Решение #700399 Экономические

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI FARG‘ONA VILOYAT SUDI ФЕРГАНСКИЙ ОБЛАСТНОЙ СУД РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН Farg’ona shahar, S.Temur ko’chasi г. Фергана, ул. С.Темура Protected by PDF Anti-Copy Free Тel: (73 )243-16-79 Fax: (73)243-17-43 Веб-сайт: Электрон почта манзили:i.fargona@sud.uz (Upgrade to Pro Version towww.sud.uz Remove the Watermark) АПЕЛЛЯЦИЯ ИНСТАНЦИЯСИНИНГ ҚАРОРИ Биринчи инстанцияда ишни кўрган судья Х.Бойназаров Апелляция инстанциясида маърузачи судья Б.Мамадалиев 4-1504-2203/3258-сонли иш 2022 йил 16 декабрь Фарғона вилоят суди иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатида, судья Б.Мамадалиевнинг раислигида, ҳайъат аъзолари судьялар И.Турсунов ва Ф.Амановлардан иборат таркибда, судья катта ѐрдамчиси Р.Зокировнинг суд мажлиси котиблигида, даъвогар вакили Д.Ахмаджонов (ишончнома асосида)нинг иштирокида, даъвогар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги ХХХХХХнинг ХХХХХХ2 манфаатида, жавобгар YYYYYYY МЧЖдан $$$$$$ сўм асосий қарз ва 24 000 сўм почта харажати ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қабул қилинган Марғилон туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 28 октябрдаги даъво аризасини қайтариш ҳақидаги ажримидан норози бўлиб, инспекция томонидан киритилган апелляция шикояти ва унга илова қилинган ҳужжатларни Фарғона вилоят суди биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни А Н И Қ Л А Д И: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги ХХХХХХ (бундан буѐн матнда – инспекция деб юритилади) ХХХХХХ2 (бундан буѐн матнда – даъвогар деб юритилади) манфаатида Марғилон туманлараро иқтисодий судига даъво ариза билан мурожаат қилиб, жавобгар YYYYYYY МЧЖ (бундан буѐн матнда – жавобгар деб юритилади)дан $$$$$$ сўм асосий қарз ва 24 000 сўм почта харажати ундиришни сўраган. Марғилон туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 28 октябрь кунги ажрими билан инспекциянинг ХХХХХХ2 манфаатида киритган 2022 йил 13 октябрь кунги 01/3-9-1027-сонли даъво аризаси ва унга илова қилинган ҳужжатлар қайтарилган. Суднинг мазкур ажримидан норози бўлиб, инспекция Фарғона вилоят судига апелляция шикояти билан мурожаат қилган. Апелляция шикоятида суд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси ва унинг қошидаги ХХХХХХ2 зиммасига мамлакатда қишлоқ ва сув хўжалиги соҳасига оид қонунчилик фаолияти устидан назоратни амалга ошириш ва ушбу соҳада хизматлар кўрсатиш вазифаси юклатилганлигига эътибор бермаганлигини, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 12 июлдаги 575-сон қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги мажмуи устидан ProtectedАгросаноат by PDF Anti-Copy Free назорат қилиш инспекцияси тўғрисида”ги Низомнинг 2-бандида - “Инспекция давлат (Upgrade to Pro Version to Remove the Watermark) бошқаруви органи ҳисобланади ва Ўзбекистон Республикасининг агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш вазифаларини амалга оширади” - деб белгиланганлигини, аккредитация соҳасига мувофиқ уруғларни сертификатлаштириш ҳамда уруғ ва кўчат материалларининг сифатини аниқлаш ва назорат қилиш ишларини мувофиқлаштириш юзасидан вазифаларни амалга ошириш белгиланганлигини, даъвогар агросаноат мажмуи комплекси таркибидаги корхона бўлиб, айнан қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини лаборатория синови таҳлилини ўтказиш ва сертификатлашга ихтисослашганлигини, жавобгар қишлоқ ҳўжалигининг кўчатчилик соҳаси вакили бўлиб, томонлар ўртасидаги муносабатлар ва уларнинг ҳуқуқий оқибати, қишлоқ ҳўжалигига оид фаолият доирасидаги муносабатлар ҳисобланишига баҳо берилмаганлигини, суд даъвогарнинг даъвоси унинг функционал вазифаси билан боғлиқлигини ва қишлоқ ҳўжалиги соҳасига оид қонунчилик билан тартибга солинишини эътибордан четда қолдирганлигини баѐн этиб, Марғилон туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 28 октябрь кунги ажримини бекор қилишни ва даъвогарни давлат божидан озод қилинади деб топиб, даъвони умумий тартибда кўриб чиқишни таъминлашни сўраган. Суд мажлиси вақти ва жойи тўғрисидаги ажрим тегишли тартибда