Решение #742575 Экономические

ASAKA TUMANLARARO IQTISODIY SUDI ASAKA INTER-DISTRICT ECONOMIC COURT Asaka tuman, Sohilbo‘yi ko’cha 11-uy Asaka district, Sahil bo’yi street 11 Тел: (+998 74) 232-21-76, Веб-сайт: www.oliysud.uz, эл.почта: i.asaka@sud.uz ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Асака тумани 4-1702-2201/1200-сонли иш Асака туманлараро иқтисодий суди судьяси С.Юлдашевнинг раислигида, У.Турғунованинг котиблигида, даъвогар йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекциясининг жавобгар “AVTOKOMPONENT” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан 868.380.029 сўм миқдорида молиявий жарима қўллаш тўғрисидаги даъво аризаси юзасидан қўзғатилган иқтисодий ишни, даъвогар вакили Х.Баходиров (ишончнома асосида), жавобгар вакили А.Рахмонов (ишончнома асосида) иштирокида, учинчи шахс Андижон вилоят Божхона бошқармаси ва Андижон вилоят марказий банки вакилларининг иштирокисиз, Асака туманлараро иқтисодий суди биносида очиқ суд мажлисида, видеоконференцалоқа режимида Тошкент туманлараро иқтисодий судининг кўмаклашувида кўриб чиқиб, қуйидагиларни а н и қ л а д и: Йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекцияси (кейинги ўринларда матнда “Аризачи” деб аталади) Асака туманлараро иқтисодий судига ариза билан мурожаат қилиб, “AVTOKOMPONENT” масъулияти чекланган жамияти (кейинги ўринларда матнда “Жавобгар” деб аталади)га нисбатан 868.380.029 сўм миқдорида молиявий жарима қўллашни сўраган. Суднинг 2022 йил 11 ноябрдаги ажрими билан Андижон вилоят Божхона бошқармаси ҳамда Андижон вилоят марказий банки ишга мустақил талаблар билан арз қилмайдиган учинчи шахс сифатида жалб қилинган. Суд мажлисида иштирок этган аризачи вакили - жавобгар томонидан импорт шартномалари тузилганлигини, мазкур шартномалар бўйича жами 568.850,19 АҚШ доллари миқдоридаги муддати ўтган қарздорликдан суд якунига қадарли 95.880,39 АҚШ долларидаги маҳсулотлар кириб келганлигини, қолган дебиторлик қарздорлик бартараф этилмаганлиги, яъни маҳсулотлари Ўзбекистон Ресупубликасига етиб келмаганлигини, жарима суммаси ихтиёрий равишда тўланмаганлигини билдириб, бартараф этилмаган қисми бўйича аризани қаноатлантириб бершини сўради. Суд мажлисида жавобгар вакили, хорижий давлатлар билан импорт шартномалари тузилганлигини, мазкур шартнома бўйича жами 568.850,19 АҚШ доллари миқдоридаги муддати ўтган қарздорликдан суд якунига қадарли 95.880,39 АҚШ долларидаги маҳсулотлар кириб келганлигини, импорт шартномалари тузган хорижий давлатлар махсулотларни уларга етказиб бермаётганлиги сабабли қолган дебиторлик қарздорлик бартараф этилмаганлигини, ушбу хорижий давлатлар махсулотларни етказиб бермаганлиги сабабли судга қарздорликларни ундириш юзасидан даъво аризалар киритилгани ва даъво аризаларни қилинганини билдириб, қонуний қарор қабул қилишни судга хавола қилди. Учинчи шахс Андижон вилоят Божхона бошқармаси ҳамда Андижон вилоят марказий банкига суд мажлиси вақти ва жойи тўғрисидаги тегишли тартибда хабардор этилган бўлсада, бироқ уларнинг вакиллари суд мажлисига келмади ва ариза юзасидан ўз эътирозларини билдирмади. