Решение #606449 Экономические

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QUYICHIRCHIQ TUMANLARARO IQTISODIY SUDI РЕСПУБЛИКА УЗБЕКИСТАН КУЙИЧИРЧИКСКИЙ МЕЖРАЙОННЫЙ ЭКОНОМИЧЕСКИЙ СУД Toshkent viloyati, Quyichirchiq tumani, Do’stobod shaxri, "Do`stlik-1" M.F.Y, Markaziy ko`chasi Тошкентская область, Куйичирчикский район, город Дустобад, пос. "Дустлик-1" ул. Центральная Тошкент вилояти, Қуйичирчиқ тумани, "Дўстлик-1 МФЙ" Мустақиллик кўчаси Эл.почта: i.quyichirchiq@sud.uz Тел: 370 202 56 08. АЖРИМ (Келишув битимини тасдиқлаш ҳамда иш юритишни тугатиш тўғрисида) Қуйичирчиқ тумани 2023 йил 10 апрель *****-сонли иш Қуйичирчиқ туманлараро иқтисодий судининг судьяси *****нинг раислигида, судья ёрдамчиси *****нинг котиблигида, даъвогар Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент вилоят ҳудудий бошқармасининг "*****" масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар "*****" фермер хўжалиги ҳисобидан 474.567.900 сўм аванс ундириш тўғрисидаги даъво аризани тарафлардан даъвогар ишончли вакили ***** (ишончнома асосида) иштирокида иш ҳужжатлари билан биргаликда суд биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни, ҳудудий бошқармаси "*****" масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда даъвогар деб юритилади) манфаатида судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар "*****" фермер хўжалиги (кейинги ўринларда жавобгар деб юритилади) ҳисобидан 474.567.900 сўм аванс ундиришни сўраган. Суд муҳокамасида иштирок этган даъвогар ишончли вакили даъво аризадаги важларни такрорлаб, тарафлар ўртасида 2023 йил 6 апрелда келишув битими тузилганлиги сабабли мазкур иқтисодий иш бўйича иш юритишни тугатишни сўради. Суд мажлиси ҳақида белгиланган тартибда хабардор қилинган жавобгар суд мажлисида вакил иштирокини таъминламади. Суд тараф вакилининг тушунтиришларини тинглаб, иш ҳолатларига баҳо бериб, тарафлар ўртасида тузилган келишув битимини ўрганиб чиқиб, унинг шартлари қонун ҳужжатларига зид бўлмаганлигини, учинчи шахсларнинг ҳуқуқ ва манфаатларига дахлдор эмаслиги, шартли асосида тузилмаганлигини инобатга олиб, тарафлар ўртасида 2023 йил 6 апрелда тузилган келишув битимини тасдиқлашни, ушбу иқтисодий иш юзасидан иш юритишни тугатишни лозим деб ҳисоблайди. Иш ҳужжатларидан кўринишича, тарафлар ўртасида 2022 йил 10 январда 3-сонли Пахта хом ашёси ва уруғлик пахтани етказиб бериш ҳамда харид қилиш бўйича фьючерс шартнома тузилган. Шартномага асосан жавобгар 2022 йил ҳосили учун 30 гектар ер майдонида пахта етиштириб, 90 тонна пахта хом ашёсини етказиб бериш мажбуриятини олган. Жавобгар томонидан 3,4 тонна пахта етиштирилиб, 86,6 тонна пахта хом ашёсини топширилишини таъминламаган. Шартномага асосан 2022 йил пахта ҳосилини етиштириш мақсадида берилган аванс маблағларни топширилган пахта хом ашёси билан қопланмаган қисмини 2022 йил 1 декабрь кунига қадар қайтариши белгиланган. Жавобгар томонидан топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни ташкил этган ва бу тўлаб берилмаган. Натижада, даъвогар судга даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар ҳисобидан 474.567.900 сўм аванс маблағларидан қарздорлик ундиришни сўраган. Аниқланишича, даъвогар вакили суд мажлисида низо келишув йўли билан ҳал этилганлиги муносабати билан, судга келишув битимини тақдим этиб, 2023 йил 6 апрелда томонлар ўртасида тузилган келишув битимини тасдиқлашни сўраган. Тарафлар ўртасида тузилган келишув битимининг: 1.1-бандига мувофиқ: "*****" масъулияти чекланган жамияти ва "*****" фермер хўжалиги ўртасида 2022 йил пахта ҳосили учун тузилган контрактация шартномасининг 1.1-бандига асосан “Хўжалик” 30 гектар ер