Решение #473956 Экономические

4-1101-2302/8405 – сонли иқтисодий иш Биринчи инстанция судида ишни кўрган судья У.Хусанов Апелляция инстанцияси судида маърузачи судья И.Юсупов ТОШКЕНТ ВИЛОЯТ СУДИ ИҚТИСОДИЙ ИШЛАР БЎЙИЧА СУДЛОВ ҲАЙЪ2И АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ Қ А Р О Р И Тошкент шаҳри Тошкент вилоят суди Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъ2и апелляция инстанциясида, ҳайъ2 раиси И.Юсуповнинг раислигида, ҳайъ2 аъзолари, судьялар А.Арипов ва Ж.Суяровдан ибор2 таркибда, судья к2та ёрдамчиси А.Номозовнинг котиблигида, мазкур иқтисодий иш юзасидан Зангиота туманлараро иқтисодий судининг 2023 йил 28 сентябрдаги ажрими устидан 2 “1” томонидан, шунингдек даъвогар 2 “1” манфа2ида 32 пал2аси 4 томонидан берилган апелляция шикояти асосида ишни Тошкент вилоят суди биносида, очиқ суд мажлиси муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Ўзбекистон Республикаси Савдо-сано2 пал2аси Тошкент вилояти ҳудудий бошқармаси (бундан буён м2нда пал2а деб юритилади) 2 “1” (бундан буён м2нда даъвогар деб юритилади) манфа2ида Зангиота туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожа2 қилиб, “5” (бундан буён м2нда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 255 277 315 сўм мудд2и ўтган асосий қарз, 5 924 404 сўм мудд2и ўтган фоиз қарзи, 1 083 333 335 сўм мудд2и келмаган асосий қарздорлик, жами 1 344 535 054 сўм кредит қарздорлиги ундириш, ундирувни “Nur Aziz fayz baraka” (бундан буён м2нда гаровга қўювчи деб юритилади)га тегишли Тошкент вилояти, Янгийўл тумани, Эски Қовунчи ҚФЙ, Бунёдкор МФЙда жойлашган умумий ер майдони 55 000 кв.м, амалда фойдаланаётган майдони 10 688,37 кв.м бўлган, кадастр рақами 11:15:06:05:01:1477 бўлган нотурар жой ердан фойдаланиш ҳуқуқи билан биргаликда қар2иш, гаров мулкларининг бошланғич баҳосини 3 500 000 000 сўм деб белгилашни сўраган. Биринчи инстанция суднинг 2023 йил 28 сентябрдаги ажрими билан даъво аризаси кўрмасдан қолдирилган. Мазкур ажримдан норози бўлган Пал2а даъвогар манфа2ида Тошкент вилоят судига апелляция шикояти билан мурожа2 қилиб, унда унда Зангиота туманлараро иқтисодий судининг 2023 йил 28 сентябдаги ажримини бекор қилишни, ишни қайта кўриб чиқиш учун биринчи инстанция судига юбориш ҳамда суд хараж2ларини жавобгар зиммасига юклаш сўралган. жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлса-да, суд мажлисида иштирок этмади. Пал2а апелляция шикоятида шикоятни пал2а вакиллари иштирокисиз кўриб чиқишни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён м2нда ИПК деб юритилади) 274-моддаси тўртинчи қисмига кўра, апелляция инстанцияси судининг суд мажлисига суд муҳокамасини ўтказиш вақти ва жойи ҳақида тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди. Шунга кўра, судлов ҳайъ2и суд мажлисини тарафлар вакилининг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблади. Судлов ҳайъ2и, апелляция шикоятида келтирилган важларни иш ҳужж2лари билан бирга муҳокама қилиб, қуйидаги асосларга кўра апелляция шикоятини қано2лантиришни, биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилиб, ишни мазмунан кўриб чиқиш учун биринчи инстанция судига юборишни лозим деб топади. Аниқланишича, 32 пал2аси Тошкент вилояти ҳудудий бошқармаси даъвогар манфа2ида Зангиота туманлараро иқтисодий судига даъво аризаси билан мурожа2 қилган. Мазкур даъво аризаси Бошқарма бошлиғининг ҳуқуқий масалалар бўйича ўринбосари в.б. Б.Алм2ов томонидан имзоланган. Биринчи инстанция судининг 2023 йил 28 сентябрдаги ажрими билан мазкур даъво аризаси вакол2сиз шахс томонидан имзоланганлиги важи билан кўрмасдан қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг “Биринчи инстанция суди томонидан иқтисодий процессуал қонун нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида” 2019 йил 24 майдаги 13-сонли қарорининг (бундан буён м2нда Пленум қарори деб юритилади) 14 бандига кўра, ИПК 61-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ судда юридик шахсларнинг ишларини уларнинг қонун ҳужж2ларида ёки таъсис ҳужж2ларида берилган вакол2лар доирасида ҳарак2 қиладиган органлари ва (ёки) вакиллари юритиши мумкинлиги. Вакилнинг ишончномасида ишонч билдирган шахснинг номидан судда вакил амалга оширишга ҳақли бўлган, ИПКнинг 63-моддасида назарда тутилган