Решение #672895 Экономические

FARG’ONA TUMANLARARO IQTISODIY SUDI FERGHANA INTER-DISTRICT ECONOMIC COURT 150105, Farg`ona shahri, Al-Farg’oniy ko’chasi 47-uy 150105, Ferghana, Al-Fargoniy street, 47 е-mail: i.fargona.t@sud.uz Tel: (+99873) 244-64-12, (+99873) 244-64-13 ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ 2023 йил 17 январь 4-1501-2204/13059-сонли иш Фарғона туманлараро иқтисодий судининг судьяси Х.Жамолиддинов раислигида, судья ёрдамчиси Н.Эралиеванинг котиблигида, аризачи вакили ХХХ (ишончномага асосан) иштирокида, жавобгар вакили иштирок этмаган ҳолда, даъвогар «А»нинг жавобгар «Б» МЧЖга нисбатан молиявий жарима қўллаш ҳакидаги аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни «А» биносида, очиқ сайёр суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни АНИҚЛАДИ: «А» ДСБ ариза билан мурожаат этиб, жавобгар «Б» МЧЖга нисбатан 2 013 783 800 сўм молиявий жарима қўллашни ва почта ҳаражатини ундиришни сўраган. Суд мажлисида аризачи вакили аризани қаноатлантиришни сўради. Суд мажлисида жавобгардан вакил келмади. Жавобгар суд мажлиси ўтказилиши жойи ва вақти тўғрисида қонунда белгиланган тартибда хабардор қилинган. Суд тақдим этилган ҳужжатларни, далилларни текшириб, иш ҳужжатларини ўрганиб, қуйидагиларга асосан аризани қаноатлантиришни лозим деб топди. Иш ҳужжатларидан кўринишича, «А» томонидан ташқи савдо шартномалари бўйича кредиторлик ва муддати ўтган дебиторлик қарздорликка йўл қўйган хўжалик юритувчи субъектлар ҳақидаги Ўзбекистон Республикаси Марказий Банкининг 2022 йил 10 май кунги 13-28/67хдфу-сонли хати бўйича солиқ органларини валюта назорати функциясини амалга оширишда “Ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизими” (ТСОЯЭФТ)да мавжуд маълумотларга кўра «Б» МЧЖни 2022 йил 1 май куни ҳолатига хорижий хамкор “Tez Fruktы ООо” корхонаси билан тузилган, 202556979304610923210100003-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 113 431,5 АҚШ доллари, хорижий хамкор “Тойиров Абдухалил Жаныбаевич” корхонаси билан тузилган 202556979304610923210100004-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 1 389 844,9 АҚШ доллари, хорижий хамкор “ООО ТД Кварц Интекс” корхонаси билан тузилган 204744158304610923210100001-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 71 417,6 АҚШ доллари, хорижий хамкор “ТД Кварц Интекс ООО” корхонаси билан тузилган 202556979304610923210100002-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 133 752,1 АҚШ доллари, хорижий хамкор “Кучкаров Илхомжон Абдумуталибович” корхонаси билан тузилган 204744158304610923200100001рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 9 863,1 АҚШ доллари, 202556979304610923210100005-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 60 618,5 АҚШ доллари жами 1 778 927,6 АҚШ доллари миқдорида муддати ўтган дебиторлик қарздорлик мавжудлиги аниқланган. Ўзбекистон Республикаси Солик кодекснинг 168-моддасининг иккинчи қисмида “Солиқ органларининг аризасига кўра якка тартибдаги тадбиркор бўлмаган жисмоний шахсларга нисбатан молиявий санкциялар ундириш тўғрисидаги ишлар суд томонидан кўриб чиқилади. Судларнинг молиявий санкцияларни ундириш тўғрисидаги қонуний кучга кирган қарорларини ижро этиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади”, деб белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги 283-сонли қарори билан тасдлиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 22-бандида хўжалик юритувчи субъектларнинг ташқи савдо контрактлари ва инвойслари мониторинги валютани назорат қилувчи органлар ва тижорат банклари томонидан ТСОЯЭАТ орқали амалга оширилиши кўрсатилган. Низомнинг 24-бандига асосан “Экспорт контракти бўйича тушум тушиши ёки товарларни қайта олиб кириш муддати товарларга нисбатан – “экспорт” божхона режими бўйича божхона юк декларацияси расмийлаштирилган санадан ва хизматларга (ишларга) нисбатан — бажарилган ишларни қабул қилиш далолатномаси имзоланган санадан бошлаб 180 кундан ошиб кетмаслиги керак. Бунда енгиб бўлмайдиган куч (форс-мажор) таъсири юзага келган ҳолатда хорижий валютадаги тушумнинг тушиши муддати ушбу таъсир юз берган давлатнинг ваколатли органи томонидан тасдиқланган, енгиб