Решение #656961 Экономические

DENOV TUMANLARARO IQTISODIY SUDI DENAU INTERDISTRICT ECONOMIC COURT Denov tuman, Ezgu Maqsad ko’chasi 63 uy Denau myriad, Ezgu Maqsad street, 63 h е-mail: i.denоv@sud.uz Tel: (+99876) 413-71-15, Fax: (+99876) 413-71-16 ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ 2023 йил 10 февраль 4-1905-2204/3296-сонли иш Денов туманлараро иқтисодий судининг судьяси С.Ж.Хусанов раислигида, судья ёрдамчиси М.Примқуловнинг суд мажлиси котиблигида, тарафлардан вакил иштирокисиз, аризачи ХХХнинг жавобгар ХХХга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 14.05.2020 йилдаги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида Низом” га асосан 131 107 258.47 сўм молиявий жарима қўллаш ҳақидаги аризаси бўйича юритилган ишни Денов туманлараро иқтисодий судининг биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: аризачи ХХХ судга ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар ХХХга нисбатан 131 107 258.47 сўм молиявий жарима қўллашни сўраган. Суд мажлиси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган аризачи ХХХ ва жавобгар ХХХ суд мажлисида вакил ишитирокини таъминламади. Бироқ, аризачи ХХХ судга илтимоснома тақдим қилиб, унда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 3 февраль кунидаги “Ҳаво ҳарорати кескин совиб кетишининг иқтисодиётга салбий таъсирини камайтириш учун тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш чоратадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-43-сонли қарори 3 бандида Ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўлланилиши, шунингдек, мазкур қарор кучга киргунига қадар қўлланилган жарималар ундирилиши 2023 йил 1 апрелга қадар тўхтатилиши белгиланганлигини ҳамда ишни аризачи вакиллари иштирокисиз кўришни сўраган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 220-моддасига кўра суд ишда иштирок этувчи шахсларни суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида ушбу Кодексда белгиланган тартибда хабардор қилади. Бунда суд аризачининг зиммасига жавобгар масъулияти чекланган жамияти шаклидагини суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида хабардор қилиш мажбуриятини юклашга ҳақли. Суд мажлисининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган мазкур шахсларнинг келмаганлиги, агар суд уларнинг келишини мажбурий деб топмаган бўлса, ишни кўриб чиқиш учун тўсқинлик қилмайди. Суд процессининг бошқа иштирокчилари ушбу Кодексда белгиланган тартибда хабардор қилинади ва судга чақирилади. Суд, аризачи ХХХ ва жавобгар ХХХ суд муҳокамаси вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор этилганлиги сабабли, ишни уларнинг иштирокисиз кўришни лозим топади. Суд ишдаги мавжуд ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра аризани қаноатлантиришни рад этишни лозим топади. Аризачининг аризасидан кўринишича, ХХХ Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 09.08.2022 йилдаги 13-27/122-XFU-сонли хати орқали тақдим этган маълумотига кўра ХХХнинг 22.05.2022 йил ҳолатига ташқи савдо шартномалари бўйича муддати ўтган 240 188,51 АҚШ доллари миқдорида дебиторлик қарзи мавжудлигини асос қилиб, унга нисбатан 131 107 258.47 сўм молиявий жарима қўллашни сўраган. Аниқланишича, ХХХ томонидан 22.05.2022 йил ҳолатига Туркия давлатининг ХХХ субъекти ўртасида ИДН рақами ХХХ-сонли импорт контракти бўйича 183 688.51 АҚШ доллари миқдорида, 22.05.2022 йил ҳолатига Туркия давлатининг ХХХ субъекти ўртасида ИДН рақами ХХХ-сонли импорт контракти бўйича 37 000 АҚШ доллари миқдорида, 22.05.2022 йил ҳолатига Туркия давлатининг ХХХ субъекти ўртасида ИДН рақами ХХХ-сонли импорт контракти бўйича 19 500 АҚШ доллари миқдорида жами 240 188,51 муддати ўтган дебитор қарздорлиги мавжудлиги аниқланган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 14.05.2020 йилдаги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида Низом” (Кейинги ўринларда матнда Низом деб юритилади)нинг 27-банди талабига кўра ташқи савдо контрактлари бўйича активлар репатриация қилинишини (чет элдан хорижий валютадаги маблағлар келиб тушишини ёки ушбу Низомда кўрсатилган божхона режимларида товарлар республикага олиб кирилиши ва расмийлаштирилишини, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилишини ёки пул маблағларининг қайтарилишини) мазкур Низомнинг 23, 24 ва 241-бандларида белгиланган муддатлар тугагандан кейин кўпи билан 45 кун (кичик