Решение #593586 Экономические

4-1104-2301/978-сонли иқтисодий иш ЎРТАЧИРЧИҚ ТУМАНЛАРАРО ИҚТИСОДИЙ СУДИНИНГ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Ўртачирчиқ тумани 2023 йил 25 май Ўртачирчиқ туманлараро иқтисодий судининг судьяси Х.Н.Равшанов раислигида, судья ёрдамчиси Ф.Қулматовнинг суд мажлиси котиблигида, қарздорининг муваққат бошқарувчиси Д.Турсунбоева (судга тақдим этган шахсини тасдиқловчи ҳужжати асосида), Ш.Ташбеков (судга тақдим этган ишончномаси асосида) иштирокида, аризачи – “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятининг қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсизлик ҳақида иш қўзғатиш ва тугатишга доир иш юритиш тўғрисидаги ишни Ўртачирчиқ туманлараро иқтисодий судининг маъмурий биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Аризачи – “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти Ўртачирчиқ туманлараро иқтисодий судига ариза билан мурожаат қилиб, қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятини тўловга қобилиятсизлик ҳақида иш қўзғатишни ва тугатишга доир иш юритишни сўраган. Мазкур иш бўйича Ўртачирчиқ туманлараро иқтисодий судининг 2023 йил 9 мартдаги ажрими билан ариза иш юритишга қабул қилинган ва қарздорга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш қўзғатилиб, кузатув таомили жорий этилган ва суднинг 2023 йил 16 мартдаги ажримига асосан қарздорга муваққат бошқарувчи этиб, иккинчи тоифали суд бошқарувчиси аттестатига эга бўлган Турсунбоева Дилафрўз Набижановна номзоди тасдиқланган. Суд мажлисида муваққат бошқарувчи ва унинг вакили ариза талаблари асосли эканлиги, қарздорни банкрот деб топиш лозимлиги, қарздорнинг Тошкент вилояти Давлат солиқ бошқармасидан 705 150,64 сўм, аризачидан 85 504 890 сўм қарздорлиги мавжудлигини, мутасадди ташкилотларга қарздорнинг мол-мулки ва мулкий талаблари мавжудлиги тўғрисида маълумотлар бериш сўралиб, айримларидан маълумот олинганлиги, кредиторлар йиғилиши ўтказилиб, ташқи бошқарув ёки санация қўллаш имконияти мавжуд эмаслиги, қарздорни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритиш бошлашга овоз берилганлиги, кузатув даври бўйича муваққат бошқарувчининг иш ҳақини учун меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 0,51 бараварига (500 000 сўм) миқдорида белгилашга кредиторлар розилик билдирганлигини маълум қилиб, банкрот деб топиш тўғрисидаги аризани қаноатлантиришни сўради. Суд муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган аризачи, қарздор ва бошқа иштирокчилар суд мажлисида ўзининг ишончли вакили иштирокини таъминламади. Шунга кўра, суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 127, 128 ва 170-моддалари талабига кўра, ишни қарздорнинг, ва бошқа иштирокчиларнинг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблайди. Суд, ишда иштирок этувчи шахслар вакиллари тушунтиришларини эшитиб, иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра, тўловга қобилиятсиз деб топиш ҳақидаги аризани қаноатлантириш, қарздорни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритиш тартиб-таомилини бошлашни лозим топади. “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни (бундан буён матнда Қонун деб юритилади)нинг 5-моддасига асосан тўловга қобилиятсизлик аломатлари қуйидагилардан иборат: вақтинча тўловга қобилиятсизлик — агар тегишли мажбуриятлар юзага келган санадан эътиборан уч ой ичида қарздор томонидан бажарилмаган бўлса, шаҳарни ташкил этувчи корхона ҳамда унга тенглаштирилган корхоналар томонидан эса олти ой ичида бажарилмаса, судга мурожаат этиш санасида қарздорнинг пул мажбуриятлари бўйича кредиторлар талабларини қаноатлантиришга ва (ёки) солиқлар ҳамда йиғимлар бўйича ўз мажбуриятларини бажаришга қодир эмаслиги; доимий тўловга қобилиятсизлик — агар судга ариза бериш санасидаги ва ариза берилган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида, агарда ариза йилнинг биринчи чорагида берилган бўлса, ўтган йилнинг бошидаги ҳисобот даврида қарздорнинг мажбуриятлари унинг активлари қийматидан ошиб кетган бўлса. Қонунни 7-моддаси биринчи қисмига кўра, қарздор пул мажбуриятларини бажармаганлиги муносабати билан унга нисбатан тўловга қобилиятсизлик тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги ариза билан судга мурожаат этиш ҳуқуқига қарздорнинг ўзи ва кредитор эга.. Иш ҳужжатларига кўра, қарздор Тошкент вилояти Бўка тумани Давлат хизматлари марказидан 03.02.2020 йилда 809130-сонли реестр рақами билан рўйхатга олинган, СТИР рақами 307 034 466. Қарздорнинг раҳбари ва таъсисчиси Сирочев Шохрух Музаффар ўғли ҳисобланади, қарздорнинг юридик манзили - Тошкент вилояти, Бўка тумани, Бўка шаҳри, А.