Решение #673201 Экономические

YANGIQO`RG`ON TUMANLARARO IQTISODIY SUDI YANGIKURGAN INTERDISTRICT ECONOMIC COURT 161200, Yangiqo’rg’on shaharchasi, Chortoq ko’chasi, 15-uy 161200, Yangikurgan town, Chаrtаk street, 15 0(369) 63-21-796 0(369) 63-21-886 Веб-сайт: www.sud.uz Эл.почта: i.yangiqurgon@ud.uz ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Янгиқўрғон шаҳарчаси 2023 йил 16 январь 4-1604-2202/4092-сонли иш Янгиқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси Ш.Т.Тўхтабоев раислигида, судья ёрдамчиси А.Собиржановнинг суд мажлиси котиблигида, даъвогар вакили А.Низамов (2023 йил 11 январдаги ишончнома асосида) иштирокида, Палата ва жавобгар вакили иштирокисиз, Ўзбекистон Савдо Саноат Палатаси Наманган вилоят ҳудудий бошқармаси АА акциядорлик жамиятининг жавобгар ББдан 15394561 сўм асосий қарзни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича ишни иқтисодий суд биносида очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, АНИҚЛАДИ: Даъво аризасидан кўринишича, АА ва ББ (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади) ўртасида электр энергия таъминоти шартномаси тузилган. Шартномага биноан, АА томонидан жавобгарга электр энергияси етказиб бериб келинган. Бироқ, 2022 йил 01 октябрь ҳолатига жавобгарнинг фойдаланган электр энергияси учун қарздорлиги 15394561 сўмни ташкил этиб, тўлаб берилмаган. Шу боис, Ўзбекистон Савдо-Саноат палатаси Наманган вилоят ҳудудий бошқармаси (бундан буён матнда Палата деб юритилади) даъвогар манфаатида иқтисодий судга даъво ариза билан мурожаат этиб, жавобгардан 15394561 сўм электр энергиясидан бўлган қарзни ва тўланган почта харажатларини ундириб беришни сўради. Палата даъво аризасида ишни ўзининг иштирокисиз кўришни сўраган. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 170-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ, Палата иштирокисиз иқтисодий ишни кўришни лозим топади. Суд мажлисида даъвогар вакили жавобгар томонидан ишни кўриш кунига қадар қарздорлик тўлиқ қопланганлигини маълум қилиб, ишни қонуний ҳал этишни сўради. Жавобгар суд муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида суд ажрими орқали хабардор қилинган. Бироқ, унинг вакили суд мажлисига келмади ва даъво юзасидан ўз фикр-мулоҳазаларини тақдим этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (бундан буён матнда ИПК деб юритилади) 128-моддаси иккинчи қимида, суд томонидан юридик шахснинг судга маълум бўлган охирги жойлашган ери (почта манзили), фуқаронинг яшаш жойи бўйича юборилган ажримнинг кўчирма нусхаси олувчи кўрсатилган манзилда йўқлиги сабабли топширилмаган ва бу ҳақда алоқа муассасаси судни хабардор қилган бўлса суд томонидан тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. ИПКнинг 170-моддаси учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкинлигини инобатга олиб, суд мазкур иқтисодий ишни унинг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд иш ҳужжатлари билан танишиб, даъвогар вакилининг тушунтиришларини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра билдирилган даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади) 8 ва 234-моддаларига асосан мажбуриятлар шартномадан, зиён етказиш натижасида ҳамда ушбу Кодексда кўрсатилган бошқа асослардан келиб чиқади. Мазкур ҳолатда тарафларнинг мажбуриятлари энергия таъминоти шартномасидан келиб чиққан. ФКнинг 468-моддасига мувофиқ, энергия таъминоти шартномасига мувофиқ энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга (истеъмолчига) энергия бериб