Решение #649645 Экономические

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TOSHKENT VILOYATI YUQORICHIRCHIQ TUMANLARARO IQTISODIY SUDI Yangibozor sh.,Mustaqillik ko’chasi 77-uy e-mail: i.yuqorichirchiq@sud.uz РЕСПУБЛИКА УЗБЕКИСТАН ЮКОРИЧИРЧИКСКИЙ МЕЖРАЙ ОННЫЙ ЭКОНОМИЧЕСКИЙ СУД ТАШКЕНТСКОЙ ОБЛАСТИ г. Янгибазар, улица Мустакиллик, дом 77 e-mail: i.yuqorichirchiq@sud.uz Тел: 0-(370 ) 983-30-16, факс: 0-(370 ) 983-30-14 Ў ЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Юқоричирчиқ тумани 2023 й ил 23 февраль 4-1105-2202/2646-сонли иш Юқоричирчиқ туманлараро иқтисодий суди, судья З.М.Эшмирзаев раислигида, судья ёрдамчиси Б.С.Насиров котиблигида, тарафларсиз, Тошкент вилоят Давлат солиқ бошқармасининг “ELASTIKUM” МЧЖга нисбатан 42.079.118,278 сўм жарима қўллаш тўғрисидаги аризасини суд биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуй идагиларни А Н И Қ Л А Д И: Тошкент вилоят давлат солиқ бошқармаси (бундан буён матнда аризачи деб юритилади) Юқоричирчиқ туманлараро иқтисодий судига ариза билан мурожаат қилиб, “ELASTIKUM” МЧЖ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)га нисбатан Ў збекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 й ил 14 май даги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низом (бундан буён матнда Низом деб юритилади)га асосан жами 42.079.118,278 сўм миқдорда молиявий жарима қўллашни сўраган. Суд муҳокамасининг вақти ва жой и тўғрисида белгиланган тартибда хабардор этилган бўлса-да, аризачи, жавобгар ва низонинг прдеметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмай диган учинчи шахс Ў збекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият Миллий банки АЖ Академия филиали бугунги суд мажлисида вакиллари иштирокини таъминламади. Аризачи вакили судга ариза тақдим қилиб, ишни ўзининг иштирокисиз кўриб чиқишни ҳамда Ў збекистон Республикаси Президентининг 2023 й ил 3 февралдаги “Ҳаво ҳарорати кескин совиб кетиининг иқтисодиётган салбий таъсирини камай тириш учун тадбиркорлик субъекларини қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-43-сонли қарорининг 3-бандига асосан аризани рад қилишни сўраган. Низонинг прдеметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилмай диган учинчи шахс Ў збекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият Миллий банки АЖ Академия филиали вакили судга ариза тақдим қилиб, ишни ўзининг иштирокиси кўриб чиқишни сўраган. Жавобгар вакили суд мажлиси вақти ва жой и ҳақида тилхат орқали хабардор қилинган. Мазкур ҳолатда суд Ў збекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 128- ва 220-моддаларига асосан аризани уларнинг иштирокисиз кўриш мумкин деб ҳисоблай ди. Суд, ишдаги ҳужжатларни ўрганиб, қуй идаги асосларга кўра аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим топади: Ў збекистон Республикаси Марказий банки томонидан Давлат солиқ қўмитасига 2022 й ил 1 сентябрь ҳолатига Ташқи савдо операциялари ягона электрон ахборот тизими орқали шакллантирилган хўжалик юритувчи субъектларнинг ташқи савдо шартномалари бўй ича кредитор ҳамда тўлов муддати ўтган дебитор қарздорликлари тўғрисида маълумот тақдим этилган. Ушбу маълумотда жавобгарнинг ташқи савдо операцияси бўй ича, яъни жавобгар ва “Medcorp Trade LLC” компанияси (АҚШ) ўртасида тузилган импорт контракти бўй ича 2022 й ил 1 сентябрь ҳолатига жами 39187,15 АҚШ доллари миқдорида муддати ўтган дебитор қарздорлиги, жавобгар ва “Grand Atlantic LLC” компанияси (АҚШ) ўртасида тузилган импорт контракти бўй ича 2022 й ил 1 сентябрь ҳолатига жами 36884,31 АҚШ доллари миқдорида муддати ўтган дебитор қарздорлиги, жами 76071,46 АҚШ доллари миқдорида муддати ўтган