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси(кейинги ўринларда матнда “ИПК” деб аталади)нинг ИПКнинг 170-моддаси учинчи қисмига кўра, иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Юқоридаги қонун нормаларига асосан суд ишни учинчи шахслар иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топади. Суд, ишда аризачи ва жавобгар вакилларининг тушунтиришларини тинглаб ҳамда ишдаги ҳужжатларни ўрганиб чиқиб, қуйидаги асосларга кўра аризани тўлиқ қаноатлантиришни лозим деб топади. Иш ҳужжатларидан ва суд муҳокамасидан аниқланишича, жавобгар Хитой давлатининг “Shandong Yagtou CNC Machine Tool Co.Ltd” компанияси билан 2020 йил 28 августда шартнома суммаси 1.266.100 АҚШ доллари миқдорида, 2020 йил 25 ноябрда шартнома суммаси 19.280 АҚШ доллари миқдорида, 2021 йил 12 февралда шартнома суммаси 269.844 АҚШ доллари миқдорида, 2021 йил 1 апрелда шартнома суммаси 898.300 АҚШ доллари миқдорида, “Qingdao Chemetals Industries Co.Ltd” компанияси билан 2020 йил 2 апрелда шартнома суммаси 1.284.010 АҚШ доллари миқдорида, 2020 йил 7 майда шартнома суммаси 266.300 АҚШ доллари миқдорида, 2020 йил 25 июнда шартнома суммаси 66.500 АҚШ доллари миқдорида, “Tisco Industria Co.Limited” компанияси билан 2020 йил 30 июнда шартнома суммаси 51.200 АҚШ доллари миқдорида, “Yucheng Unik Machinery Co.Ltd” компанияси билан 2019 йил 24 октябрда шартнома суммаси 158.300 АҚШ доллари миқдорида, Германия давлатининг “Traydon GmbH” компанияси билан 2021 йил 26 февралда шартнома суммаси 235.925 АҚШ доллари миқдорида ҳамда Корея Республикасининг “Traydon GmbH” компанияси билан 2014 йил 21 сентябрда шартнома суммаси 14.889.566 АҚШ доллари миқдорида, 2020 йил 1 декабрда шартнома суммаси 47.000 АҚШ доллари миқдорида импорт шартномалари имзоланган. Мазкур шартномаларга кўра, жавобгар томонидан 2022 йил 28 март ҳолатига Хитой давлатининг “Shandong Yagtou CNC Machine Tool Co.Ltd” компанияси билан 2020 йил 28 августда имзоланган импорт шартномасига асосан 44.084,84 АҚШ доллари миқдорида, 2022 йил 20 март ҳолатига Германия давлатининг “Traydon GmbH” компанияси билан 2021 йил 26 февралда имзоланган импорт шартномасига асосан 13.233,20 АҚШ доллари миқдорида, 2021 йил 4 декабрь ҳолатига Хитой давлатининг “Shandong Yagtou CNC Machine Tool Co.Ltd” компанияси билан 2021 йил 1 апрелда имзоланган импорт шартномасига асосан 95.880,39 АҚШ доллари миқдорида, 2021 йил 28 октябрь ҳолатига Хитой давлатининг “Shandong Yagtou CNC Machine Tool Co.Ltd” компанияси билан 2020 йил 25 ноябрь кунги, 2021 йил 12 февраль кунги, “Qingdao Chemetals Industries Co.Ltd” компанияси билан 2020 йил 2 апрель кунги, 2020 йил 7 май кунги, 2020 йил 25 июнь кунги, “Tisco Industria Co.Limited” компанияси билан 2020 йил 30 июнь кунги, “Yucheng Unik Machinery Co.Ltd” компанияси билан 2019 йил 24 октябрь кунги, Корея Республикасининг “Traydon GmbH” компанияси билан 2014 йил 21 сентябрь кунги ва 2020 йил 1 декабрь кунги имзоланган импорт шартномаларига асосан 415.651,76 АҚШ доллари жами 568.850,19 АҚШ доллари миқдорида муддати ўтган дебитор қарздорликни вужудга келтирган. Аризачи томонидан жавобгарга талабнома юборилиб, унда муддати ўтказиб юборилган дебитор қарздорликни ўн кун муддат ичида бартараф қилиш ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 27-бандига асосан жаримани ихтиёрий тўлаш тавсия қилинган. Бироқ, жавобгар ушбу дебитор қарздорликни бартараф қилмаган ёки белгиланган жарима суммасини тўламаган. Юқоридаги асосга кўра, аризачи жавобгарга нисбатан молиявий жарима қўллаш тўрисида судга ариза билан мурожаат қилган. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низом 22-бандига кўра, хўжалик юритувчи субъектларнинг ташқи савдо контрактлари ва инвойслари мониторинги валютани назорат қилувчи органлар ва тижорат банклари томонидан ташқи савдо операцияларининг ягона электрон ахборот тизими (кейинги ўринларда матнда “ТСОЯЭАТ” деб аталади) орқали амалга оширилади. Бунда валютани назорат қилувчи органлар ва тижорат банклари ўртасида ТСОЯЭАТда шаклланган маълумотларни ўзаро талаб этиш тақиқланади. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги “Ўзбекистон Республикасида ташқи савдо операциялари мониторингини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 283-сонли Қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 24-бандига кўра, экспорт контракти бўйича тушум тушиши ёки товарларни қайта олиб кириш муддати товарларга нисбатан — «экспорт» божхона режими бўйича божхона юк декларацияси расмийлаштирилган санадан ва хизматларга (ишларга) нисбатан бажарилган ишларни қабул қилиш далолатномаси имзоланган санадан бошлаб 180 кундан ошиб кетмаслиги керак. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги “Ўзбекистон Республикасида ташқи савдо операциялари мониторингини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 283-сонли Қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 27-бандига кўра, Ташқи савдо контрактлари бўйича активлар репатриация қилинишини (чет элдан хорижий валютадаги маблағлар келиб тушишини ёки ушбу Низомда кўрсатилган божхона режимларида товарлар республикага олиб кирилиши ва расмийлаштирилишини, ишлар бажарилиши ва хизматлар кўрсатилишини ёки пул маблағларининг қайтарилишини) мазкур Низомнинг 23, 24 ва 24-1-бандларида белгиланган муддатлар тугагандан кейин 30 банк иш куни (кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари учун — 60 банк иш куни) мобайнида таъминламаган хўжалик юритувчи субъектлар. 180 кунгача кечикканда — тушмаган валюта маблағлари ёки «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимида расмийлаштирилмаган товарлар, шунингдек, бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 10 фоизига тенг миқдорда; 180 кундан 365 кунгача кечикканда — тушмаган валюта маблағлари ёки «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимида расмийлаштирилмаган товарлар, шунингдек бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 20 фоизига тенг миқдорда қўшимча; 365 кундан ортиқ кечикканда — тушмаган валюта маблағлари ёки «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимида расмийлаштирилмаган товарлар, шунингдек бажарилмаган ишлар ёки кўрсатилмаган хизматлар суммасининг 70 фоизига тенг миқдорда республика бюджети даромадига қўшимча жарима тўлайдилар”деб белгиланган. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 21 апрелдаги “Тадбиркорликни қўллаб қувватлаш тизимини такомиллаштириш, ишбилармонлик мухитини янада яхшилаш бўйича қўшимча чора тадбирлар” тўғрисидаги ПҚ 5087-сонли Қарори 10-бандида “2021 йил 1 майдан бошлаб чет элдан хорижий валютадаги тушум тушиши кечиктирилишига йўл қўйган экспорт қилувчилар ва «эркин муомалага чиқариш» божхона режимида товарларни республикага олиб кириш ва расмийлаштиришни, ишларни бажариш ёки хизматлар кўрсатишни ўз вақтида таъминламаган импорт қилувчилар учун қонунчиликда белгиланган жарима миқдорлари икки бараварга камайтирилсин. 