у ХХХХХХХХХХ билан Д.Саъдуллаев қандай келишганини билмаслиги ҳақидаги кўрсатуви; - жабрланувчи Д.Саъдуллаевнинг аризаси, тушунтириш хатлари, тилхат, бўнак пули тўғрисидаги келишув, шартнома, кирим ордери ва унга илова қилинган ҳужжатлар, сўроқ, юзлаштириш баённомалари ҳамда жиноят ишида тўпланган объектив далиллар мажмуи ва тафтиш инстанцияси судида тўлиқ, холисона ва ҳар томонлама синчковлик билан текширилган далиллар билан тўлиқ рад этилади. Биринчи инстанция суди ҳақиқий ҳолатни аниқлашда Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 22 ва 26-моддалари талабларига мувофиқ жиноят ишини синчковлик билан ҳар томонлама тўлиқ ўрганиб чиқиб, асосли хулосага келган. Суд ҳукмида баён этилган хулосалар ҳақиқий иш ҳолатига мувофиқ бўлиб, ушбу хулосалар суд муҳокамасида Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 94, 95-моддалари тартибида баҳоланган далиллар билан асослантирилган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2023 йил 23 июндаги “Фирибгарликка оид ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида”ги 17-сонли қарори 4-бандида фирибгарликда алдаш деганда, айбдор томонидан, била туриб, ҳақиқатга тўғри келмайдиган ёлғон маълумотлар хабар қилиниши ёки иш ҳолати бўйича мулкдор, мулкнинг бошқа эгасига маълум қилиниши лозим бўлган ҳақиқий фактларни яшириш ёхуд бундай шахсларни янглиштиришга қаратилган қасддан содир этилган ҳаракатлар тушунилиши, фирибгарликда ёлғон маълумотларга жабрланувчини янглиштиришга олиб келиши мумкин бўлган ҳар қандай ҳолатлар бўйича маълумотлар, жумладан, юридик факт ва воқеалар, мулкнинг сифати, нархи, айбдорнинг шахси, унинг нияти, ваколати (масалан, айбдор шахс ўзини мансабдор шахс ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ходими ёхуд қонуний асосларда фаолият юритувчи тадбиркор сифатида кўрсатиши ва ҳ.к.) тааллуқли бўлиши мумкинлиги, фирибгарликда жабрланувчини янглиштиришга қаратилган қасддан содир этиладиган ҳаракатлар жумласига, масалан, битим ёки тўлов предметини сохталаштириш, қимор ва таваккалчиликка асосланган бошқа ўйинларни ўйнаш чоғида алдов усулларини қўллаш ва ҳ.к. кириши, 5-бандида фирибгарликда ишончни суиистеъмол қилиш деганда, айбдорнинг мулкдор, мулкнинг бошқа эгаси ёки мулкни учинчи шахсларга бериб юбориш тўғрисида қарор қабул қилишга ваколатли бошқа шахслар билан ишончли муносабатлардан ғаразли мақсадларда фойдаланиши тушунилиши лозимлиги, ишончга турли ҳолатлар, масалан, айбдор шахснинг хизмат мавқеи ёки унинг жабрланувчи билан шахсий ёки қариндош-уруғлик муносабатлари сабаб бўлиши мумкинлиги ҳақида тушунтириш берилган. Биринчи инстанция суди томонидан ХХХХХХХХХХнинг жиноий ҳаракатлари муҳокама қилиниб, унинг “фирибгарлик, яъни алдаш ёки ишончни суиистеъмол қилиш йўли билан ўзганинг жуда кўп миқдордаги мулкини қўлга киритиш”да ифодаланган ҳаракати Ўзбекистон Республикаси ЖК 168-моддаси 4-қисмининг “а” банди билан тўғри квалификация қилинган деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 7-моддасида жазо ва бошқа ҳуқуқий таъсир чоралари жисмоний азоб бериш ёки инсон қадр-қимматини камситиш мақсадини кўзламаслиги, 8-моддасида жиноят содир этишда айбдор бўлган шахсга нисбатан қўлланиладиган жазо ёки бошқа ҳуқуқий таъсир чораси одилона бўлиши, яъни жиноятнинг оғир-енгиллигига, айбнинг ва шахснинг ижтимоий хавфлилик даражасига мувофиқ бўлиши кераклиги, 42-моддасида жазо маҳкумни ахлоқан тузатиш, унинг жиноий фаолиятни давом эттиришига тўсқинлик қилиш ҳамда маҳкум, шунингдек бошқа шахслар янги жиноят содир этишининг олдини олиш мақсадида қўлланилиши белгиланган. Биринчи инстанция суди ХХХХХХХХХХга жазо тайинлашда Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 7-моддасида белгиланган, жиноят содир этган шахсга нисбатан у ахлоқан тузалиши ва янги жиноят содир этишининг олдини олиш учун зарур ҳамда етарли бўладиган жазо тайинланиши ёки бошқа ҳуқуқий таъсир чораси қўлланилиши кераклиги тўғрисидаги қоидага, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2006 йил 3 февралдаги “Судлар томонидан жиноят учун жазо тайинлаш амалиёти тўғрисида”ги 1-сонли қароридаги тушунтиришларга амал қилиб, унинг оилавий шароитини, шунингдек жиноят оқибатида етказилган моддий зарар қопланмаганлигини, жиноятнинг хусусияти ва ижтимоий хавфлилик даражасини инобатга олиб, уни жамиятдан ажратмаган ҳолда қайта тарбиялаш мумкин эмас деган хулоса келиб, у айбли деб топилган модда санкциясида назарда тутилган озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлаб, асосли хулосага келган. Шунинг билан бир қаторда, апелляция инстанцияси суди иш ҳолатларини тўғри аниқлаб, судланган ХХХХХХХХХХнинг келтирган важларига ишда тўпланган далиллар асосида тўлиқ баҳо бериб, ишда мавжуд далилларни мақбуллиги ва ишончлигини текшириб, юзага келган барча қарама-қаршиликларни бартараф этиб, биринчи инстанция судининг ҳукмини ўзгаришсиз қолдириб, тўғри хулосага келган. Юқоридагилардан келиб чиқиб, тафтиш инстанцияси суди, суд қарорларини ўзгартириш ёки бекор қилиш учун асослар мавжуд эмас деб ҳисоблаб, ҳукм ва ажримни ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 478, 482, 483, 5214, 5216-моддаларига риоя қилиб, тафтиш инстанцияси А Ж Р И М Қ И Л А Д И: Жиноят ишлари бўйича Яккасарой туман судининг 2025 йил 2 майдаги Курбонов Лазиз Болтобоевич (Kurbonov Laziz Boltoboyevich)га нисбатан чиқарилган ҳукми ва жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар суди апелляция инстанциясининг 2025 йил 29 июлдаги ажрими ўзгаришсиз, тафтиш тартибидаги шикоят эса қаноатлантирилмасдан қолдирилсин. Ажримдан норози тарафлар Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 510-512-моддалари тартибида Ўзбекистон Республикаси Олий судининг жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъатига тафтиш тартибида шикоят ёки протест келтириши мумкин. Раислик қилувчи З.Камолов Ҳайъат аъзолари: О.Мухаммадиев С.Қўчқаров