дебитор қарздорлиги мавжудлиги маълум қилинган. Ў збекистон Республикаси Президентининг 2021 й ил 21 апрелдаги “Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш, ишбилармонлик муҳитини янада яхшилаш бўй ича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-5087-сонли Қарорининг 10-бандида 2021 й ил 1 май дан бошлаб чет элдан хорижий валютадаги тушум тушиши кечиктирилишига й ўл қўй ган экспорт қилувчилар ва “эркин муомалага чиқариш” божхона режимида товарларни республикага олиб кириш ва расмий лаштиришни, ишларни бажариш ёки хизматлар кўрсатишни ўз вақтида таъминламаган импорт қилувчилар учун қонунчиликда белгиланган жарима миқдорлари икки бараварга камай тирилиши, 2021 й ил 1 май ҳолатига шаклланган ташқи савдо операциялари бўй ича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўллаш тўхтатилиши ва дебитор қарздорлик вужудга келиш муддатлари 2021 й ил 1 май дан бошлаб янгидан ҳисобланиши назарда тутилган. Шунга биноан, аризачи томонидан жавобгарга 2022 й ил 7 октябрда 22-92916-сонли талабнома юборилиб, муддати ўтган 76071,46 АҚШ доллари миқдоридаги қарздорликни баратараф этиш чораларини кўриш, акс ҳолда Низомнинг 27-бандига асосан молиявий жарима қўлланиши ҳақида огоҳлантирилган, аммо талабнома жавобгар томонидан ижросиз қолдирилган. Шундан сўнг, аризачи судга мурожаат қилиб, жавобгарга нисбатан 180 кунгача кечиктирилганлиги учун тушмаган валюта маблағлари ёки “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмий лаштирилмаган товарлар, шунингдек бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 5 фоизи (икки баравар камай тирилган миқдорда), яъни жавобгар ва “Medcorp Trade LLC” компанияси (АҚШ) ўртасида тузилган импорт контракти бўй ича 39187,15 АҚШ долларининг талабномани жўнатиш санасидаги Ў збекистон Республикаси Марказий банки валюта курси бўй ича сўмдаги эквивалентда (11010,33 сўм), яъни 21.676.469,99 сўм миқдорида, жавобгар ва “Grand Atlantic LLC” компанияси (АҚШ) ўртасида тузилган импорт контракти бўй ича 36884,31 АҚШ долларининг талабномани жўнатиш санасидаги Ў збекистон Республикаси Марказий банки валюта курси бўй ича сўмдаги эквивалентда (11010,33 сўм), яъни 20.402.648,287 сўм миқдорида, жами 76071,46 АҚШ долларининг талабномани жўнатиш санасидаги Ў збекистон Республикаси Марказий банки валюта курси бўй ича сўмдаги эквивалентда (11010,33 сўм), яъни 42.079.118,278 сўм миқдорида молиявий жарима қўллашни сўраган. Ў збекистон Республикаси Президентининг 2005 й ил 14 июндаги “Тадбиркорлик субъектларини ҳуқуқий ҳимоя қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-3619-сонли Фармонига мувофиқ 2005 й илнинг 1 июлидан бошлаб тадбиркорлик субъектларига нисбатан ҳуқуқий таъсир чоралари фақат суд орқали қўлланиш тартиби жорий этилган. Низомнинг 23-бандига кўра, товарларни республикага олиб кириш ва “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимига расмий лаштириш, шунингдек, ишларни бажариш ёки хизматлар кўрсатиш ёхуд улар учун тўланган пул маблағларини қай тариш муддати импорт контрактлари бўй ича тўлов амалга оширилган кундан бошлаб 180 кундан ортиқ бўлмаслиги керак. Бунда Ў збекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасининг қарорларига мувофиқ амалга ошириладиган лой иҳалар доирасида тузилган контрактлар бўй ича ёки контрактлар Маҳсулот тақсимоти тўғрисидаги битимларни амалга ошириш доирасида Бошқарувчи қўмита томонидан тасдиқланган тақдирда, шунингдек, асбоб-ускуналар ва (ёки) бутловчи буюмлар етказиб бериш бўй ича импорт контрактлари шартларида асбоб-ускуналар ва (ёки) бутловчи буюмларни етказиб бериш муддати уларнинг техник хусусиятлари ва ўзига хослигидан келиб чиққан ҳолда 180 кундан