Решение #65428 Уголовные

2025 йил май ойининг 29 куни Тошкент шаҳар жиноят ишлари бўйича Чилонзор туман суди биносида, очиқ суд мажлисида, раислик қилувчи, туман судининг раиси И.Сабиров, судья ёрдамчиси Б.Эгамназаровнинг котиблигида, тарафлардан давлат айбловчиси Тошкент шаҳар Чилонзор туман прокурорининг ёрдамчиси Х.Олимжонов, судланувчи Д.Хакиров ва унинг ҳимоячиси “Sarabek himoya” адвокатлик бюроси адвокати З.Зарифовнинг иштирокида, Ўзбекистон Республикаси ЖК 273-моддасининг 2-қисми билан айбланаётган Хакиров Джавлан Авазхановичга нисбатан 1-1006-2501/443-сонли жиноят ишини кўриб чиқди. Иш ҳужжатларига кўра: Хакиров Джавлан Авазханович (Xakirov Djavlan Avazxanovich), 1987 йил 16 октябрь куни Тошкент вилоятида туғилган, миллати ўзбек, Ўзбекистон Республикаси фуқароси, маълумоти ўрта, вақтинча ишсиз, оилали, муқаддам судланмаган, Тошкент вилояти, Зангиота тумани, Қахрамон МФЙ, Охунбобоев кўчаси, 52-уйда яшовчи, иш бўйича эҳтиёт чораси тариқасида “муносиб хулқ атворда бўлиш ҳақида тилхат” қўлланилган, айблов хулосаси нусхасини муддатида олган. Суд судланувчи ва гувоҳнинг кўрсатувларини тинглаб, жиноят иши ҳужжатларини ўрганиб чиқиб ва ишда мавжуд бўлган далилларга баҳо бериб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: Судланувчи Д.Хакиров, озгинадан кўпроқ миқдордаги гиёҳвандлик воситасини ўтказиш мақсадини кўзламасдан, қонунга хилоф равишда сақлаб келган. 2025 йил 21 январь куни, соат 20:20да, Чилонзор тумани, Алгоритм даҳаси, Пойгоҳ кўчасида Д.Хакиров ўзининг ҳатти-ҳаракатлари билан шубҳа уйғотгани сабабли, холислар иштирокида шахсий кўрикдан ўтказилганида, унинг эгнидаги қора рангли курткасининг ташқи томон чўнтагида полиэтилен пакетга ўралган ўткир ҳидли, жигар рангли мумсимон модда борлиги аниқланиб, ашёвий далил сифатида олинган. Судга оид кимёвий экспертизасининг 2025 йил 22 январдаги 359-сонли хулосасига кўра, Д.Хакировдан олинган модда таркибида “тетрагидроканнабинол” гиёҳванд фаол модда мавжуд бўлиб, “гашиш” деб аталиши, унинг соф оғирлиги 1,0 граммни ташкил қилиши аниқланган. Судланувчи Д.Хакиров суд мажлисида, айбига қисман иқрорлик билдириб, автомашиналарга хизмат кўрсатиш устахонасида ишлаб келиши, охирги пайтларда кучли чарчоқ ҳис қилгани сабабли, оз миқдордан “гашиш” гиёҳвандлик воситасини истеъмол қила бошлаганлиги, шу тариқа 2025 йил 14 январь куни “телеграм” иловаси орқали гиёҳвандлик воситасини буюртма қилиб, пулини ўтказиб ва унга ташлаб берилган геоманзил бўйича гиёҳвандлик воситаси яширилган жойга бориб, ушбу гиёҳвандлик воситисини олганлиги, унинг бир қисмини истеъмол қилиб, қолган қисмини кейинчалик истеъмол қилиш учун ёнида сақлаб келганлиги, 2025 йил 22 январь куни Чилонзор тумани Пойгоҳ кўчаси бўйлаб ўз бошқарувидаги “Матиз” русумли автомашинада кетаётганида, автомашинасини ички ишлар ходимлари тўхтатишганлиги, шунда ёнида гиёҳвандлик воситаси бўлгани сабабли саросимага тушиб қолганлиги ва ички ишлар ходимлари ундан шубҳаланиб, холислар иштирокида уни шахсий кўрикдан ўтказишганида, эгнидаги курткасининг чўнтагида бўлган “гашиш” гиёҳвандлик воситасини топишганлиги, ушбу гиёҳвандлик воситасини сотиш ёки ўтказиш нияти бўлмаганлиги, уни шахсий истеъмоли учун сақлаб келганлиги, ўзини берган кўрсатувлари доирасида айбдор деб билиши, ҳозирда содир қилган ҳаракатлари оқибатларини тушуниб етиб ва бундан пушаймонлигини билдириб, унга нисбатан енгилроқ жазо тайинлашни сўраб кўрсатув бериб ўтди. Судланувчи Д.