бўлмайдиган кучнинг амал қилиши даврига узайтирилади”. Низомнинг 27-бандига кўра “Чет элдан хорижий валютадаги тушум тушиши кечиктирилишига йўл қўйган экспорт қилувчилар, шунингдек, “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида товарларни республикага олиб кириш ва расмийлаштиришни, ишларни бажариш ёки хизматлар кўрсатишни 30 банк кунидан ортиқ таъминламаган импорт қилувчилар (кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари учун — 60 банк куни) белгиланган муддатлар тамом бўлгандан кейин: 180 кунгача кечикканда — тушмаган валюта маблағлари ёки “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилмаган товарлар, шунингдек, бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 10 фоизига тенг миқдорда; 180 кундан 365 кунгача кечикканда — тушмаган валюта маблағлари ёки «эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилмаган товарлар, шунингдек бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 20 фоизига тенг миқдорда қўшимча; 365 кундан ортиқ кечикканда — тушмаган валюта маблағлари ёки “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилмаган товарлар, шунингдек бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 70 фоизига тенг миқдорда республика бюджети даромадига қўшимча жарима тўлайдилар. Қуйидаги ҳолларда хўжалик юритувчи субъектларга ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун жарима қўлланилмайди: жарима қўллаш ҳақидаги аризада кўрсатилган контрактлар бўйича “Валютани тартибга солиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига мувофиқ тўлиқ ёки қисман репатриация қилинган активлар суммасига нисбатан; асбоб-ускуналар ва (ёки) бутловчи буюмлар етказиб бериш бўйича импорт контрактлари шартларида асбоб-ускуналар ва (ёки) бутловчи буюмларни етказиб бериш муддати уларнинг техник хусусиятлари ва ўзига хослигидан келиб чиққан ҳолда 180 календарь кундан ортиқ белгиланган бўлса; чет элдаги корхона номига олиб чиқилган ҳамда транспортда ташиш ва сақлаш жараёнида экспортчига ва чет элдаги корхонага боғлиқ бўлмаган сабабларга кўра яроқсиз бўлиб қолган ёки импорт қилувчи давлат органи томонидан мусодара қилинган товарларга тегишли ваколатли органнинг экспертизаси далолатномаси ва (ёки) товарлар турган мамлакат божхона органининг божхона назорати остида уларнинг йўқ қилинганлиги ёки мусодара қилинганлиги тўғрисидаги тасдиқномаси тақдим этилганда; айни бир қарздорлик предмети ва товарларнинг (ишлар, хизматларнинг) амалдаги экспорт ва импорт ҳажми бўйича такрорий жарималар”. «А» ДСБ томонидан юқоридаги Низом талабларидан келиб чиқиб, жавобгарга нисбатан хорижий хамкорлар билан вужудга келган дебитор қарздорликка нисбатан 2 013 783 800 сўм жарима қўллаш сўралган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 21 апрель куни бизнес юритиш шарт-шароитларни янада яхшилаш, тадбиркорликни ривожлантиришга оид ислоҳотларни изчил давом эттириш, тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш механизмларини кенгайтириш, уларни зарур молиявий ва инфратузилмавий ресурслар билан таъминлаш мақсадида “Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш, ишбилармонлик муҳитини янада яхшилаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” ПҚ-5087-сонли қарори қабул қилинган. Ушбу қарорнинг 10-бандига асосан 2021 йил 1 май ҳолатига шаклланган ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўллаш тўхтатилиши ва дебитор қарздорлик вужудга келиш муддатлари 2021 йил 1 майдан бошлаб янгидан ҳисобланиши белгилаб қўйилган. Солиқ органи «Б» МЧЖ томонидан муддати ўтган дебиторлик қарздорликка йўл қўйгани учун унга нисбатан импорт контракти бўйича дебиторлик қарзнинг 5 ва 10 фоизи миқдорида жами 2 013 783 800 сўм жарима ҳисобланган. Солик органи 2022 йил 19 май куни 22-30122-сонли ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебиторлик қарздорликни бартараф этиш ёки Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг валюта курси бўйича ҳисоблаб ва жаримани ҳисобкитоби келтирилгани ҳолда жаримани ихтиёрий равишда тўлаб бериш ҳақидаги талабномани солиқ тўловчини электрон почтасига юборган. Жавобгар томонидан дебиторлик қарз бартараф этилмагани учун судга ариза киритилган. Солик