ортиқ белгиланганда - импорт контрактларида белгиланган муддатлардан ошмаслиги лозим. Олиб кириш контракти бўй ича товарларни республикага олиб кириш ва божхона омбори, эркин омбор, эркин божхона зонаси, божхона ҳудудида қай та ишлаш божхона режимларига расмий лаштириш, шунингдек, улар учун тўланган пул маблағларини қай тариш муддати ушбу контрактлар бўй ича тўлов амалга оширилган кундан бошлаб 180 кундан ортиқ бўлмаслиги керак. Низомнинг 24-бандига мувофиқ эса, экспорт контракти бўй ича тушум тушиши ёки товарларни қай та олиб кириш муддати товарларга нисбатан — “экспорт” божхона режими бўй ича божхона юк декларацияси расмий лаштирилган санадан ва хизматларга (ишларга) нисбатан — бажарилган ишларни қабул қилиш далолатномаси имзоланган санадан бошлаб 180 кундан ошиб кетмаслиги керак. Низомнинг 241-бандига мувофиқ сотиб олиш контракти бўй ича тўланган пул маблағларини қай тариш ёки сотиш контракти бўй ича пул маблағларининг келиб тушиши сотиб олиш контракти бўй ича тўлов амалга оширилган кундан бошлаб 180 кундан ошмаслиги керак. Бунда сотиш контракти бўй ича келиб тушган пул маблағларининг миқдори сотиб олиш контракти бўй ича тўланган пул маблағлари миқдоридан кам бўлмаслиги лозим. Ушбу муддатда қай тарилмаган ёки белгиланган миқдорда келиб тушмаган валюта маблағлари муддати ўтган дебитор қарздорлик сифатида қаралади. Низомнинг 25-бандига кўра енгиб бўлмас куч таъсири юзага келганда активларни репатриация қилиш муддати енгиб бўлмас кучнинг таъсир муддатига узай тирилади. Енгиб бўлмас куч таъсири ҳолатлари юз берганлиги ушбу ҳодиса ўзида содир бўлган давлатнинг қонунчилигига мувофиқ ваколатли орган томонидан тасдиқланади. Ушбу ҳолатларнинг амал қилиш муддати мобай нида мажбуриятларнинг қисман ёки тўлиқ бажарилмаганлик учун жавобгарлик белгиланмай ди. Ушбу Низомнинг 27-бандига асосан, ташқи савдо контрактлари бўй ича активлар репатриация қилинишини (чет элдан хорижий валютадаги маблағлар келиб тушишини ёки ушбу Низомда кўрсатилган божхона режимларида товарлар республикага олиб кирилиши ва расмий лаштирилишини, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилишини ёки пул маблағларининг қай тарилишини) мазкур Низомнинг 23, 24 ва 241-бандларида белгиланган муддатлар тугагандан кей ин кўпи билан 45 кун (кичик тадбиркорлик субъектлари учун — 90 кун) мобай нида таъминламаган хўжалик юритувчи субъектлар: активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 360 кунгача кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 5 фоизига тенг миқдорда; активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 360 кундан 545 кунгача кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 10 фоизига тенг миқдорда қўшимча равишда; активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 545 кундан ортиқ кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 35 фоизига тенг миқдорда республика бюджети даромадига қўшимча жарима тўлай дилар. Ў збекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси 221-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ суд ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш тўғрисидаги иш кўриб чиқилаётганда ҳуқуқий таъсир чорасини қўллаш учун асослар бор-й ўқлигини аниқлай ди. Иш бўй ича тўпланган ҳужжатларга кўра, “Neville servis” МЧЖ (сотиб олувчи) ва “Medcorp trade LLC” (сотувчи) ўртасида 2018 й ил 10 апрелда NS/MCL-2018-сонли шартнома тузилган, шартномага асосан 756.311,950 АҚШ доллари миқдорида ҳақ тўланган бўлиб, 717.124,800 АҚШ доллари миқдорида маҳсулот етказилган, 2019 й ил 25 декабрда “Neville servis” МЧЖ “ELASTIKUM” МЧЖга бирлаштирилган, 2019 й ил 27 декабрда 2018 й ил 10 апрелда NS/MCL-2018-сонли