тадбиркорлик субъектлари учун — 90 кун) мобайнида таъминламаган хўжалик юритувчи субъектлар: активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 360 кунгача кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 5 фоизига тенг миқдорда; активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 360 кундан 545 кунгача кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 10 фоизига тенг миқдорда қўшимча равишда; активларни репатриация қилиш норезидентга тўлов ёки экспорт амалга оширилган санадан эътиборан 545 кундан ортиқ кечикканда — репатриация қилинмаган активлар суммасининг 35 фоизига тенг миқдорда республика бюджети даромадига қўшимча жарима тўлайдилар. Низомнинг 28-бандида давлат солиқ хизмати органи 27-бандда келтирилган хўжалик юритувчи субъектларга жарима қўллаш тўғрисида талабнома юбориши, талабномада жарима суммаси уни жўнатиш санасидаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банки валюта курси бўйича сўмда ҳисобланиши, талабнома хўжалик юритувчи субъект ёки унинг вакилига олганлиги ва олинган санани тасдиқловчи усулда топширилиши, солиқ тўловчининг шахсий кабинети мавжуд бўлган тақдирда, у орқали юборилиши, давлат солиқ хизмати органлари томонидан талабнома почта орқали буюртма хат билан юборилганда у жўнатилган кундан эътиборан беш кун ўтганидан сўнг топширилган, шахсий кабинет орқали юборилганда эса кейинги иш куни хўжалик юритувчи субъект томонидан қабул қилиб олинган кун деб ҳисобланиши, хўжалик юритувчи субъект давлат солиқ хизмати органига талабнома олинган кундан эътиборан ўн кун муддатда ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорликларнинг бартараф этилгани ёки жарима суммаси ихтиёрий равишда тўлаб берилгани ҳақидаги маълумотларни ёзма ёки электрон шаклда тасдиқловчи ҳужжатларни илова қилган ҳолда тақдим этиши шартлиги кўрсатилган. Шу сабабли солиқ органи “Ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорликни бартараф этиш ёки жаримани ихтиёрий равишда тўлаб бериш ҳақидаги талабнома”ни 29.08.2022 йил жавобгарга шахсий кабинет орқали юборган ва бу ҳақдаги далилларни даъво аризага илова қилган. Бироқ, солиқ органининг ушбу талабномасини жавобгар оқибатсиз қолдирган ва шундан сўнг, солиқ органи жавобгарга нисбатан жарима қўллаш масаласини ҳал этиш учун судга ариза киритган. Аризадан кўринишича, аризачи томонидан жавобгар валюта маблағлари ва маҳсулотларнинг келишини 360 кунгача бўлган муддатга кечиктирганлиги учун 240 188,51 АҚШ долларининг 5 фоизига тенг, яъни 12009,43 АҚШ долларининг Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг 2022 йил 22 августдаги курси бўйича (1 АҚШ доллари – 10 917,03 сўм) сўмдаги эквиваленти 131 107 258.47 сўм миқдорида молиявий жарима суммаси ҳисобланган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 3 февраль кунидаги “Ҳаво ҳарорати кескин совиб кетишининг иқтисодиётга салбий таъсирини камайтириш учун тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш чоратадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-43-сонли қарори 3-бандида ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўлланилиши, шунингдек, мазкур қарор кучга киргунига қадар қўлланилган жарималар ундирилиши 2023 йил 1 апрелга қадар тўхтатилиши кўрсатилган. Шу сабабли, суд жарималарни қўллаш тўхтатилганлиги сабабли аризачининг аризасини қаноатлантирмасликни ва уни рад этишни лозим топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-моддаси биринчи қисмига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Суд иш ҳужжатларини текшириб чиқиб, ишдаги далилларга ҳуқуқий бахо берган ҳолда, ариза талабини қаноатлантиришни рад этишни, суд харажатлари масаласини муҳокама қилиб, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-моддасига мувофиқ, Ўзбекистон Республикасининг “Давлат божи тўғрисида”ги қонунининг 9-моддасининг 19-бандига асосланиб, давлат божи ундирмасликни, аризачи томонидан почта харажатини олдиндан тўланганлигини инобатга олишни лозим топади. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Респубикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 72, 118, 215-222-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И Л Д И: ариза талабини қаноатлантириш рад этилсин. Ҳал қилув қарори ўн кунлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф шу суд орқали ўн кунлик муддат ичида Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти бериши мумкин. С.Ж.Хусанов