Темур кўчаси, 5-уй бўлган. Қарздор асосий фаолияти – ун ва қандолат маҳсулотлари чакана савдоси билан шуғулланган. Қарздорга нисбатан банкротлик иши қўзғатилиб, кузатув жорий этилганлиги тўғрисида “Biznes-Daily media” нашрининг “Birja” рўзномасининг 2023 йил 6 апрелдаги 26 (3013)-сонида эълон берилган. Қарздор кредиторларининг 2023 йил 8 майдаги йиғилишида кредиторлар талаблари реестри 86 210 040,64 сўмга тасдиқланиб, шундан 85 504 890 сўм “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятидан, 705 150,64 сўм Тошкент вилояти Давлат солиқ бошқармасига солиқ ва бошқа мажбурий тўловлардан иборат. Қарздорга тегишли мол-мулк ва мулкий талабларни аниқлаш мақсадида муваққат бошқарувчи томонидан давлат органлари ва тегишли корхона, муассасаса ташкилотларга маълумот бериш юзасидан хатлар юборилган. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси” Техника ҳолатини назорат қилиш бошқармасининг 2023 йил 8 апрелдаги жавоб хатида қарздор номида қишлоқ хўжалик техникалари мавжуд эмаслиги кўрсатилган. “Ўзбекистон Республикаси Товар хом-ашё биржаси” АЖнинг 2023 йил 17 апрелдаги жавоб хатида қарздор “Ўзбекистон Республикаси Товар хом-ашё биржаси” АЖда рўйхатдан ўтмаганлигни маълум қилинган. Давлат кадастрлари Палатасининг 2023 йил 10 апрелдаги 14-03966сонли жавоб хатига асосан, қарздорнинг кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқлари давлат рўйхатига олинмаганлиги маълум қилинган. Муваққат бошқарувчи ўзига юклатилган вазифаларни бажариб, ўз фаолияти ҳақидаги ҳисоботни, қарздорнинг молиявий аҳволи ҳақидаги маълумотларни, корхонани банкрот деб топиш ва банкротликни тугатиш таомилига ўтиш мақсадга мувофиқлиги тўғрисида хулосани тақдим этган. Суднинг қарздор юридик шахсни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисидаги қарорида қарздорни банкрот деб топиш ҳамда тугатишга доир иш юритишни бошлаш, тугатиш бошқарувчисини тайинлаш ва унга ҳақ тўлаш ҳақидаги кўрсатма акс эттирилиши керак. Қонуннинг 52-моддасига кўра, тўловга қобилиятсизликка оид тиклаш тартиб-таомилларидан бирини жорий этиш, келишув битимини тасдиқлаш ёки тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги иш юритишни тугатиш учун асослар мавжуд бўлмаганда суднинг қарздор юридик шахсни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисидаги қарори ушбу Қонуннинг 5-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган тўловга қобилиятсизлик аломатлари аниқланган ҳолларда қабул қилинади. Суднинг қарздор юридик шахсни банкрот деб топиш ва тугатишга доир иш юритишни бошлаш тўғрисидаги қарорида қарздорни банкрот деб топиш ҳамда тугатишга доир иш юритишни бошлаш, тугатиш бошқарувчисини тайинлаш ва унга ҳақ тўлаш ҳақидаги кўрсатма акс эттирилиши керак. Бу ҳолатда суд, қарздорда банкротлик аломатлари мавжудлигини инобатга олиб, аризани қаноатлантириш ва қарздорни банкрот деб топиш ҳамда унга нисбатан тугатишга доир иш юритишни бошлашни лозим топади. Маълумки, Қонуннинг 142-моддасига асосан суд қарздорни банкрот деб топиш ҳақида қарор қабул қилаётганда тугатиш бошқарувчисини ташқи бошқарувчини тайинлаш учун назарда тутилган тартибда тайинлайди. Устав фондида (устав капиталида) давлатнинг улуши бўлган корхона банкрот деб топилган тақдирда, ваколатли давлат органи ҳам тугатиш бошқарувчилигига номзод тақдим этиши мумкин. Қонуннинг 111-моддасига асосан ташқи бошқарув тартибтаомилини жорий қилиш ҳақида судга илтимоснома билан мурожаат этиш тўғрисида қарор қабул қилган кредиторларнинг йиғилиши ташқи бошқарувчиликка номзодни маъқуллайди. Суд, 2023 йил 8 майдаги кредиторлар йиғилишида тугатиш бошқарувчилигига номзод тақдим этилмаганлиги боис, Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги Тошкент вилояти бошқармаси томонидан