органининг аризаси қонуний ва асосли ҳисоблангани учун суд аризани қаноатлантиришни лозим топади. Низомнинг 28-бандидаги қоидаларга мувофиқ, аризада кўрсатилган ташқи савдо контрактлари бўйича валюта маблағларининг тушиши ёки товарларнинг республикага олиб кирилиши ҳамда “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилиши, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилиши таъминланган тақдирда: жарима қўллаш масаласи судда кўриб чиқилаётган пайтда — аризани қаноатлантириш қисқартирилиши таъминланган қарздорлик миқдорига мутаносиб равишда рад этилади; суд ҳужжати қонуний кучга кирмаган вақтда — ижрога қаратилмайди. Молиявий жарима қўллаш тўғрисидаги суд ҳужжати қонуний кучга киргандан сўнг 90 календарь кун ичида ва уни шу муддат ичида ижро этиш пайтида аризада кўрсатилган ташқи савдо контрактлари бўйича тўлиқ миқдорда валюта маблағларининг тушиши ёки товарларнинг республикага олиб кирилиши ҳамда “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилиши, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилиши таъминланган тақдирда — иш юритиш тугатилади ва мажбурий ундириш бўйича кўрилган барча чоралар бекор қилинади (давлат солиқ хизмати органлари ва Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси томонидан), шунингдек, ундирилган жарималар хўжалик юритувчи субъектнинг аризаси асосида банк ҳисобварағига қайтариб берилади. Бунда ундирилган маблағлар: ундирилган жарималар хўжалик юритувчи субъектнинг аризаси асосида банк ҳисобварағига қайтариб берилади. Бунда ундирилган маблағлар: — Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси депозит ҳисобварағида сақланаётган бўлса, Мажбурий ижро бюроси томонидан; Талабномага асосан жарима ихтиёрий равишда тўланган ёки молиявий жарима қўллаш тўғрисидаги суд ҳужжати қонуний кучга киргандан сўнг 90 календарь кун ичида тушган валюта маблағлари ёки республикага олиб кирилган ҳамда “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилган товар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар суммаси талабномада кўрсатилган валюта курси бўйича сўмда ҳисоб-китоб қилинади; Жарима қўлланилгандан кейин тушган валюта маблағлари ёки республикага олиб кирилган ҳамда “эркин муомалага чиқариш (импорт)” божхона режимида расмийлаштирилган товар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар суммаси талабномада кўрсатилган валюта курси бўйича сўмда ҳисоб-китоб қилинади. Суднинг ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан сўнг давлат солиқ хизмати органи хўжалик юритувчи субъектнинг шахсий варақасида қўлланилган жарима суммасини ҳисобга олади. Ҳисобга олинган жарима суммаси солиқ қарзи сифатида эътироф этилиб, белгиланган тартибда мажбурий ундирув чоралари кўрилади. Судга тақдим қилинган маълумотнома ва аризачи вакилининг берган кўрсатмаларига асосан жавобгарнинг 202556979304610923210100003-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 113 431,5 АҚШ доллари, 202556979304610923210100004-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 1 389 844,9 АҚШ доллари, 204744158304610923210100001-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 71 417,6 АҚШ доллари, 202556979304610923210100002-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 133 752,1 АҚШ доллари, 204744158304610923200100001-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 9 863,1 АҚШ доллари, 202556979304610923210100005-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 60 618,5 АҚШ доллари жами 1 778 927,6 АҚШ доллари муддати ўтган дебитор қарздорлиги қопланмаган. Шу сабабли, Солик органининг аризасини қаноатлантириб, жавобгарга 202556979304610923210100005-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 60 618,5 АҚШ долларининг 5 фоизи миқдорида 3 030,9 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 33 735 900 сўм, 202556979304610923210100003-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 113 431,5 АҚШ долларининг 10 фоизи миқдорида 11 343,2 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 126 255 700 сўм, 202556979304610923210100004-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 1 389 844,9 АҚШ долларининг 10 фоизи миқдорида 138 984,5 