туриш мажбуриятини олади, абонент эса қабул қилинган энергия ҳақини тўлаш, шунингдек шартномада назарда тутилган энергия истеъмол қилиш тартибига риоя этиш, тасарруфидаги энергетика шохобчаларидан фойдаланиш хавфсизлигини ҳамда ўзи фойдаланадиган энергия истеъмол қилувчи асбоб ва ускуналарнинг созлигини таъминлаш мажбуриятини олади. Судга тақдим этилган ҳужжатлар ҳамда иш ҳужжатларидан кўринишича, АА ва жавобгар ўртасида электр энергия таъминоти шартномаси тузилган. Шартноманинг 1-бандига асосан, «Корхона» «Истеъмолчи»га электр энергиясини уланган тармоқ орқали етказиб бериш ва «Истеъмолчи» истеъмол қилинган энергия учун ўз вақтида ҳақ тўлаш мажбуриятини олган. Шартномага биноан, АА томонидан жавобгарга электр энергияси етказиб бериб келинган. 2022 йил 01 октябрь ҳолатига даъвогар томонидан тақдим этилган солиштирма маълумотномага асосан жавобгар фойдаланилган электр энергиясидан бўлган 15394561 сўм қарздорлиги мавжудлиги аниқланди. АА томонидан 2022 йил 24 октябрда ва Палата томонидан 2022 йил 31 октябрда фойдаланилган электр энергиясидан бўлган қарздорликни тўлаш ҳақида жавобгарга талабнома ва медиация хатлари юборилган, лекин жавобгар томонидан жавобсиз қолдирилган. Шартноманинг 4.2-бандининг иккинчи хатбошисига асосан, «Истеъмолчи» фойдаланилган энергия учун «Корхона»га ўз вақтида ҳақ тўлаш мажбуриятини олган. ФК 470-моддасининг биринчи қисмига кўра, энергия билан таъминловчи ташкилот туташтирилган тармоқ орқали абонентга энергия таъминоти шартномасида назарда тутилган миқдорда ва тарафлар келишган энергия бериш тартибига амал қилган ҳолда энергия бериши лозим. Энергия билан таъминловчи ташкилот берган ва абонент қабул қилган энергия миқдори ўлчов асбоблари кўрсаткичлари билан аниқланади. ФКнинг 474-моддасига биноан, агар қонун ҳужжатларида ёки энергия билан таъминлаш шартномасида бошқача тартиб назарда тутилган бўлмаса, энергия ҳақи абонент амалда қабул қилган энергия миқдори учун тўланади. Даъвогарнинг 2023 йил 16 январь ҳолатига тақдим этган маълумотномасига кўра, жавобгар томонидан фойдаланилган электр энергияси таъминоти учун тўловлар тўлиқ тўлаб берилган. Бундай ҳолатда, суд даъвогарнинг даъво талабларини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб ҳисоблайди. ИПК 118-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, учинчи қисмида, даъвогар тўлашдан белгиланган тартибда озод қилинган давлат божи, агар жавобгар бож тўлашдан озод қилинмаган бўлса, қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда жавобгардан республика бюджети даромадига ундирилади. Юқоридагиларга асосан жавобгардан республика бюджетига 307891,22 сўм давлат божи, даъвогар фойдасига 24000 сўм суд-почта харажатларини ундириш лозим бўлади. Баён этилганларга кўра ҳамда ИПКнинг 118, 176-180 ва 186-моддаларини қўллаб, суд Қ А Р О Р Қ И Л Д И: Ўзбекистон Савдо Саноат Палатаси Наманган вилоят ҳудудий бошқармасининг АА акциядорлик жамияти манфаатида киритган даъвосини қаноатлантириш рад этилсин. ББ ҳисобидан: - АА акциядорлик жамияти фойдасига тўланган 24000 сўм почта ҳаражатлари; - Республика бюджети даромади (Суд ҳокимияти органларини ривожлантириш жамғармаси)га 307891,22 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, шу ҳақда ижро варақаси берилсин. Мазкур ҳал қилув қароридан норози тараф бир ойлик муддатда шу суд орқали апелляция тартибида Наманган вилоят судига шикоят бериши (прокурор протест келтириши) мумкин. Раислик қилувчи Ш.Т.Тўхтабоев «Ҳал қилув қарори» аслига тўғри, судья Ш.Т.Тўхтабоев.