майдондан 90 тонна пахта хом ашёси етказиб бериши белгиланган. “Хўжалик”га 2022 йил пахта хом ашёси етиштириш учун аванс маблағлари берилган. “Хўжалик” нинг пахта етиштираётган ер майдонларида 2022 йил 20 июнь куни об-ҳавонинг ноқулай келиши яъни кучли шамол, ёмғир ҳамда дўл ёқиши оқибатида 30 гектар ер майдонида етиштирилаётган ғўза нобуд бўлган. Ўзаро тузилган шартноманинг 6.1-банди бўйича форс мажор ҳолати бўлган. “Хўжалик” га пахта ҳосилини етиштириш учун берилган аванс маблағи, топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни ташкил этади. Шартномада “Хўжалик” берилган аванс маблағини топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни 2022 йил 1 декабригача қайтариши белгиланган. 1.2-бандига мувофиқ: “Қарз тўловчи” жамият томонидан 2022 йил пахта ҳосилини етиштиришда 2022 йил 20 июнь куни об-ҳаво ноқулай келиши яъни кучли шамол, ёмғир ҳамда дўл ёқиши оқибатида, ўзаро тузилган шартноманинг 6.1-банди бўйича форс мажор ҳолати бўлган. “Хўжалик” га пахта ҳосилини етиштириш учун берилган аванс маблағи, топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни “Хўжалик”нинг 2023 йил ғалла ва пахта ҳосили ҳисобидан тўлаб беришни маълум қилиб, ўзаро келишув битими тузиш тўғрисида мурожаат қилган. 1.3-бандига мувофиқ: “Қарз ундирувчи” “Қарз тўловчи”нинг мурожаатини қабул қилиб, ҳақиқатдан ҳам “Хўжалик”нинг пахта етиштираётган ер майдонларида 2022 йил пахта ҳосилини етиштиришда 2022 йил 20 июнь куни об-ҳаво ноқулай келиши яъни кучли шамол, ёмғир ҳамда дўл ёқиши оқибатида, ўзаро тузилган шартноманинг 6.1-банди бўйича форс мажор ҳолати бўлганлигини инобатга олиб, топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмдан “Хўжалик”нинг ғалла ҳосилидан 2023 йил 1 сентябрь кунигача 120.000.000 сўмини ва пахта ҳосили ҳисобидан 2023 йил 1 декабргача 354.567.900 сўм қарздорликни тўлаб бериш таклифини қабул қилади. 1.4-бандига мувофиқ: барча суд харажатлари жавобгар томонидан қопланиши; 1.5-бандига мувофиқ: ушбу битим уч нусхада тузилган ва томонлар имзо қуйиб мухрлари билан тасдиқланган кундан бошлаб қонуний кучга кириши; 1.6-бандига мувофиқ: ушбу битимда назарда тутилмаган барча ҳолатлар бўйича томонлар Ўзбекистон Республикасининг амалдаги Қонун ҳужжатларига амал қилишлари; 1.7-бандига мувофиқ келишув битимини тасдиқлаш учун Қуйичирчиқ туманлараро иқтисодий судига тақдим қилиниши юзасидан ўзаро келишган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда ИПК деб юритилади)нинг 131-моддасига биноан, тарафлар низони келишув битимини тузиб ҳал этиши мумкин. Келишув битими даъво тартибидаги ҳар қандай иш бўйича тузилиши мумкин. Келишув битими иқтисодий суд ишларини юритишнинг ҳар қандай босқичида ва суд ҳужжатини ижро этиш жараёнида тарафлар томонидан тузилиши мумкин. Келишув битими у суд томонидан тасдиқланганидан кейин тузилган ҳисобланади. ИПКнинг 110-моддаси 7-бандига кўра, келишув битими тузилиб, у суд томонидан тасдиқланган бўлса, суд иш юритишни тугатади. Аниқланишича, мазкур иқтисодий иш бўйича тарафлар ўртасида 2023 йил 6 апрелда тузилган келишув битими, ИПКнинг 132-моддаси талабига мос ҳолда расмийлаштирилган, қонун ҳужжатларига хилоф эмас ҳамда у бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузмайди. Бундан ҳолатда суд, тақдим этилган келишув битими ҳамда ишдаги мавжуд ва тақдим этилган ҳужжатлар билан танишиб, тарафлар ўртасида 2023 йил 6 апрелда тузилган келишув битими қонун хужжатларига зид эмаслигини ва Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси 132-моддаси талабларига мос ҳолда расмийлаштирилганлигини инобатга олган ҳолда, келишув битимини тасдиқлашни, ИПКнинг 118моддасига асосан давлат божини