Решение #648291 Экономические

DO‘STLIK TUMANLARARO IQTISODIY SUDI DUSTLIK INTERDISTRICT ECONOMIC COURT 131500, Do‘stlik shahri, A.Navoiy MFY 131500, Dustlik city, MFY А.Navoi Тel: 0 (372) 335-43-40 Fax: 0 (372) 335-43-40 E-mail: i.dustlik@sud.uz Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Дўстлик шаҳри 2023 йил 24 февраль 4-1304-2302/105-сонли иш Дўстлик туманлараро иқтисодий суди судьяси О.Эргашевнинг раислигида, А.Исожоновнинг котиблигида, аризачи Жиззах вилоят Давлат солиқ бошқармасининг, жавобгар MIRZACHUL AGRO PROM масъулияти чекланган жамиятига нисбатан молиявий жарима қўллаш тўғрисидаги аризаси бўйича ишни тарафлар вакиллари иштирокисиз, Дўстлик туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни Аризачи Жиззах вилоят Давлат солиқ бошқармаси Дўстлик туманлараро иқтисодий судига ариза билан мурожаат қилиб, MIRZACHUL AGRO PROM масъулияти чекланган жамиятига нистабан 51665341 сўм қўшимча жарима қўллашни сўраган. Суднинг 2023 йил 24 февралдаги ажрими билан аризачи Жиззах вилоят Давлат солиқ бошқармаси вакилининг ишни кўриб чиқилишини 1.04.2023 йилга қадар тўхтатиб туриш тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилган. Суд муҳокамаси вақти ва жойи хақида тегишли тартибда хабардор қилинган аризачи ва жавобгар суд мажлисида вакил иштирокини таьминламади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 220-моддаси биринчи қисмида суд ишда иштирок этувчи шахсларни суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида ушбу Кодексда белгиланган тартибда хабардор қилиши, бунда суд аризачининг зиммасига жавобгарни суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида хабардор қилиш мажбуриятини юклашга ҳақли эканлиги, суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган мазкур шахсларнинг келмаганлиги, агар суд уларнинг келишини мажбурий деб топмаган бўлса, ишни кўриб чиқиш учун тўсқинлик қилмаслиги белгиланган. Мазкур ҳолатда суд, иш юзасидан қарор қабул қилиш учун материаллар етарли эканлигини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 220-моддаси талабларидан келиб чиқиб, ишни аризачи ва жавобгар вакилининг иштирокисиз кўришни лозим топди. Суд, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидагиларга асосан аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. Ишдаги ҳужжатлари ва суд муҳокамасидан аниқланишича, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 14 апрелда “Ташқи савдо электрон ахборот тизимидан умидсиз қарздорликларни ҳисобдан чиқариш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш” ҳақида 216-сонли қарорига асосан Ўзбекистон Республикаси Марказий банк 2022 йил 9 декабрдаги №13-27/191XDFU-сонли хат билан Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитасига, экспорт (импорт) шартномалари бўйича жавобгарнинг муддати ўтказиб юборилган дебитор қарзлари тўғрисида маълумот берилган. Унга кўра, MIRZACHUL AGRO PROM масъулияти чекланган жамиятининг хорижий ҳамкори ТОО Sweet House билан тузилган ИДН 20033899730917334922010003-рақамли экспорт шартномасига асосан 50.018 АҚШ доллари ва LINK TEKSTIL SAN.TIC.LTD.STI билан тузилган ИДН 20033897309173349220100004-рақамли экспорт шартномасига асосан 42.033,6 АҚШ доллари миқдорида муддати ўтган дебитор қарздорлиги аниқланган. Шунингдек, қонунчиликда белгиланган муддати ўтган дебитор қарздорлик ўз вақтида ундирилмаган. Аризачи томонидан жавобгарга йўл қўйилган қонун бузилиш ҳолатларини бартараф этиш тўғрисида 23.12.2022 йилда 22-48025-сонли талабнома солиқ тўловчининг шахсий кабинетига электрон кўринишда юборилган. Бироқ, жавобгар томонидан дебиторлик қарздорлик бартараф этилмаган ёхуд жарима суммаси ихтиёрий равишда тўланмаган. Бу ҳолатлар ишдаги далиллар билан тўлиқ ўз тасдиғини топади ва ушбу ҳолатларни инкор этиб бўлмайди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низом (кейинги ўринларда Низом деб юритилади)нинг 27-бандида ташқи бўйича активлар репатриация қилинишини (чет элдан хорижий валютадаги маблағлар келиб тушишини ёки ушбу Низомда кўрсатилган божхона режимларида товарлар республикага олиб кирилиши ва расмийлаштирилишини, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилишини ёки пул маблағларининг қайтарилишини) мазкур Низомнинг 23, 24 ва 241бандларида белгиланган муддатлар тугагандан кейин кўпи билан 45 кун (кичик тадбиркорлик субъектлари учун — 90 кун) мобайнида таъминламаган хўжалик юритувчи субъектлар, активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 360 кунгача кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 