Хакиров ўз айбига қисман иқрорлик билдириб берган кўрсатувларидан ташқари, унинг содир этган жинояти қуйидаги далиллар билан тўлиқ тасдиғини топади. Гувоҳ Х.Тошпулатов суд мажлисида, Тошкент шаҳар Чилонзор тумани бўйича ИИО ФМБ ЖҚБ тезкор вакили лавозимида ишлаб келиши, 2025 йил 21 январь кунидан 22 январь кунига ўтар кечаси навбатчиликда бўлганлиги, шу куни соат 20:20ларда туман ППХ ходимлари шубҳали шахс ҳақида хабар беришгач, кўрсатилган манзил бўйича Пойгоҳ кўчасига етиб борганлиги, шунда ППХ ходимлари ёнида кейинчалик шахсини билган судланувчи Д.Хакировни кўрганлиги, сўнгра икки нафар холислар иштирокида уни шахсий кўрикдан ўтказганида, Д.Хакировнинг эгнидаги курткаси чўнтагидан ўткир ҳидли, жигар рангли, мумсимон модда борлиги аниқланганлиги, Д.Хакиров саволга жавобан ушбу модданинг “гашиш” гиёҳвандлик воситаси эканини ва уни шахсий истеъмоли учун сақлаб келаётганини билдирганлиги, шундан сўнг мазкур гиёҳвандлик воситаси ҳужжатлаштириб олинганлиги, воқеа куни Д.Хакировга нисбатан ноқонуний ҳатти-ҳаракатлар амалга оширилмаганлиги ҳақида кўрсатув бериб ўтди. Суд, ушбу жиноят иши юзасидан тўпланган иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, юқорида қайд этилган гумон қилинувчи, айбланувчи ва гувоҳнинг кўрсатувларига Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 95, 112моддалари талаблари асосида баҳо бериб, суд мажлисида аниқланган ҳолатларни ҳамда тергов материалларини Ўзбекистон Республикаси ЖПКнинг 22-моддаси талаблари асосида синчковлик билан, тўла, ҳар томонлама ва холисона текшириб чиқиб, судланувчи Д.Хакировнинг содир этган жинояти дастлабки тергов ва судда сўроқ қилинган гувоҳларнинг кўрсатувлари, шунингдек ИИБ ходимларининг билдиргилари, ашёвий далилни олиш баённомаси, тушунтириш хатлари, Тошкент шаҳар ИИББ ЭКМнинг хулосаси, Тошкент шаҳар наркология диспансерининг 2025 йил 30 январдаги 223-сонли далолатномаси ҳамда бошқа далиллар билан ўз тасдиғини топади деб ҳисоблайди. Суд, дастлабки тергов органи томонидан судланувчи Д.Хакировга нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖК 273-моддасининг 2-қисми билан эълон қилинган айбловни муҳокама қилиб, қуйидаги тўхтамга келади. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2017 йил 28 апрелдаги “Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар билан қонунга хилоф равишда муомала қилишга оид жиноят ишлари бўйича суд амалиёти тўғрисида”ги 12-сонли Қарори 21-бандида “ЖК 273-моддаси биринчи қисмида назарда тутилган гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари, психотроп моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказиш деганда, уларни турлича усулда ҳақ эвазига ёки текинга (сотиш, ҳадя этиш, алмаштириш, қарзи эвазига ёки қарз сифатида ва ҳ.