Решение #600813 Экономические

FARG’ONA TUMANLARARO IQTISODIY SUDI FERGHANA INTER-DISTRICT ECONOMIC COURT 150105, Farg`ona shahri, Al-Farg’oniy ko’chasi 47-uy 150105, Ferghana, Al-Fargoniy street, 47 е-mail: i.fargona.t@sud.uz Tel: (+99873) 244-64-12, (+99873) 244-64-13 ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ 2023 йил 27 апрель 4-1501-2304/3427-сонли иш Фарғона туманлараро иқтисодий судининг судьси Х.Жамолиддинов раислигида, Н.Эралиеванинг суд мажлиси котиблигида, даъвогар вакили А.Толипов (ишончномага асосан) иштирокида, жавобгар вакили иштирок этмаган ҳолда, даъвогар Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Фарғона вилояти бошқармасининг жавобгар Фарғона вилоят Соғлиқни сақлаш бошқармаси «Шифо тез ѐрдам» автокорхонасидан 13 141 440 сўмни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича суд биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Фарғона вилояти бошқармаси (бундан буѐн матнда даъвогар деб юритилади) судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, Фарғона вилоят Соғлиқни сақлаш бошқармаси «Шифо тез ѐрдам» автокорхонаси (бундан буѐн матнда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 13 141 440 сўм қарздорликни регресс тартибда ундиришни сўраган. Даъвогар вакили суд мажлисида даъво аризасини қувватлаб, жавобгар томонидан ишни суд мажлисида кўриш кунига қадарли тўловлар амалга оширилмаганлигини ҳисобга олиб, даъво аризани тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Аввалги суд мажлисида жавобгар вакиллари даъвогарнинг даъво аризасига эътирози йўқлиги, даъвони тан олишлиги, суддан муддат беришни, ушбу муддат ичида қарздорликни тўлиқ бартараф этишлигини билдирган. Жавобгар вакилларининг суд мажлисини қолдириш тўғрисидаги илтимосномаси қаноатлантирилиб, суд мажлиси бошқа кунга қолдирилган ва бу ҳақда жавобгар вакилларидан тилхат олинган. Жавобгар вакиллари суд мажлиси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинганлиги боис, суд ИПК 128, 170-моддаларини қўллаб, суд мажлисини жавобгар вакиллари иштирокисиз ўтказиш мумкин деб ҳисоблайди. Суд, даъвогар вакилининг кўрсатмаларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга кўра даъвони қаноатлантиришни лозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларига қараганда, фуқаро И.Абдусатторовга жавобгар корхонада ишлаган даври учун даъвогар томонидан Ўзбекистон Республикасининг “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Қонунининг 12-моддасига асосан имтиѐзли пенсия тайинланган ва ҳар ойда пенсия пули тўлаб келинган. Мазкур пенсия пули ҳар ойнинг 10 санасига қадар жавобгар томонидан ўтказиб берилиши лозим бўлсада, фуқаро И.Абдусатторов учун 2022 йил 1 сентябридан 2023 йил 30 январга қадар ҳисобланган 13 141 440 сўм тўланган пенсия тўловлари ўз вақтида амалга оширилмаган. Даъвогар томонидан жавобгарга ушбу тўловларни ўтказиб бериш ҳақида талабнома юборилган бўлсада, жавобгар томонидан эътиборсиз қолдирилган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 23.12.2014 йилдаги 357-сонли Қарори билан тасдиқланган «Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунига мувофиқ пенсияларни тўлашга харажатларни қоплаш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 3.-бандига кўра, пенсионернинг яшаш жойи бўйича Пенсия жамғармасининг туман (шаҳар) бўлими ҳар ойда кейинги ойнинг 1-санасига қадар ташкилотга меҳнат вазифаларини бажариш билан боғлиқ ҳолда меҳнатда майибланиш ва касб касаллиги оқибатида тайинланган боқувчисини йўқотганлик ва ногиронлик пенсияларини тўлашга харажатларни қоплаш тўғрисида регресс талабномани юборади. Ушбу Низомнинг 6.