2021 йил 1 май ҳолатига шаклланган ташқи савдо операциялари бўйича муддати ўтган дебитор қарздорлик учун хўжалик юритувчи субъектларга жарималар қўллаш тўхтатилсин ва дебитор қарздорлик вужудга келиш муддатлари 2021 йил 1 майдан бошлаб янгидан ҳисоблансин” деб белгиланган. Жавобгар томонидан юқоридаги импорт шартномалари бўйича 180 календарь кунгача ва 180 кундан 365 календарь кунгача бўлган муддатда 568.850,19 АҚШ долларига тенг бўлган товарлар Ўзбекистон Республикасига олиб кирилмаганлиги ва «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимида расмийлаштирилмаганлиги оқибатида муддати ўтган дебитор қарздорлик юзага келганлиги ишдаги далиллар, судда аниқланган ҳолатлар билан ўз тасдиғини топади. Бироқ, суд мажлиси якунлангунга қадарли жавобгар томонидан Хитой давлатининг “Shandong Yagtou CNC Machine Tool Co.Ltd” компанияси билан 2021 йил 1 апрелда имзоланган импорт шартномаси бўйича 95.880,39 АҚШ доллари миқдоридаги маҳсулотлари Ўзбекистон Республикасига олиб ўтилганлиги ҳамда жами 95.880,39 АҚШ доллари миқдорида дебитор қарздорлик бартараф қилингани аниқланди. Мазкур маҳсулотлар божхона режими орқали олиб ўтилганлиги даъвогар томонидан тақдим этилган маълумотнома билан ўз тасдиғини топди. Суд, юқорида қайд этилган ҳолатлар ва қонун нормаларидан келиб чиқиб, суд мажлисида берилган кўрсатмаларни ва тақдим этилган хужжатларини инобатга олиб, ариза талабини қисман қаноатлантирилишни ҳамда жавобгарга нисбатан импорт шартномалари бўйича муддати ўтказиб юборилган 472.969,80 АҚШ доллари миқдоридаги дебитор қарздорлик учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020 йил 14 майдаги 283-сонли қарори билан тасдиқланган “Ташқи савдо операциялари амалга оширилиши мониторингини олиб бориш ва назорат қилиш тартиби тўғрисида”ги Низомнинг 27-бандига асосан Марказий банкнинг 01.02.2022 йил (1$-10.804,86), 19.05.2022 йил (1$-11.130,57) ва 20.06.2022 йил (1$-10.950,03) ҳолатига валюта курси бўйича 5 фоизи миқдорида 256.452.078 сўм ҳамда 10 фоизи миқдорида 455.139.926 сўм жами 711.592.004 сўм миқдорида жарима қўллашни лозим топди. Суд, ишни кўриш билан боғлиқ суд ҳаражатларини ундириш масаласини муҳокама қилиб, давлат божини жавобгардан ундирмасликни, олдиндан тўлаб чиқилган 24.000 сўм почта харажатини жавобгардан аризачи фойдасига ундиришни ҳамда иш видеоконференцалоқа режимида кўрилганлиги сабабли жавобгар ҳисобидан Олий суд ҳисобига 75.000 (300.000*25%=75.000) сўм ВКА харажати ундиришни лозим топади. Чунки, Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонуни 9-моддасининг биринчи қисми 19-бандига кўра, аризачи ва жавобгар ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш тўғрисидаги ишлар бўйича давлат божини тўлашдан озод қилинган. Юқоридаларга асосан, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикасида ташқи савдо операциялари мониторингини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” 2020 йил 14 майдаги 283-сонли Қарори ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг 128, 170, 215, 217 ва 222-моддаларини қўллаб, суд қарор қилди: Аризачининг аризаси қисман қаноатлантирилсин. “AVTOKOMPONENT” масъулияти чекланган жамиятига нисбатан 711.592.004 сўм миқдорида молиявий жарима қўлланилсин. Қўлланилган молиявий жаримани ундириш мажбурияти йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекцияси зиммасига юклатилсин. “AVTOKOMPONENT” масъулияти чекланган жамияти ҳисобидан йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекцияси фойдасига олдиндан тўланган 24.000 сўм почта харажатлари; - Олий суд ҳисобига иш видеоконференцалоқа режимида кўрилганлиги сабабли 75.000 сўм видеоконференцалоқа ҳаражати ундирилсин. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро варақа берилсин. Ҳал қилув қароридан норози томон ўн кунлик муддатда Асака туманлараро иқтисодий суди орқали Андижон вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича ҳайъатига апелляция тартибида шикоят келтириши мумкин. Судья С.С.Юлдашев