процессуал ҳарак2лар санаб ўтилган бўлиши лозимлиги. Агар вакилга берилган ишончномада унинг аниқ вакол2лари кўрс2илмаган бўлса, вакил ИПК 63-моддасининг биринчи қисмида махсус назарда тутилган процессуал ҳарак2лардан ташқари, барча процессуал ҳарак2ларни амалга оширишга ҳақли эканлиги. Суд ишларини юритиш иштирокчилари ва улар вакилларининг вакол2ларини ИПК 165-моддаси учинчи қисмининг 2-бандига мувофиқ равишда текширишлари кераклиги. Шартнома бўйича (ихтиёрий) вакил иштирок этаётганда суд унинг ҳужж2ларини ИПК 61-моддасининг 2 лозимлиги. Хусусан, ишда юридик шахс манфа2ини ҳимоя қилаётган ходимининг вакол2ларини текширишда унинг мазкур юридик шахсда ишлаётганлигини тасдиқловчи ҳужж2лар (меҳн2 шартномаси, буйруқ ва бошқа ҳужж2лар) ўрганилиши тўғрисида тушунтиришлар берилган. Биринчи инстанция суди даъво аризаси имзоланган вақтда, яъни Бошқарма бошлиғининг биринчи ўринбосари вазифасини бажарувчи Б.Алм2овда имзолаш вакол2и бўлмаган деган хулосага келиб, даъво аризасини ИПК 107-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига асосан кўрмасдан қолдирган. Аммо, суд ушбу хулосага келишдан олдин даъво аризаси имзоланган вақтда Б.Алм2овда имзолаш вакол2и бўлган ёки бўлмаганлик ҳол2ига аниқлик киритмаган. Судлов ҳайъ2и томонидан юборилган сўровномага Ўзбекистон Савдо сано2 пал2аси раисининг биринчи ўринбосари И.Жасимов томонидан жавоб берилган бўлиб, унда даъво аризаси имзоланган вақтда бошқарма бошлиғи Х.Бекмуродов томонидан бошқарма бошлиғининг биринчи ўринбосари вазифасини бажарувчи Б.Алм2овга даъво аризасини имзолаш вакол2и бўлганлигига оид буйруқ ва ишочномаларнинг нусхалари илова этилган. Мазкур ҳол2да биринчи инстанция суди суд мажлиси бир неча бор қолдирилган ҳамда танаффус эълон қилган бўлсада, суд томонидан даъво аризаси имзоланган вақтда Б.Алм2овда имзолаш вакол2и бўлган ёки бўлмаганлик ҳол2ига аниқлик киритиш чоралари кўрилмаган, шунингдек даъвогарга имзолаш вакол2ини тасдиқловчи далилларни тақдим этиш бўйича таклиф қилинмаган. ИПК 281-моддасининг биринчи қисмига кўра, биринчи инстанция судининг ажримлари устидан ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Мазкур модданинг иккинчи қисмига асосан биринчи инстанция судининг қарори, ажрими устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, ажрими устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш н2ижалари бўйича қарорни, ажримни ўзгаришсиз қолдиришга, қарорни, ажримни ўзгартиришга ёхуд бекор қилишга, даъво аризасини қабул қилишни рад этиш, даъво аризасини қайтариш, даъво аризасини кўрмасдан қолдириш, иш юритишни туг2иш, иш юритишни тўхт2иб туриш тўғрисидаги ажримни бекор қилишга ва даъво аризасини, ишни биринчи инстанция судида кўриб чиқиш учун юборишга ҳақли. Қайд этилганларга кўра, судлов ҳайъ2и апелляция шикоятини қано2лантиришни, биринчи инстанция судининг ажримини бекор 3 қилиб, ишни янгидан кўриб чиқиш учун Зангиота туманлараро иқтисодий судига юборишни лозим деб ҳисоблайди. Ишни кўриш чоғида биринчи инстанция суди тарафларни суд муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилиб, иш ҳол2ларини тўлиқ ўрганиб, иш бўйича асослантирувчи бирламчи ҳужж2ларни ҳамда иш ҳол2ларига аниқлик киритишга хизм2 қиладиган бошқа ҳужж2ларни талаб қилиб олиб, тўпланган далиллар йиғиндиси асосида қонуний ва асослантирилган суд ҳужж2и қабул қилиши, суд хараж2ларини ундиришда ИПК 118-моддаси талабларига риоя қилиши лозим. Юқорида баён этилганларга ҳамда ИПКнинг 274, 278-281моддаларига асосланиб, судлов ҳайъ2и Даъвогар 2 “1” манфа2ида 32 пал2аси 4 томонидан берилган апелляция шикояти қано2лантирилсин. Зангиота туманлараро иқтисодий судининг 2023 йил 28 сентябрдаги ажрими бекор қилинсин. Иқтисодий иш янгидан биринчи инстанция судида кўриб чиқиш учун Зангиота туманлараро иқтисодий судига юборилсин. Қарор қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Мазкур қарордан норози тарафлар Ўзбекистон Республикаси Олий судининг Иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъ2ига қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир йил ичида кассация тартибида шикоят беришга ҳақли. Раислик қилувчи судья: (имзо) И.Юсупов ҳайъ2 аъзолари: (имзо) А.Арипов (имзо) Ж.Суяров Қарорининг кўчирма нусхаси аслига тўғри______________И.Юсупов 4