мазкур иқтисодий иш бўйича тавсия қилган номзодалари орасидан иккинчи тоифали суд бошқарувчиси аттестатига эга бўлган Шарипов Санжар Толиповични тугатиш бошқарувчи этиб тайинлашни лозим топади. Қонуннинг 26-моддасида суд бошқарувчисига вазифаларини бажарганлиги учун ҳақ тўлаш миқдори ва тартиби бажарилган ишлар ҳажмидан келиб чиққан ҳолда кредиторларнинг йиғилиши томонидан белгиланиши ва суд томонидан тасдиқланиши ҳамда, агар кредиторлар билан тузилган битимда бошқача қоида назарда тутилган бўлмаса, қарздорнинг мол-мулки ҳисобидан тўланаши белгиланган. Қарздор кредиторлари йиғилишида муваққат бошқарувчига кузатув даври учун бир марталик меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 0,51 баравари миқдорида (500 000 сўм) ҳақ белгилаш тўғрисидаги муваққат бошқарувчининг таклифига кредиторлар рози бўлиб овоз берган. Юқоридагиларга кўра, суд қарздор кредиторларининг 2023 йил 8 майдаги йиғилиш қарорида муваққат бошқарувчиси Турсунбоева Дилафрўз Набижановнага меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 0,51 баравари миқдорида (500 000 сўм) баравари миқдорида бир марталик ойлик иш ҳақи белгиланганлиги ҳақида қарор қабул қилинганлигини инобатга олиб, ушбу қарорни тасдиқлашни лозим топади. ИПК 118-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Юқоридагиларга кўра, суд аризачи томонидан судга ариза тақдим этишда тўланган 450 000 сўм давлат божи ва 30 000 сўм почта харажатини қарздордан аризачи фойдасига, қарздор ҳисобидан ундиришни лозим топади. Бинобарин, “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 128, 170, 176–179, 186-моддаларига асосланиб, суд қ а р о р қ и л д и: Аризачи – “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятининг аризаси қаноатлантирилсин. Қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти банкрот деб топилсин ва тугатишга доир иш юритиш бошлансин. қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан кузатув таомили тугатилсин. Қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти кредиторларининг 2023 йил 8 майдаги йиғилишда кузатув даври учун муваққат бошқарувчи Д.Турсунбоевага меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 0,51 баравари миқдорида (500 000 сўм) бир марталик ойлик иш ҳақи белгиланганлиги тасдиқлансин. Иккинчи тоифали суд бошқарувчиси аттестатига эга бўлган Шарипов Санжар Толипович қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамиятининг тугатиш бошқарувчиси этиб тайинлансин. Тугатиш бошқарувчиси зиммасига: - қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти тўловга қобилиятсиз деб эътироф этилганлиги ва тугатишга доир иш юритиш бошланганлиги тўғрисида “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 53-54 ва 143-моддаларида кўрсатилган қоидаларга риоя қилган ҳолда маълумотларни расмий нашрда эълон қилиш; - “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 23 ва 144-моддаларида белгиланган барча мажбуриятларини тўлиқ бажариш; - тугатишга доир иш юритиш жараёнини қонунда белгиланган тартибда олиб бориш ва оралиқ ҳисоботларни заруратга қараб судга тақдим қилиб бориш, 2023 йил 18 декабрга қадар эса тугатишга доир иш юритишни тамомлаш тўғрисида ҳисоботни тақдим қилиш юклатилсин. Қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти бошқарув органи зиммасига уч иш куни ичида корхонанинг бухгалтерия ва бошқа ҳужжатлари, муҳр ва штамплари, моддий ва бошқа қимматликлари тугатиш бошқарувчисига топширилишини таъминлаш мажбурияти юклатилсин. Қарздор – “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан “ХХХ” масъулияти чекланган жамияти фойдасига ариза тақдим этишда олдиндан тўланган 450 000 сўм давлат божи ва 30 000 сўм почта харажати ундирилсин ва бу ҳақда ижро варақалари берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори ишда иштирок этувчи шахсларга, шунингдек Мажбурий ижро бюросининг Тошкент вилояти Ўртачирчиқ туман бўлими ва Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг Тошкент вилоят ҳудудий бошқармасига юборилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида Ўртачирчиқ туманлараро иқтисодий суди орқали апелляция тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Раислик этувчи, судья Х.Н.Равшанов