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 1 546 976 600 сўм, 204744158304610923210100001рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 71 417,6 АҚШ долларининг 10 фоизи миқдорида 7 141,8 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 79 491 800 сўм, 202556979304610923210100002-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 133 752,1 АҚШ долларининг 10 фоизи миқдорида 13 375,2 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 148 873 700 сўм, 204744158304610923200100001-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 9 863,1 АҚШ долларининг 10 фоизи миқдорида 986,3 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 10 978 200 сўм, 202556979304610923210100005-рақам билан рўйхатга олинган экспорт контракти бўйича 60 618,5 АҚШ долларининг 10 фоизи миқдорида 6 061,8 АҚШ долларининг сўмдаги эквиваленти миқдорида, яъни 67 471 800 сўм жами 2 013 783 800 сўм миқдорида молиявий жарима қўллашни лозим топади. Бундан ташқари, Низомнинг 28-бандига кўра, молиявий жарима қўллаш тўғрисидаги суд ҳужжати қонуний кучга киргандан сўнг 90 календарь кун ичида ва уни шу муддат ичида ижро этиш пайтида аризада кўрсатилган ташқи савдо контрактлари бўйича тўлиқ миқдорда валюта маблағларининг тушиши ёки товарларнинг республикага олиб кирилиши ҳамда «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимида расмийлаштирилиши, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилиши таъминланган тақдирда — иш юритиш тугатилади ва мажбурий ундириш бўйича кўрилган барча чоралар бекор қилинади (давлат солиқ хизмати органлари ва Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси томонидан), шунингдек, ундирилган жарималар хўжалик юритувчи субъектнинг аризаси асосида банк ҳисобварағига қайтариб берилади деб белгиланган. 5 Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуннинг 9-моддасининг 19-бандига асосан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича тарафлар давлат божидан озод этилганлигини инобатга олиб, суд давлат божини ундирмасликни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекснинг 118-моддасига асосан жавобгардан почта харажатини ундириш лозим бўлади. Бинобарин, Суд Иқтисодий процессуал кодексининг 215, 216, 217, 220, 221, 222, 259-моддаларига асосан, Ариза қаноатлантирилсин. Жавобгар «Б» МЧЖга: - Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги 283-сонли Қарори иловаси “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 27-бандига асосан тушмаган валюта маблағлари белгиланган муддатлардан келиб чиқиб, 2022 йил 1 май ҳолатига 180 кунгача 202556979304610923210100005-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 5 фоизи миқдорида 3 030,9 АҚШ долларга эквивалент 33 735 900 сўм, 202556979304610923210100003-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 10 фоизи миқдорида 11 343,2 АҚШ долларга эквивалент 126 255 700 сўм, 202556979304610923210100004-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 10 фоизи миқдорида 138 984,5 АҚШ долларга эквивалент 1 546 976 600 сўм, 204744158304610923210100001-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 10 фоизи миқдорида 7 141,8 АҚШ долларга эквивалент 79 491 800 сўм, 202556979304610923210100002-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 10 фоизи миқдорида 13 375,2 АҚШ долларга эквивалент 148 873 700 сўм, 204744158304610923200100001-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 10 фоизи миқдорида 986,3 АҚШ долларга эквивалент 10 978 200 сўм, 202556979304610923210100005-рақам билан рўйхатга олинган экспорт шартномасига нисбатан валюта тушумлари кечиктирилган сумманинг 10 фоизи миқдорида 6 061,8 АҚШ долларга эквивалент 67 471 800 сўм жами 2 013 783 800 сўм моливий жарима тайинлансин ва қўллансин. Жавобгар «Б» МЧЖга қўлланилган 2 013 783 800 сўм миқдоридаги молиявий жарима суммасини бюджетга ундириш аризачи «А» зиммасига юклатилсин. Жавобгар «Б» МЧЖ ҳисобидан 24 000 сўм почта харажати «А»нинг депозит хисобрақамига ундирилсин. Ҳал қилув қарори устидан шу суд орқали «А» судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига ўн кун муддат ичида апелляция шикояти берилиши мумкин Раислик этувчи: ҚИЛДИ: Х.Жамолиддинов