Решение #762131 Экономические

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QUYICHIRCHIQTUMANLARARO IQTISODIY SUDI Toshkent viloyati, Quyichirchiq tumani, Do’stobod shaxri, "Do`stlik-1" M.F.Y, Markaziy ko`chasi РЕСПУБЛИКА УЗБЕКИСТАН КУЙИЧИРЧИКСКИЙ МЕЖРАЙОННЫЙ ЭКОНОМИЧЕСКИЙ СУД Тошкентская область, Куйичирчикский район, город Дустобад, пос. "Дустлик-1" ул. Центральная ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Қуйичирчиқ тумани 2022 йил 11 октябрь *****-сонли иш раислигида, судья ёрдамчиси *****нинг котиблигида, даъвогар “*****” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар ЯТТ “*****” хисобидан 3 595 403 сўм асосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризасини тарафлардан даъвогар ишончли вакиллари *****, ***** ва ***** (2022 йил 10 октябрдаги 99-сонли ишончнома асосида) иштирокида, иш ҳужжатлари билан биргаликда суд суди биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, қуйидагиларни, А Н И Қ Л А Д И: Даъвогар “*****” масъулияти чекланган жамияти даъво аризаси билан судга мурожаат қилиб, жавобгар ЯТТ “*****” хисобидан 3 595 403 сўм асосий қарздорликни ундиришни сўраган. Суд мажлисида иштирок этган даъвогар ишончли вакиллари даъво аризаси юзасидан ўз тушунтиришларини баён қилиб, судга даъво аризасига қўшимча ҳамда бир томонлама тасдиқланган таққослаш далолатномаларини тақдим қилиб, даъво талабини тўлиқ қаноатлантиришни сўради. Бугунги суд мажлисида жавобгар иштирок этмади ҳамда даъво талаблари бўйича фикр биилдирмади. Бундан ташқари, суднинг тайинлаш ажрими жавобгар томонидан қабул қилинмаганлиги тўғрисида далолатнома тузилганлиги аниқланди. Бундай холатда суд, жавобгар вакили суд мажлиси тўғрисида хабардор қилинган деган хулосага келди. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодексининг (кейинги ўринларда – ИПК деб юритилади) 170-моддасига асосан иш мухокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган жавобгар, учинчи шахслар суд мажлисига келмаса, низо уларнинг йўқлигида ҳал қилиниши мумкин. Суд, даъвогар тараф вакилларининг тушунтиришларини тинглаб, ишда тўпланган материалларни ўрганиб чиқиб, уларни таҳлил қилиб, қуйидаги асосларга кўра даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, суд харажатларини даъвогар зиммасига юклашни лозим деб топади. Иш хужжатларидан кўринишича “Чиноз Савдо комплекс” МЧЖ билан Тошкент вилояти, Чиноз тумани ЯТТ “*****” ўртасида 2019-2020-йилларда жамиятга қарашли дўконларда фаолият юритиш мақсадида 72-сонли ижара шартномалари тузилган. 3.1-бандига асосан Тошкент вилоят ҳокимининг 2019 йил 25 январдаги 52-сонли қарорига асосан 1 кв.м., учун 45 000 сўм белгиланган, 2020 йилда тузилган 72-сонли шартноманинг 3.1-бандига асосан Тошкент вилоят ҳокимининг 2019 йил 31 декабрдаги 871-сонли қарорига асосан 1 кв.м., учун 70 000 сўм, 3-иловасига мувофиқ 1 кв.м., учун 50 000 сўм белгиланган. Шунингдек, тарафлар ўртасида тузилган 72-сонли ижара шартномаларининг 1,0-бандида “ижарага берувчи” ўзининг ваколат доирасида комплексда фаолият кўрсатаётган жисмоний ёки юридик шахс бўлган “ижарага олувчи” комплекс ҳудудида жойлашган умумий ер майдони 11,1 кв.м., бўлган турғун савдо шахобчасини тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиши учун ушбу шартномада белгиланган муддатда вақтинчалик фойдаланиш ҳуқуқ асосида ижарага бериши белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 535-моддасида мулк ижараси шартномаси бўйича ижарага берувчи ижарага олувчига ҳақ эвазига мол-мулкни вақтинча эгалик қилиш ва фойдаланиш ёки фойдаланиш учун топшириш мажбурияти белгиланган. Ушбу ижара шартномаларига асосан тарафлар ўртасида қабул қилиш ва топшириш далолатномалари расмийлаштирилган. Тарафлар ўртасида тузилган шартномаларнинг 3-бўлими, 3.1-бандида тўлов шартлари ва миқдори кўрсатилган бўлиб, унга кўра ижара ҳақи даъвогарнинг банкдаги ҳисоб-рақамига нақд пул шаклида ёки пул ўтказиш йўли билан ҳар ойнинг 15-кунига қадар 1 кв.м., майдон учун белгиланган миқдорда тўлов тўлаб бориши назарда тутилган. Бироқ, жавобгар ижара шартномаларида белгиланган муддатда ижара тўлови бажарилмаганлиги оқибатида 2019-2030 йиллар бўйича 3 595 403 сўм қарздорлик вужудга келган. ФКнинг 544-моддасида ижарага олувчи мол-мулкдан фойдаланганлик учун ҳақни ўз вақтида тўлаб бориши шартлиги кўрсатилган. ФКнинг 236-моддасига кўра, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Даъвогар томонидан жавобгарга қарздорликни тўлаш юзасидан талабнома юборилган бўлса-да, мазкур талабнома жавобгар томонидан оқибатсиз қолдирилган. Даъво аризада жавобгарнинг ижара хақидан қарздорлиги тўғрисидаги далолатнома тақдим қилинган бўлиб, ушбу далолатномада жавобгарнинг 2019 йил 31 декабрь куни ҳолатига қарздорлиги 195 000 сўмни, 2020 йил 31 декабрь куни ҳолатига қарздорлиги 2 690 403 сўмни ташкил қилган. Бироқ, даъвогар 2019-2022-йил учун жами 3 595 403 сўм ижара ҳақидан қарздорликни ҳисоблаб хатоликка йўл қўйган. Аслида, жавобгарнинг 2019-2020 йиллар учун жами қарздорлиги 2 690 403 сўмни ташкил этган. Бундан ташқари, даъво аризага қўшимчада 2021-2022 йиллар ҳам қўшиб ҳисобланган, бироқ, даъвогар томонидан 2021 йил тарафлар ўртасида Қолаверса, 2022 йилда тарафлар ўртасида 2022 йил 5 январда Р-2-сонли бошқа ижара шартнома тузилган бўлиб, ушбу шартноманинг 1.0-бандида умумий ер майдони 4.0 кв.