-бандига кўра, пенсионернинг ҳисобга турган жойи бўйича Пенсия жамғармаси туман (шаҳар) бўлимлари мазкур Низомнинг 3-бандида кўрсатилган пенсияларни тўлашга сарфланган маблағларнинг, улар ташкилотлар томонидан ўз вақтида тўланмаган тақдирда, қонунчиликка мувофиқ регресс даъво аризалари бўйича ташкилотлардан ундирилишини таъминлайдилар. Низомнинг 13-банди иккинчи хатбошисига кўра, пенсия жамғармасининг ташкилот солиқ ҳисобига қўйилган жойдаги ҳудудий бошқармалари ва туман (шаҳар) бўлимлари қонун ҳужжатларига мувофиқ ушбу Низомнинг 10-бандида кўрсатилган маблағларни, улар ташкилотлар томонидан ўз вақтида тўланмаган тақдирда, регресс даъволар бўйича ташкилотлардан ундириб олиши мумкин. Ўзбекистон Республикасининг “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Қонуни 66-моддаси 2, 3-қисмларига мувофиқ, мулк шаклидан қатъи назар, корхоналар ва ташкилотлар корхонанинг айби билан меҳнатда майибланиш ѐки касб касаллиги оқибатидаги ногиронлик учун тайинланган пенсияларни тўлаш, шунингдек ходим ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган пенсия ѐшига тўлгунга қадар ушбу Қонун 12-моддасининг “б”-“ж” бандларига мувофиқ тайинланган пенсияларни тўлаш учун иш ҳақи тўлашга мўлжалланган маблағлар ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига харажатларни қопловчи пул ўтказадилар. Пенсионер ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган ѐшга тўлгунига қадар ушбу Қонуннинг 14-моддасига мувофиқ тайинланган пенсияларни тўлаш Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасига ажратиладиган Аҳолини иш билан таъминлашга кўмаклашувчи жамғарма маблағлари ҳисобидан амалга оширилади деб белгиланган. Мазкур Низом талабларига кўра даъвогар жавобгарга фуқароларга тўланган нафақа тўловларини коплаб бериш ҳақида талабнома билан мурожаат қилган. Лекин жавобгар талабномани оқибатсиз қолдирган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг 236-моддасига кўра, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун хужжатлари талабларига мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Фуқаролик Кодексининг 238-моддасида “Мажбурият келишилган ва тарафлар учун мақбул усулда бажарилиши шарт” деб белгиланган. Бундай ҳолда суд даъвони қаноатлантириб, даъвогар фойдасига жавобгардан регресс тартибда 13 141 440 сўм тўланган пенсия пулларини ва 30 000 сўм почта харажатини ундиришни лозим деб топади. Шунингдек, суд ИПК 118-моддасига асосан жавобгар Фарғона вилоят Соғлиқни сақлаш бошқармаси «Шифо тез ѐрдам» автокорхонаси ҳисобидан 300 000 сўм давлат божини Республика бюджетига ундиришни лозим топади. Юқоридагиларга асосан, суд Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 129,170,176-179-моддаларини қўллаб, ҚАРОР Қ И Л Д И: Даъво аризаси қаноатлантирилсин. Даъвогар Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари пенсия жамғармаси Фарғона вилояти бошқармаси фойдасига жавобгар Фарғона вилоят Соғлиқни сақлаш бошқармаси «Шифо тез ѐрдам» автокорхонаси ҳисобидан регресс тартибда 13 141 440 сўм қарздорлик ҳамда 30 000 сўм почта харажати ундирилсин. Жавобгар Фарғона вилоят Соғлиқни сақлаш бошқармаси «Шифо тез ѐрдам» автокорхонаси ҳисобидан 300 000 сўм давлат божи Республика бюджетига ундирилсин. Ишда иштирок этувчи шахслар бир ой муддат ичида суднинг ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали Фарғона вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти (протест) келтиришга ҳақли. Раислик этувчи: Х.Жамолиддинов