шартномага 2019 й ил 27 декабрда 2-сонли қўшимча келишув тузилган, ушбу қўшимча келишувнинг 1-бандига кўра шартноманинг барча бўлимлари ва унга иловадаги “Neville servis” МЧЖ “ELASTIKUM” МЧЖга ўзгартирилган, Ў збекистон Республикаси Ташқи иқтисодий фаолият Миллий банки АЖ Академия филиали томонидан тақдим этилган 2023 й ил 2 февралдаги 01/325/06-сонли маълумотномага кўра “Medcorp trade LLC” (сотувчи) томонидан “ELASTIKUM” МЧЖга 39187,15 АҚШ доллари қай тарилган, бироқ ушбу маълумотни ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизимига киритишни имкони бўлмаётганлиги маълум қилинган. Мазкур ҳолатда аризачининг жавобгар ва “Medcorp Trade LLC” компанияси (АҚШ) ўртасида тузилган импорт контракти бўй ича 39187,15 АҚШ долларининг талабномани жўнатиш санасидаги Ў збекистон Республикаси Марказий банки валюта курси бўй ича сўмдаги эквивалентда (11010,33 сўм), яъни 21.676.469,99 сўм миқдорида қарздорлиги мавжудлиги ва ундириш ҳақидаги аризасини асосли деб бўлмай ди. Шу сабабли арз қилинган талабнинг ушбу қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Бундан ташқари, жавобгар судга “Grand Atlantic LLC” компанияси (АҚШ) билан тузилган импорт контракти бўй ича 36884,31 АҚШ доллари (20.402.648,287 сўм) миқдорида муддати ўтган дебитор қарздорлиги мавжуд эмаслиги тегишли далилни тақдим эта олмади. Мазкур ҳолатда аризачининг жавобгарга нисбатан жарима қўллаш ҳақидаги аризаси қисман асосли бўлсада, бироқ Ў збекистон Республикаси Президентининг 2023 й ил 3 февралдаги “Ҳаво ҳарорати кескин совиб кетишининг иқтисодиётга салбий таъсирини камай тириш учун тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-43-сонли қарорининг 3-бандига кўра ташқи савдо операциялари бўй ича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўлланилиши, шунингдек, мазкур қарор кучга киргунига қадар қўлланилган жарималар ундирилиши 2023 й ил 1 апрелга қадар тўхтатилиши белгиланганлиги аниқланди. Бундай ҳолда суд жавобгарнинг юқорида қай д этилган импорт контракт бўй ича вужудга келган жавобгарлик муддати 2023 й илнинг 1 апрелига қадар узай тирилган деб ҳисоблай ди ва аризачининг жавобгарга нисбатан 20.402.648,287 сўм жарима қўллаш ҳақидаги талабни қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. “Давлат божи тўғриси”ги Ў збекистон Республикаси Қонуни 9-моддасининг 19-бандига мувофиқ аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўй ича давлат божи тўловидан озод қилинган. Демак, иш бўй ича давлат божи ундирилмай ди, тўланган почта харажатлари эса жавобгардан аризачи фой дасига ундирилади, чунки Ў збекистон Республикаси Президентининг 2023 й ил 3 февралдаги “Ҳаво ҳарорати кескин совиб кетишининг иқтисодиётга салбий таъсирини камай тириш учун тадбиркорлик субъектларини қўллабқувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-43-сонли қарори судга ариза тақдим этилганидан сўнг қабул қилинган. Бинобарин, Ў збекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-, 128-, 170-, 176-179- ҳамда 215-222-моддаларини қўллаб, суд қ а р о р қ и л д и: Тошкент вилоят давлат солиқ бошқармасининг “ELASTIKUM” МЧЖга нисбатан жами 42.079.118,278 сўм миқдорда молиявий жарима қўллаш тўғрисидаги аризасини қаноатлантириш рад этилсин. “ELASTIKUM” МЧЖ ҳисобидан Тошкент вилоят давлат солиқ бошқармаси фой дасига 24.000 сўм почта харажати ундирилсин ва ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, бу ҳақда ижро варақаси берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан устидан 10 (ўн) кунлик муддат ичида апелляция тартибида шикоят қилиш (прокурор ишда иштирок этувчи шахснинг мурожаати бўлган тақдирда протест келтириши) мумкин. Судья З.М.Эшмирзаев