Решение #595077 Экономические

FARG’ONA TUMANLARARO IQTISODIY SUDI FERGHANA INTER-DISTRICT ECONOMIC COURT 150105,Farg’ona shahri, Al-Farg’oniy ko’chasi,47 150105, Ferghana, Al-Fargoniy street, 47 е-mail: i.fargona.t@sud.uz Tel: (+99873) 244 65 30, 244 65 40 ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ 2023 йил 18 май 4-1501-2302/3832-сонли иш Фарғона туманлараро иқтисодий судининг судьяси Д.С. Акрамова раислигида, судья ёрдамчиси Б. Охуновнинг суд мажлиси котиблигида, даъвогар вакили А.И. Толипов (2023 йил 9 май кунги 01-30/30-02-32/72-сонли ишончномага асосан), жавобгар вакиллари М. Латипов ва У. Назаров (2023 йил 4 май кунги 01128-сонли ишончномага асосан) иштирокида, даъвогар НОМИнинг жавобгар НОМИдан регресс тартибида 11 930 960 сўм тўланган пенсия пулини ва почта ҳаракатини ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суд биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Даъвогар НОМИ судга даъво аризаси билан мурожаат этиб, жавобгар НОМИдан 11 930 960 сўм тўланган пенсия пулини ва почта ҳаракатини ундиришни сўраган. Даъвогар вакили суд мажлисида даъвони қаноатлантиришни сўраб, фуқаро Н.Ю. Исаева меҳнатга майибланганлиги ҳақидаги Н-1-шаклдаги далолатнома пенсия ишида йўқлигини тушунтириб ўтди. Жавобгар вакиллари фуқаро Н. Исаева политехника институти ўқиганини, лекин ҳеч қачон ишламаганини, даъвогарда Н-1-шаклдаги далолатномани йўқлигини, агарда фуқаро меҳнатда майибланганлиги исботланганида институт қонунда белгиланган пенсия пулини тўлашдан бош тортилмаслигини тушунтириб ўтиб, даъвони рад этишни сўрашди. Суд тарафлар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, иш материалларини ўрганиб чиқиб, далилларни текшириб, қуйидаги асосларга кўра, даъвони рад этишни лозим деб топди. Иш материалларига қараганда, даъво аризасида фуқаро Исаева Наталья Юрьевна Фарғона политехника институтида меҳнат вазифасини бажараётган вақтда бахтсиз ҳодиса туфайли майиб бўлгани ёки касб касаллигига чалингани натижасида унга ногиронлик пенсияси тайинланиб, 2022 йилни 1 январь кундан бошлаб 2023 йилни 28 февраль кунига қадарли жами 11 930 960 сўм пенсия тўловлари тўлаб берилгани кўрсатиб ўтилган. Ўзбекистон Республикасининг “Фуқароларнинг Давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Қонуннинг 66-моддасининг иккинчи қисмига асосан “Мулкчилик шаклидан қатъий назар, корхоналар ва ташкилотлар: боқувчисини йўқотганлик учун, шунингдек ходимнинг меҳнат вазифаларини бажариши билан боғлиқ ҳолда меҳнатда майибланганлиги ёки касб касаллигига учраганлиги оқибатидаги ногиронлик учун; ходим ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган пенсия ёшига тўлгунига қадар мазкур Қонун 12-моддасининг “б” бандига мувофиқ тайинланган пенсияларни тўлаш харажатларининг ўрнини қопловчи пулни иш ҳақи тўлашга мўлжалланган маблағлар ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига ўтказади.” Даъвогар жавобгарда ишлаган фуқаро меҳнатда майиблангани ёки касб касаллигига чалингани учун унга тўланган пенсияни регресс тартибида ундиришни сўраган. Суд мажлисида даъвогар вакили фуқаро Н.Ю. Исаева меҳнатда майибланганми ёки касб касаллигига чалинганми, яъни икки турдаги ногиронлик сабабларидан қайсиниси бўйича фуқарога пенсия тайинланганига аниқлик киритмади. Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 8 февралдаги 62-сонли қарори билан тасдиқланган “Фуқароларни тиббий-ижтимоий эксперт комиссияларида кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 41бандига кўра, 18 ёшдан катта ногиронлиги бўлган шахсларда қуйидагилар ногиронликнинг сабаблари ҳисобланади: умумий касаллик; меҳнатда майибланиш; касб касаллиги; болаликдан ногиронлик; Чернобиль АЭСдаги ҳалокат туфайли майибланганлик ёки касалланганлик; ядро полигонларида хизмат даврида олинган радиация натижасида орттирилган касаллик (ядро полигонларида хизмат даврида олинган радиация натижасида турли даражадаги ўткир ва сурункали нур хасталиги, хавфли ўсма (саратон) касалликларнинг барча турлари ёки лейкоз келиб чиқадиган бўлса); фронтда бўлиш билан боғлиқ касаллик; ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида орттирилган касаллик; ҳарбий хизматни ўташ даврида орттирилган касаллик;Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларидаги хизмат билан боғлиқ бўлмаган касаллик; Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларидаги хизмат билан боғлиқ бўлмаган майиблик (яраланиш, шикастланиш, контузия); Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш чоғида орттирилган майиблик (яраланиш, шикастланиш, контузия); ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида орттирилган майиблик (яраланиш, шикастланиш, контузия); ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш билан боғлиқ бўлмаган бахтсиз ҳодиса оқибатида орттирилган майиблик (яраланиш, шикастланиш, контузия); фуқаролик бурчини бажариш билан боғлиқ ҳолда орттирилган контузия, майиблик. Даъвогар Н.Ю. Исаева меҳнатда жароҳат олганлиги тўғрисидаги Н-1шаклдаги далолатномани судга тақдим этмади. Тиббий ижтимоий экспертиза комиссиясининг 1989 йил 25 январь кунги 594984-сонли хулосасига кўра 1985 йилда туғилган, яъни 18 ёшдан ошган фуқаро Исаева Наталья Юрьевнага умрбод 1-гуруҳ ногиронлиги белгиланган. Пенсия жамғармасини расмий сайтидан олинган маълумотномага кўра, ЖШШИР 42703654310045-рақами берилган фуқаро Исаева Наталья Юрьевна умумий касаллик бўйича пенсия олувчи ҳисобланади. Суд мажлисида фуқаро Н.Ю. Исаева политехника институтида ишлагани ва у ерда ишлаган вақтда оғир жароҳат олганлиги тасдиқланмади. Умумий касаллик бўйича ногиронлик пенсия олувчи фуқаро Н.Ю. Исаевага тўланган пенсияни регресс тартибида ундириш тартиби қонунчиликда белгиланмаган. Даъво талаби асоссиз бўлгани учун суд уни қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. Суд харажатларини тақсимлаш масаласи Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекснинг (ИПК) 118-моддасига мувофиқ ҳал этилади. 3 “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддасининг 5бандига асосан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг ҳудудий бўлинмалари — “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ пенсияларни тўлашга кетган маблағларни ташкилотлардан ундириб олиш бўйича даъволар, шу жумладан регресс даъволар юзасидан давлат божидан озод этилганлиги сабабли даъвогардан давлат божи ундирилмайди, почта харажати зиммасида қолдирилади. Жавобгар Пенсия жамғармасини талабномасини олганидан сўнг унга асослантирувчи жавоб бермасдан низони судда кўриб чиқишга сабаб бўлгани учун институтни айбдор ходимларига нисбатан хусусий ажрим чиқаришни лозим деб топди. Юқоридагиларга асосан, суд ИПК 118, 176-180, 186-188-моддаларини қўллаб, ҚАРОР ҚИЛДИ: Даъвони қаноатлантириш рад этилсин. Даъвогар НОМИ зиммасида тўланган 30 000 сўм почта харажати қолдирилсин. Ҳал қилув қарори устидан бир ой муддат ичида шу суд орқали Фарғона вилоят суди иқтисодий судлов ҳайъатига тарафлар апелляция шикояти (прокурор протест) келтиришга ҳақли. Раислик этувчи Д.С. Акрамова