жавобгар YYYYYYY МЧЖга юборилган ва хабардор қилинган, бироқ суд мажлисида жавобгар иштирок этмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буѐн матнда ИПК деб юритилади) 274-моддасининг тўртинчи қисмига кўра, апелляция инстанцияси судининг суд мажлисига суд муҳокамасини ўтказиш вақти ва жойи ҳақида тегишли тарзда хабардор қилинган апелляция шикоятини (протестини) берган шахснинг ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг келмаганлиги ишни уларнинг иштирокисиз кўришга тўсқинлик қилмайди. Инспекция ва даъвогар вакили суд мажлисида апелляция шикоятини қўллаб-қувватлаб, апелляция шикоятини қаноатлантиришни ва суднинг ажримини бекор қилишни сўради. Апелляция инстанция суди, даъвогар вакилининг тушунтириш ва эътирозларини тинглаб, ишдаги мавжуд ҳужжатларга баҳо бериб, даъвогар манфаатида инспекция томонидан киритилган апелляция шикоятини қаноатлантиришдан рад этишни, биринчи инстанция судининг ажримини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. Иш ҳужжатларидан аниқланишича, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси қошидаги ХХХХХХ2 “бажарувчи” ва YYYYYYY МЧЖ “буюртмачи” ўртасида 2022 йил 14 февраль куни 155/У-сонли кўчатларни сертификатлаштириш юзасидан шартнома тузилган. Мазкур шартноманинг 1.2-бандига асосан даъвогар томонидан жавобгарнинг буюртмасига асосан жами $$$$$? сўмлик ток кўчати маҳсулотларининг сифатиниby аниқлаш бўйича синовларни Protected PDF Anti-Copy Free ўтказиш ва уларни амалдаги меъѐрий ҳужжатлар талабларига мувофиқлиги юзасидан хизматлар (Upgrade to Pro2.2-бандига Version to Remove Watermark) кўрсатиши, шартноманинг кўраthe“буюртмачи” ишлаб чиқариш ҳажмига асосан “бажарувчига” 15 фоиз банк иш куни мобайнида олдиндан аванс тўловини амалга ошириши, шартноманинг 2.3-бандига асосан эса ҳисобварақ-фактура тақдим қилинган кундан бошлаб 15 банк иш куни мобайнида қолган иш суммасини 85 фоизини тўлаб бериши келишилган. Мазкур хизмат кўрсатиш шарномасининг ижроси юзасидан тарафлар ўртасида низо келиб чиқиши натижасида даъвогар томонидан жавобгарга нисбатан 2022 йилнинг 6 июль куни FV-16.2-221.3-сонли огоҳлантириш хати юборилган. Жавобгар томонидан киритилган огоҳлантириш хати оқибатсиз қолдирилганлиги боис инспекция даъвогар манфаатида судга даъво аризаси киритган. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 12 июлдаги №575-сон қарори билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси тўғрисида”ги Низомнинг 12-бандига асосан инспекция ўзига юкланган вазифаларни бажариш учун қуйидаги функцияларни амалга оширади: а) қишлоқ ва сув хўжалиги соҳасидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши юзасидан қуйидаги назоратни амалга оширади; қишлоқ хўжалигида иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш ҳамда соҳани ривожлантиришга оид қонунлар, Ўзбекистон Республикаси Президенти фармонлари ва қарорлари ҳамда Ҳукумат қарорларида белгиланган талаблар ва қоидаларнинг ўз вақтида ва тўлиқ бажарилиши устидан; қишлоқ хўжалиги экинларини ҳудудларнинг тупроқ-иқлим шароитларидан келиб чиқиб жойлаштирилиши ҳамда экилиши, агротехник тадбирлар ўз вақтида ва сифатли бажарилиши, маҳсулот етиштириш бўйича тузилган шартномавий мажбуриятларнинг бажарилиши устидан; қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ барча ташкилотларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш ва импорт қилиш, сақлаш ва сотиш устидан. Инспекция агросаноат мажмуи соҳасида қонун ҳужжатлари ижросини мунтазам таҳлил қилиб боради, таҳлил натижалари бўйича соҳадаги қонун ҳужжатларини ва норматив ҳужжатларни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади. “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан тасдиқланган “Давлат божи ставкаларининг миқдорлари”да мулкий хусусиятга эга даъво аризаларидан даъво баҳосининг 2 фоизи миқдорида, бироқ БҲМнинг 1 бараваридан кам бўлмаган миқдорда давлат божи ундирилиши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси (кейинги ўринларда “ИПК” деб юритилади)нинг 155-моддаси биринчи қисмининг 6бандида - давлат божи белгиланган тартибда ҳамда миқдорда тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар тақдим этилмаган