к.) бошқа шахсга бериш тушунилиши лозим. Бунда воситалар, моддалар, ўсимликлар шахс томонидан бевосита ёки бошқа (масалан, улар сақланадиган жой ҳақида хабар бериш, шартлашилган жойга қўйиб кетиш) усулда амалга оширилиши мумкин. Бир шахс томонидан бошқасига гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари, психотроп моддаларни инъекция (укол) қилиш, агар мазкур восита ёки модда истеъмолчининг ўзига тегишли бўлса ва инъекция унинг илтимосига кўра қилинган бўлса, қонунга хилоф равишда ўтказиш деб баҳоланиши мумкин эмас. Шахснинг гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари, психотроп моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказиш учун ЖК 273-моддасининг тегишли қисми билан жавобгарлик уларнинг миқдори билан боғлиқ ҳолда келиб чиқади” – деб қайд қилинган. Мазкур Қарорнинг 25-бандида, “Айбдорда гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари, психотроп моддаларни қонунга хилоф равишда ўтказишга (ЖК 273-моддаси биринчи, иккинчи, учинчи, бешинчи қисмлари) қасд мавжудлиги тўғрисидаги масалани ҳал этишда, судлар бундай восита ёки моддалар ҳақиқатдан ўтказиш мақсадида тайёрлаб қўйилганлигига оид далиллар мажмуидан келиб чиқишлари лозим. Бундай далилларга, масалан, гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари ёки психотроп моддалар фақат истеъмол қилинишини истисно этадиган миқдорда топилганлиги, бундай восита ёки моддалар муайян дозада (ўлчамда) қадоқланганлиги, улар ташиш ёки жўнатишда махсус махфий жойга яширилганлиги, уларни тайёрлаш учун асбоб-ускуналар мавжудлиги, экспертизанинг айбдор гиёҳванд эмаслиги тўғрисидаги хулосаси ва ҳ.к.лар киради. Иш бўйича аниқланган ҳақиқий ҳолатлардан келиб чиқиб, айбдорнинг ҳаракатлари ЖК 25-моддасининг биринчи ёки иккинчи қисми ва ЖК 273-моддасининг тегишли қисми билан квалификация қилиниши керак”, - деб тушунтириш берилган. Ҳолат юзасидан Д.Хакиров дастлабки тергов ва судда, гиёҳвандлик воситасини шахсий истеъмоли учун сотиб олиб ва уни истеъмол қилиш учун сақлаб келганлиги, уни ўтказиш ёки сотиш ниятини кўзламаганини билдирган. Тергов органи томонидан судланувчи Д.Хакиров томонидан мазкур гиёҳвандлик воситаларини ўтказиш қасди мавжудлиги ҳақида хулосага келиши ва Ўзбекистон Республикаси ЖК 273-моддасининг 2-қисми билан айблов эълон қилиниши бирор объектив далиллар билан асослантирилмаган. Жиноят иши ҳужжатларида, судланувчи Д.Хакировнинг мазкур гиёҳвандлик воситаларини ўтказиш мақсадини кўзлаганини тасдиқловчи телефон сўзлашувлари, ёзишмалар, ариза мавжуд бўлмасдан, унинг яшаш хонадони ва ёрдамчи хўжаликларида гиёҳвандлик воситалари, уларни ўлчаш, қадоқлашга мўлжалланган ускуналар олинмаган, айблов тахминларга асосланган. Бундай ҳолатларда суд, судланувчи Д.Хакировнинг ҳаракатларини Ўзбекистон Республикаси ЖК 273-моддасининг 2-қисмидан, озгинадан кўпроқ миқдордаги гиёҳвандлик воситаларини қонунга хилоф равишда сақлаш ва ташиш аломатларига кўра Ўзбекистон Республикаси ЖК 276моддасининг 1-қисмига қайта квалификация қилишни лозим деб ҳисоблайди. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2014 йил 23 май кунги “Суд ҳукми тўғрисида”ги Қарорининг 28-бандида “Судларнинг эътибори, ҳукм чиқаришда уларнинг жазо тайинлашнинг умумий асослари тўғрисидаги қонун талабларига оғишмай риоя қилиши шартлиги, жиноят қонунининг асосий тамойилларидан бири инсонпарварлик тамойили эканлиги ва унинг мазмунига кўра жиноят содир этган шахсга нисбатан у аҳлоқан тузалиши ва янги жиноят содир этишининг олдини олиш учун зарур ҳамда етарли бўладиган жазо ёки бошқа ҳуқуқий таъсир чораси қўлланилиши кераклигига қаратилиши лозим”лиги ҳақида тушунтириш берилган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2006 йил 03 февралдаги “Судлар томонидан жиноят учун жазо тайинлаш амалиёти тўғрисида”ги Қарорида ҳам судларнинг эътиборини жиноят учун жазо чорасини тайинлашда қонунийлик, инсонпарварлик, одиллик ва жавобгарликнинг муқаррарлиги тамойилларига қатъий амал қилишга, айбдорга тайинланган жазо чораси адолатли ва унинг ахлоқан тузалиши, янги жиноят содир этишининг олдини олиши учун зарур ҳамда етарли даражада бўлишига қаратилиши лозимлиги, озодликдан маҳрум қилиш жазо чораси фақат ўта-оғир жиноят содир этган шахсларга нисбатан ёки ЖКнинг 56-моддасида санаб ўтилган жазони оғирлаштирувчи ҳолатлар мавжуд бўлганда, шунингдек, жазо тизимидаги бошқа енгилроқ чораларни қўллаш имконияти бўлмаган ҳоллардагина тайинланиши мақсадга мувофиқлиги кўрсатилган. Шунингдек жиноят учун жазо чорасини тайинлаш вақтида жиноятнинг барча ҳолатларини, унинг оғирлик ва жамият учун ижтимоий хавфлилик даражасини синчиклаб аниқлашга асосланган қатъий алоҳида ёндошув таъминланиши лозимлиги таъкидлаб ўтилган. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2006 йил 03 февралдаги “Судлар томонидан жиноят учун жазо тайинлаш амалиёти тўғрисида”ги Қарорининг: 1-бандида “Судларнинг эътибори жиноят учун жазо тайинлашда қонунийлик, инсонпарварлик, одиллик ва жавобгарликнинг муқаррарлиги принципларига қатъий амал қилишга қаратилсин” – деб, 2-бандида “Судларга тушунтирилсинки, Жиноят кодексининг 10-моддасида назарда тутилган жавобгарликнинг муқаррарлик принципи ҳар доим ҳам жазо қўлланилиши шартлигини англатмайди” – деб, 3-бандида эса “Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 8, 54-моддалари мазмунига кўра, жазо адолатли бўлиши - ҳар бир ҳолатда индивидуал тайинланиши, жиноятнинг хусусияти ва ижтимоий хавфлилик даражасига, айбдорнинг шахсига, шунингдек, жазони енгиллаштирувчи ва оғирлаштирувчи ҳолатларга мувофиқ бўлиши керак” – деб қайд қилинган. Жиноятнинг ижтимоий хавфлилик хусусияти тажовуз объекти (инсон ҳаёти ва соғлиғи, мулк, жамоат хавфсизлиги ва ҳ.к.), айб шакли, жиноий қилмишнинг қонунда қайси тоифага (Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси 15-моддаси) киритилганлиги билан белгиланади. Жиноятнинг ижтимоий хавфлилик даражаси қилмиш содир этилиши ҳолатлари (жиноий ниятнинг амалга оширилганлиги даражаси ва босқичлари, жиноятни содир этиш усули, зарар миқдори ёки келиб чиққан оқибатлар оғирлиги, иштирокчиликда содир этилган жиноятда судланувчининг роли) билан белгиланади” – деб таъкидланган. Суд, судланувчи Д.Хакировга жазо тайинлашда ва турини белгилашда Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 55, 56-моддалари талабларига риоя қилиб, юқорида кўрсатиб ўтилган Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарорлари раҳбарий кўрсатмаларидан келиб чиқиб, жазони енгиллаштирувчи ва оғирлаштирувчи ҳолатларни инобатга олиб, унинг айбига иқрор бўлиб, қилмишидан пушаймонлигини, оилавий шароитини, соғлиги аҳволини, шунингдек жиноятининг хусусияти ва ижтимоий хавфлилик даражасини эътиборга олиб, унга нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖК 276моддасининг 1-қисми санкциясида назарда тутилган мажбурий жамоат ишлари жазосини тайинлашни лозим деб ҳисоблайди. Тошкент шаҳар Наркология диспансерининг 2025 йил 30 январдаги 223-сонли далолатномасида судланувчи Д.