Решение #688579 Экономические

DO‘STLIK TUMANLARARO IQTISODIY SUDI DUSTLIK INTERDISTRICT ECONOMIC COURT 131500, Do‘stlik shahri, A.Navoiy MFY 131500, Dustlik city, MFY А.Navoi Тel: 0 (372) 335-43-40 Fax: 0 (372) 335-43-40 E-mail: i.dustlik@sud.uz Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Дўстлик шаҳри 4-1304-2201/3154-сонли иш Дўстлик туманлараро иқтисодий судининг судьяси А.Тўйчиевнинг раислигида, судья ёрдамчиси А.Розматовнинг котиблигида, даъвогар SANGZOR TEKSTIL масъулияти чекланган жамияти манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг, жавобгар SEVDIYOR фермер хўжалигига нисбатан қарздорликни ундириш юзасидан берган даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни даъвогар SANGZOR TEKSTIL масъулияти чекланган жамияти вакили Ў.Пирназаров (ишончнома асосида)нинг иштирокида, SANGZOR TEKSTIL масъулияти чекланган жамияти биносида ўтказилган очиқ сайёр суд мажлиси муҳокамасида, иш хужжатлари билан бирга кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: SANGZOR TEKSTIL масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда даъвогар) ва SEVDIYOR фермер хўжалиги (кейинги ўринларда жавобгар) ўртасида 2022 йил 27 май куни пахта хом ашёси етиштириш бўйича фьючерс шартномаси тузилган бўлиб, шартномага кўра жавобгар пахта хом ашёсини даъвогарга етказиб бериш, даъвогар эса ушбу махсулотни келишилган муддатларда қабул қилиб олиш ва унинг ҳақини тўлаш мажбуриятларини олган. Шунингдек, тарафлар ўртасида тузилган шартноманинг 2.2-банди к) кичик бандида жавобгар даъвогардан йил мобайнида олинган материаллар, эҳтиёт қисмлар, кўрсатилган хизматлар ва бажарилган ишлар ва бунак (аванс) маблағларни тўлаб бериши, қолган қисмини пахта хосили қиймати билан ўзаро ҳисоб-китоб қилиши белгиланган. Шартнома шартлари даъвогар томонидан бажарилган бўлиб, жавобгар пахта хом ашёсиини етиштириш ва йиғиштириб олиши учун зарур махсулотлар билан таъминланган бўлсада, жавобгар олинган маҳсулот (уруғлик) ҳақини тўлаб бермаслиги натижасида 119152097 сўм қарздорлик юзага келган. Даъвогар томонидан қарздорликни ўн кун ичида тўлаб бериш юзасидан жавобгарга талабнома юборилган. Бироқ, даъвогарнинг талабномаси жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Шундан сўнг даъвогар манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси судга даъво аризаси билан мурожаат қилиб, жавобгардан 119152097 сўм асосий қарзни ундиришни сўраган. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар вакили Ў.Пирназаров тушунтириш бериб, даъво аризасидаги асос ва важларни қувватлаб, судга даъво аризаси киритилганидан сўнг жавобгар томонидан қарздорлик қисман бартараф этилганлигини маълум қилиб, жавобгардан 112047000 сўм асосий қарзни ундириб беришни сўради. Иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тартибда хабардор қилинган бўлсада, суд мажлисида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармаси ва жавобгар вакил иштирокини таъминламади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 170-моддаси учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 170-моддаси учинчи қисмига асосан ишни Палата ва жавобгар вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим деб топди. Суд, иш ҳужжатларини ўрганиб, даъвогар вакилининг тушунтиришини тинглаб, қуйидаги асосларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим деб топди. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 236-моддасига кўра, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонунчилик талабларига мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Ушбу кодекс 333-моддасига кўра, қарздор айби бўлган тақдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар қонунчиликда ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб беради. Демак, ушбу шартномада мажбуриятни бажариш шартлари тарафлар ўртасида келишилган бўлиб, даъвогар қарздордан ўз манфаатларига тегишли мажбуриятларини бажаришни талаб қилиш ҳуқуқига эга. Даъвогар томонидан жавобгарга шартнома асосида пахта хом ашёси етиштириш учун маҳсулотлар етказиб берилганлиги, ушбу етказиб берилган маҳсулот учун жавобгарнинг қарздорлиги тарафлар ўртасида тузилган шартнома, ҳисоб-фактуралар ва ишдаги мавжуд бошқа ҳужжатлар билан ҳам ўз исботини топади. Суд муҳокамасида даъвогар вакили томонидан судга тақдим этилган маълумотномадан кўринишича, суд мажлиси кунига қадар жавобгар томонидан қарздорлик қисман бартараф этилган бўлиб, бугунги ҳолатига жавобгарнинг даъвогар олдидаги қарзи 112047000 сўмни ташкил этади. Бундай ҳолатда, суд иш ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, даъвогар манфаатида Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Жиззах вилоят ҳудудий бошқармасининг жавобгардан 119152097 сўм асосий қарз ундириш талабини асосли деб ҳисоблайди, лекин даъвогарнинг талаби у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қисман қаноатлантирилганлигини инобатга олиб, жавобгардан даъвогар фойдасига 112047000 сўм асосий қарзни ундиришни, даъвонинг қолган қисмини қаноатлантиришни рад этишни лозим деб топади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 118-моддаси биринчи қисмига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади, бешинчи қисмига кўра эса, даъвогарнинг талаблари у судга мурожаат қилганидан сўнг жавобгар томонидан ихтиёрий равишда қаноатлантирилса, суд харажатлари жавобгарнинг зиммасига юклатилади. Суд мазкур ҳуқуқ нормасига асосан ишни судда кўрилиши билан боғлиқ суд харажатларини жавобгар зиммасига юклашни лозим ҳисоблайди. Юқоридагиларга кўра, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 113, 118, 176-180, 186-моддаларига асосланиб, суд Жавобгар SEVDIYOR фермер хўжалигидан даъвогар SANGZOR TEKSTIL масъулияти чекланган жамияти фойдасига 112047000 сўм асосий қарз ва олдиндан ихтиёрий тўланган 24000 сўм почта харажатлари ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантириш рад этилсин. Жавобгар SEVDIYOR фермер хўжалигидан Республика бюджетига 2383042 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга кирганидан кейин ижро варақалари берилсин. Ҳал қилув қароридан норози бўлган тарафлар бир ой муддат ичида шу суд орқали Жиззах вилоят судининг апелляция инстанциясига шикоят (протест келтириши) бериши мумкин. Судья А.Тўйчиев