м., бўлган савдо ўрни назарда тутилган. Бундан кўринадики, даъвогарнинг 2021-2022 йиллар учун ижара ҳақини ундириш талаби ўз исботини топмаган. ИПКнинг 68-моддасида ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Ушбу холатлар, жавобгар томонидан шартнома бўйича мажбуриятлар лозим даражада бажарилмаганлиги иш хужжатларидаги бир томонлама тасдиқланган таққослаш далолатномалари билан ўз тасдиғини топган. ФКнинг 333-моддасига асосан, қарздор айби бўлган тақдирда мажбуриятни бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун, агар қонун ҳужжатларида ёки шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, жавоб бериши назарда тутилган. Бундан ташқари, даъво аризасига илова қилинган юридик шахс тўғрисидаги маълумотга кўра, даъвогар “*****” масъулияти чекланган жамияти кичик тадбиркорлик субъектига мансублиги аниқланган. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунига кўра кичик тадбиркорлик субъектлари амалга оширадиган тадбиркорлик фаолияти доирасида судларга мурожаат қилиш чоғида ушбу банднинг «а» — «г» ва «е» кичик бандларида кўрсатилган белгиланган ставканинг 50 фоизи миқдорида давлат божи тўлайди. Даъвогар кичик тадбиркорлик субъекти бўла туриб судга даъво аризаси киритилишида даъво талабларининг 2 фоизи миқдорида давлат божи тўлаган. Аслида, даъвогар судга кичик тадбиркорлик субъекти сифатида даъво талабидаги сумманинг бир фоизи миқдорида давлат божи тўлаши лозим бўлган. Ўзбекистон Республикаси “Давлат божи тўғрисида”ги Қонунининг 18-моддасида давлат божи қонун ҳужжатларида талаб қилинганидан ортиқча миқдорда тўланганида тўлиқ ёки қисман қайтарилиши кераклиги назарда тутилган. Мазкур ҳолатда, суд даъвогарнинг даъво аризасида кўрсатилган ҳолатлар фактик ҳолатларга мувофиқ келганлиги сабабли, даъво талабини қисман қаноатлантириб, жавобгар ҳисобидан даъвогар фойдасига 2 690 403 сўм асосий қарздорлик ундиришни, даъво талабининг қолган қисмини қаноатлантиришни рад қилишни, ИПКнинг 118-моддасига асосан суд ҳаражатларини тарафлар ўртасида мутаносиб тақсимлаб, давлат божини даъвогар зиммасида қолдиришни, ортиқча тўланган давлат божини маълумотнома асосида қайтаришни лозим деб топади. Бинобарин ФКнинг 236, 333, 535, 544-моддалари, ИПКнинг 118, 170, 176-180, 186, 187-моддаларига асосан, суд Қ А Р О Р Қ И Л А Д И: Даъво талаби қисман қаноатлантирилсин. Жавобгар ЯТТ “*****” ҳисобидан: даъвогар “*****” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 2 690 403 сўм асосий қарз ҳамда 24 000 сўм почта харажатлари ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад қилинсин. Давлат божи даъвогар зиммасида қолдирилсин. Даъвогар томонидан ортиқча тўланган давлат божи маълумотнома асосида қайтарилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро варақаси берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Тошкент вилояти судига апелляция тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. ***** ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ НОМИДАН ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ (хулоса қисми) Қуйичирчиқ тумани 2022 йил 11 октябрь 4-1103-2202/1542-сонли иш Қуйичирчиқ туманлараро иқтисодий суди судьяси *****нинг раислигида, судья ёрдамчиси *****нинг котиблигида, даъвогар “*****” масъулияти чекланган жамиятининг жавобгар ЯТТ “Қудратова Дилноза” хисобидан 1 651 000 сўм асосий қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризасини тарафлардан даъвогар ишончли вакиллари *****, ***** ва *****(2022 йил 10 октябрдаги 99-сонли ишончнома асосида) иштирокида, иш ҳужжатлари билан биргаликда суд суди биносида, очиқ суд мажлисида кўриб чиқиб, ФКнинг 236, 333, 535, 544-моддалари, ИПКнинг 118, 170, 176-180, 186, 187-моддаларига асосан, суд Жавобгар ЯТТ “*****” ҳисобидан: даъвогар “*****” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 2 690 403 сўм асосий қарз ҳамда 24 000 сўм почта харажатлари ундирилсин. Даъво талабининг қолган қисми қаноатлантириш рад қилинсин. Давлат божи даъвогар зиммасида қолдирилсин. Даъвогар томонидан ортиқча тўланган давлат божи маълумотнома асосида қайтарилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилингандан кейин бир ойлик муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ижро варақаси берилсин. Мазкур ҳал қилув қарори устидан бир ойлик муддат ичида шу суд орқали Тошкент вилояти судига апелляция тартибида шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин. Судья *****