5 фоизига тенг миқдорда, активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 360 кундан 545 кунгача кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 10 фоизига тенг миқдорда, активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 545 кундан ортиқ кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 35 фоизига тенг миқдорда республика бюджети даромадига қўшимча жарима тўлашлиги белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган “Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш, ишбилармонлик муҳитини янада яхшилаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” 5087-сонли қарорининг 10-бандига кўра, 2021 йил 1 майдан бошлаб чет элдан хорижий валютадаги тушум тушиши кечиктирилишига йўл қўйган экспорт қилувчилар ва “эркин муомалага чиқариш” божхона режимида товарларни республикага олиб кириш ва расмийлаштиришни, ишларни бажариш ёки хизматлар кўрсатишни ўз вақтида таъминламаган импорт қилувчилар учун қонунчиликда белгиланган жарима миқдорлари икки бараварга камайтирилади ва 2021 йил 1 май ҳолатига шаклланган ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўллаш тўхтатилади ва дебитор қарздорлик вужудга келиш муддатлари 2021 йил 1 майдан бошлаб янгидан ҳисобланади. Мазкур ҳолатда аризачи Жиззах вилоят Давлат солиқ бошқармаси томонидан Низомнинг 27-бандига асосан жавобгар MIRZACHUL AGRO PROM масъулияти чекланган жамиятидан ТОО Sweet House билан тузилган ИДН 20033899730917334922010003-рақамли экспорт шартномасига асосан 50.018 АҚШ доллари ва LINK TEKSTIL SAN.TIC.LTD.STI билан тузилган ИДН 20033897309173349220100004-рақамли экспорт шартномасига асосан 42.033,6 АҚШ доллари миқдоридаги валюта маблағининг келиб тушиши 360 кунгача кечикканлиги учун келиб тушмаган пул маблағининг 5 фоизи (51665341 сўм) миқдорда қўшимча жарима қўллаш сўралган. Бироқ, Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ҳаво ҳарорати кескин совиб кетишининг иқтисодиётга салбий таъсирини камайтириш учун тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 03.02.2023 йилдаги 43-сонли қарори 3-бандида, ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўлланилиши, шунингдек, мазкур қарор кучга киргунига қадар қўлланилган жарималар ундирилиши 2023 йил 1 апрелга қадар тўхтатилиши белгиланган. Демак, мазкур ҳолатда суд ушбу қарор талабларидан келиб чиқиб ҳамда жавобгарга нисбатан ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун жарималар ундирилиши 2023 йил 1 апрелга қадар тўхтатилганлигини инобатга олиб, аризани қаноатлантириш рад этилиши лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи” тўғрисидаги қонуннинг 9-моддаси, 19-бандига мувофиқ, аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича иқтисодий судларда давлат божини тўлашдан озод қилинганлигини инобатга олиб, жавобгардан давлат божини ундирмасликни, олдиндан тўланган почта харажатини жавобгардан аризачи фойдасига ундиришни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси 118-моддасининг биринчи қисмига кўра суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Қайд этилганларга кўра, суд иш ҳужжатларини тўлиқ ўрганиб, уларга тегишли ҳуқуқий баҳо бериб, ишнинг ҳақиқий ҳолатларидан келиб чиқиб, арз қилинган талабни қаноатлантиришни рад этишни, олдиндан тўланган почта харажатини жавобгардан аризачи фойдасига ундиришни, шунингдек “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддасининг 19-бандига кўра аризачи ва жавобгар - ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божидан озод этилганлигини инобатга олиб, иш бўйича давлат божи ундирмасликни лозим топди. Юқоридагилардан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118, 215-222-моддаларини қўллаб суд, MIRZACHUL AGRO PROM масъулияти чекланган жамиятига нисбатан 51665341 сўм қўшимча жарима қўллаш тўғрисидаги аризасини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар MIRZACHUL AGRO PROM масъулияти чекланган жамиятидан аризачи Жиззах вилоят Давлат солиқ бошқармаси фойдасига олдиндан тўланган 30.000 сўм почта харажати ундирилсин. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 9-моддасининг 19-бандига кўра аризачи ва жавобгар - ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божидан озод этилганлигини инобатга олинсин. Ҳал қилув қарори ўн кунлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач почта харажатини ундириш бўйича ижро варақаси берилсин. Ҳал қилув қароридан норози тараф ўн кунлик муддат ичида Жиззах вилоят судига апелляция тартибида шикоят (протест) қилишга ҳақли. Судья О.Эргашев