бўлса, суд даъво аризаси ва унга илова қилинган ҳужжатларни қайтаради. “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунининг Protected by PDFЎзбекистон Anti-CopyРеспубликаси Free 9-моддаси 24-бандига асосан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси (Upgrade to Pro Version to Remove the Watermark) ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси ҳамда унинг жойлардаги органлари - қишлоқ ва сув хўжалиги соҳасидаги қонун ҳужжатларини бузганлик бўйича давлатнинг, юридик ва жисмоний шахсларнинг манфаатларини кўзлаб қилинган даъволар ҳамда бериладиган аризалар юзасидан иқтисодий судларда давлат божини тўлашдан озод қилинган. Гарчи, инспекция юқорида кўрсатилган ҳолатларда давлат божи тўлашдан озод қилинган бўлсада, бироқ инспекция қошидаги ХХХХХХ2 ва YYYYYYY МЧЖ ўртасида 2022 йил 14 февраль куни 154/У-сонли кўчатларни сертификатлаштириш юзасидан тузилган шартнома ва мазкур шартнома бўйича келиб чиққан низо қишлоқ ва сув хўжалиги соҳасидаги қонун ҳужжатларини бузиш ҳисобланмаслиги боис, судлов ҳайъати биринчи инстанция суди даъво аризасини қайтариш ҳақида тўғри ажрим қабул қилган деб ҳисоблайди. ИПКнинг 68-моддасига мувофиқ ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираѐтган ҳолатларни исботлаши керак. Инспекция ва даъвогар вакилининг апелляция шикоятида ва тушунтиришида келтирган бошқа важлари ҳам биринчи инстанция судининг ажримини бекор қилишга ѐки ўзгартиришга асос бўлмайди. ИПКнинг 281-моддасига асосан биринчи инстанция судининг қарори, ажрими устидан ушбу Кодексда белгиланган қоидалар бўйича берилган апелляция шикояти (протести) ушбу бобда суднинг ҳал қилув қарори устидан берилган апелляция шикоятини (протестини) кўриш учун назарда тутилган тартибда апелляция инстанцияси суди томонидан кўрилади. Апелляция инстанцияси суди биринчи инстанция судининг қарори, ажрими устидан берилган шикоятни (протестни) кўриб чиқиш натижалари бўйича қуйидагиларга ҳақли: 1) қарорни, ажримни ўзгаришсиз қолдиришга; 2) қарорни, ажримни ўзгартиришга ѐхуд бекор қилишга; 3) даъво аризасини қабул қилишни рад этиш, даъво аризасини қайтариш, даъво аризасини кўрмасдан қолдириш, иш юритишни тугатиш, иш юритишни тўхтатиб туриш тўғрисидаги ажримни бекор қилишга ва даъво аризасини, ишни биринчи инстанция судида кўриб чиқиш учун юборишга ҳақли. Юқоридагиларга кўра судлов ҳайъати апелляция шикоятини қаноатлантиришдан рад этишни, биринчи инстанция судининг ажримини ўзгаришсиз қолдиришни лозим топади. ИПКнинг 118-моддаси биринчи қисмига кўра, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Судга даъво аризаси ва апелляция шикояти берилганда давлат божи тўланмаган. 5 Судлов ҳайъати ишни кўриш билан боғлиқ суд харажатларини муҳокама қилиб, апелляция шикояти қаноатлантиришдан рад этилганлиги ва биринчи инстанция судининг ажримиby ўзгаришсиз қолдирилганлигини, Protected PDF Anti-Copy Free суднинг ажрими устидан шикоят қилинганда давлат божи тўланмаслигини инобатга олиб, (Upgrade to Pro Version to қилишда Remove the апелляция Watermark) инстанцияси учун даъвогар дастлаб судга мурожаат 24 000 сўм почта харажати тўловларини амалга оширганлигини ҳисобга олган ҳолда, тўланган почта харажатини унинг зиммасида қолдиришни, даъвогардан давлат божи ундирмасликни лозим топади. Бинобарин, “Давлат божи тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 42, 68, 118, 260, 281-моддалари талабларини қўллаб, судлов ҳайъати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги ХХХХХХнинг ХХХХХХ2 манфаатида киритган апелляция шикояти қаноатлантирилмасин. Марғилон туманлараро иқтисодий судининг 2022 йил 28 октябрь кунги ажрими ўзгаришсиз қолдирилсин. Апелляция шикояти бўйича давлат божи ундирилмасин. ХХХХХХ2 томонидан тўланган 24 000 сўм почта харажати унинг зиммасида қолдирилсин. Мазкур қарор қабул қилинган пайтдан бошлаб қонуний кучга киради. Қарордан норози тараф қарор қабул қилинган кундан бошлаб, бир йил муддат ичида Ўзбекистон Республикаси Олий судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига кассация тартибида шикоят (прокурор протест) келтириши мумкин. Раислик этувчи Б.Мамадалиев Ҳайъат аъзолари И.Турсунов Ф.Аманов