Хакировнинг гиёҳвандликка чалинмагани ва наркоманиядан даволанишга муҳтож эмаслиги қайд этилган. Шу сабабли суд, судланувчи Д.Хакировга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 96-моддаси талабига асосан наркомониядан мажбурий даволаш тиббий чорасини қўллашни мақсадга мувофиқ эмас деб топади. Суд иш юзасидан ашёвий далил тариқасида олинган, 2025 йил 25 февралдаги 10523-сонли квитанцияга асосан Ўзбекистон Республикаси ДХХ МСБга топширилган 0,98 грамм “гашиш” гиёҳвандлик воситаси қонунчиликда белгиланган тартибда йўқ қилишни белгилашни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 130-моддаси 1-қисми, 138-моддаси талабидан келиб чиқиб, Жиноят-процессуал кодексининг 454-457, 460, 463, 465-468, 471-473-моддаларига риоя қилиб, суд 6 Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси 276-моддасининг 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбли деб топилсин. Хакиров Джавлан Авазхановичга Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси 276-моддасининг 1-қисми билан 360 (уч юз олтмиш) соат мажбурий жамоат ишларига жалб қилиш жазоси тайинлансин. Д.Хакировнинг мажбурий жамоат ишларини ўташи мумкин бўлган жойлар (объектлар) ва мажбурий жамоат ишларининг тури мазкур жазонинг ижросини назорат қилувчи органлар томонидан белгилансин. Д.Хакировга нисбатан тайинланган мажбурий жамоат ишлари жазоси бир кунда 4 (тўрт) соатдан кўп бўлмаган вақтда ўташ белгилансин. Д.Хакировга жазони ўташдан бўйин товлаган тақдирда, мажбурий жамоат ишларининг ўталмаган муддати озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштирилиши тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси 451-моддасининг 5-қисми талаби тушунтирилсин. Ҳукм ижросини назорат қилиш Тошкент вилояти, Зангиота тумани ИИО ФМБ Пробация гуруҳи зиммасига юклатилсин. Ҳукм қонуний кучга киргандан сўнг Д.Хакировга нисбатан танланган “муносиб хулқ атворда бўлиш ҳақида тилхат” эҳтиёт чораси бекор қилинсин. Ҳукм қонуний кучга киргандан сўнг, жиноят иши юзасидан ашёвий далил тариқасида олиниб, 2025 йил 25 февралдаги 10523-сонли квитанцияга асосан Ўзбекистон Республикаси ДХХ МСБга топширилган 0,98 грамм “гашиш” гиёҳвандлик воситаси қонунчиликда белгиланган тартибда йўқ қилинсин. Ҳукмдан норози тарафлар Ўзбекистон Республикаси ЎРҚ-869-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси ЖПК 497 4-моддасига асосан ҳукм эълон қилинган кундан эътиборан ўн сутка ичида, маҳкум, унинг қонуний вакиллари ҳукмнинг кўчирма нусхасини олган кундан эътиборан шу муддат ичида, апелляция тартибида Тошкент шаҳар суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати апелляция инстанциясига шикоят бериши ёки протест билдириши ёхуд ҳукм қонуний кучга киргандан сўнг Ўзбекистон Республикаси ЖПК 498-моддасига асосан кассация тартибида Тошкент шаҳар суди жиноят ишлари бўйича судлов ҳайъати кассация инстанциясига шикоят бериши ёки протест билдириши мумкин. Раислик қилувчи Аслига тўғри: имзо И.Сабиров