жавогардан ундиришни, почта харажатларини даъвогар томонидан тўланганлигини инобатга олишни, мазкур иқтисодий иши бўйича иш юритишни тугатишни лозим деб топади. Юқоридагиларни инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 110-моддаси 7-банди, 118, 131, 132, 133-моддаларига асосланиб, суд А Ж Р И М Қ И Л Д И: Даъвогар Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Тошкент вилоят ҳудудий бошқармасининг "*****" масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар "*****" фермер хўжалиги ҳисобидан 474.567.900 сўм аванс ундириш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан: Тарафлар ўртасида 2023 йил 6 апрелда тузилган келишув битимининг 1.1-бандига мувофиқ: "*****" масъулияти чекланган жамияти ва "*****" фермер хўжалиги ўртасида 2022 йил пахта ҳосили учун тузилган контрактация шартномасининг 1.1-бандига асосан “Хўжалик” 30 гектар ер майдондан 90 тонна пахта хом ашёси етказиб бериши белгиланган. “Хўжалик”га 2022 йил пахта хом ашёси етиштириш учун аванс маблағлари берилган. “Хўжалик” нинг пахта етиштираётган ер майдонларида 2022 йил 20 июнь куни об-ҳавонинг ноқулай келиши яъни кучли шамол, ёмғир ҳамда дўл ёқиши оқибатида 30 гектар ер майдонида етиштирилаётган ғўза нобуд бўлган. Ўзаро тузилган шартноманинг 6.1-банди бўйича форс мажор ҳолати бўлган. “Хўжалик” га пахта ҳосилини етиштириш учун берилган аванс маблағи, топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни ташкил этади. Шартномада “Хўжалик” берилган аванс маблағини топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни 2022 йил 1 декабригача қайтариши белгиланган. 1.2-бандига мувофиқ: “Қарз тўловчи” жамият томонидан 2022 йил пахта ҳосилини етиштиришда 2022 йил 20 июнь куни об-ҳаво ноқулай келиши яъни кучли шамол, ёмғир ҳамда дўл ёқиши оқибатида, ўзаро тузилган шартноманинг 6.1-банди бўйича форс мажор ҳолати бўлган. “Хўжалик” га пахта ҳосилини етиштириш учун берилган аванс маблағи, топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмни “Хўжалик”нинг 2023 йил ғалла ва пахта ҳосили ҳисобидан тўлаб беришни маълум қилиб, ўзаро келишув битими тузиш тўғрисида мурожаат қилган. 1.3-бандига мувофиқ: “Қарз ундирувчи” “Қарз тўловчи”нинг мурожаатини қабул қилиб, ҳақиқатдан ҳам “Хўжалик”нинг пахта етиштираётган ер майдонларида 2022 йил пахта ҳосилини етиштиришда 2022 йил 20 июнь куни об-ҳаво ноқулай келиши яъни кучли шамол, ёмғир ҳамда дўл ёқиши оқибатида, ўзаро тузилган шартноманинг 6.1-банди бўйича форс мажор ҳолати бўлганлигини инобатга олиб, топширилган пахта хом ашёси қиймати билан қопланмаган қисми 474.567.900 сўмдан “Хўжалик”нинг ғалла ҳосилидан 2023 йил 1 сентябрь кунигача 120.000.000 сўмини ва пахта ҳосили ҳисобидан 2023 йил 1 декабргача 354.567.900 сўм қарздорликни тўлаб бериш таклифини қабул қилади. 1.4-бандига мувофиқ: барча суд харажатлари жавобгар томонидан қопланиши; 1.5-бандига мувофиқ: ушбу битим уч нусхада тузилган ва томонлар имзо қуйиб мухрлари билан тасдиқланган кундан бошлаб қонуний кучга кириши; 1.6-бандига мувофиқ: ушбу битимда назарда тутилмаган барча ҳолатлар бўйича томонлар Ўзбекистон Республикасининг амалдаги Қонун ҳужжатларига амал қилишлари; 1.7-бандига мувофиқ келишув битимини тасдиқлаш учун Қуйичирчиқ туманлараро иқтисодий судига тақдим қилиниши юзасидан тузилган келишув битими тасдиқлансин. Қуйичирчиқ туманлараро иқтисодий судининг иш юритувида бўлган *****-сонли иши бўйича иш юритиш тугатилсин. Жавобгар "*****" фермер хўжалиги ҳисобидан Республика бюджетига 9.491.358 сўм давлат божи ундирилсин. Почта харажати давъогар томонидан олдиндан тўланганлиги инобатга олинсин. Ажрим устидан шикоят (протест) келтирилиши мумкин. *****