Решение #787073 Экономические

PAYARIQ TUMANLARARO IQTISODIY SUDI PAYARIK INTER-DISTRICT ECONOMIC COURT 141300, Payariq shahri, Payariq 50 yilligi ko`chasi, 4-uy 141300, Payarik, Payarik 50th Anniversary street,4 Теl: (66) 425-17-35 www.oliysud.uz e-mail: i.payariq@sud.uz Ўзбекистон Республикаси номидан ҲАЛ ҚИЛУВ ҚАРОРИ Пайариқ тумани 4-1406-2201/2318-сонли иш Пайариқ туманлараро иқтисодий суди судья Б.Х.Жураевнинг раислигида, Ж.Турсуновнинг суд мажлиси котиблигида, Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Самарқанд вилоят ҳудудий бошқармасининг даъвогар “MAROQAND NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамияти манфаатида жавобгар “Тадбиркор Камолиддин даласи” фермер хўжалигига нисбатан дебитор қарздорликни ундириш тўғрисидаги даъво аризаси бўйича қўзғатилган иқтисодий ишни суднинг ўз биносида очиқ суд мажлиси муҳокамасида кўриб чиқиб, қуйидагиларни аниқлади: Пайариқ туманлараро иқтисодий судига Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Самарқанд вилоят ҳудудий бошқармаси даъво аризаси билан мурожаат килиб, унда жавобгар “Тадбиркор Камолиддин даласи” фермер хўжалиги (бундан буён матнда жавобгар деб юритилади)дан “MAROQAND NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда даъвогар деб юритилади) фойдасига 846 228 170,70 сўм дебитор қарзни ундиришни, даъво аризани Савдо-саноат палатаси вакили иштирокисиз кўришни сўраган. Иш муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган бўлса-да, Савдо-саноат палатаси, даъвогар ва жавобгар суд мажлисида ўз вакили иштирокини таъминламади. Ушбу холатда суд тақдим этилган ҳужжатлар ишни мазмунан кўриб чиқиш имкониятини беришини инобатга олиб, Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади)нинг 170-моддаси 2- ва 3-қисмларига мувофиқ, ишни уларнинг вакили иштирокисиз кўриб чиқишни лозим топди. Суд, ишдаги ҳужжатларга ҳуқуқий баҳо берган ҳолда қуйидагиларга кўра даъвони қисман қаноатлантиришни лозим топди. Аниқланишича, даъвогар ва жавобгар ўртасида 2021 йил 05 январда №52-сонли “Нефт маҳсулотларини тўғридан-тўғри сотиш” шартномаси тузилган. Ўзбекистон Республикаси фуқаролик кодекси (бундан буён матнда ФК деб юритилади)нинг 437-моддасига кўра, маҳсулот етказиб бериш шартномасига мувофиқ тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган маҳсулот етказиб берувчи — сотувчи шартлашилган муддатда ёки муддатларда ўзи ишлаб чиқарадиган ёхуд сотиб оладиган товарларни сотиб олувчига тадбиркорлик фаолиятида фойдаланиш учун ёки шахсий, оилавий мақсадларда, рўзғорда ва шунга ўхшаш бошқа мақсадларда фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа мақсадларда фойдаланиш учун топшириш, сотиб олувчи эса товарларни қабул қилиш ва уларнинг ҳақини тўлаш мажбуриятини олади. Шартноманинг 1.1.-бандига асосан “Маҳсулот сотувчи” “Истеъмолчи”нинг буюртмаси асосида тегишли русум ва миқдордаги нефт маҳсулотларини бериш, “Истеъмолчи” эса берилган нефт маҳсулотларини қабул қилиб олиш ва ҳақини тўлаш мажбуриятларини ушбу шартномада келишилган шартларда бажаришни ўз зиммаларига оладилар. Шартноманинг 2.4.-бандига кўра, “Маҳсулот сотувчи”, “Истеъмолчи”нинг буюртмаси олинган заҳоти берилиши сўралган нефт маҳсулотларининг ўша кундаги жорий нархларини унга маълум қилади. “Истеъмолчи” мазкур нархлар асосида буюртмадаги нефт маҳсулотлари партиясининг тегишли ҳажми учун 100 фоиз олдиндан тўловларни амалга оширади. Даъвогар томонидан шартнома шартлари бажарилиб, жавобгарга тарқатиш ведомостлари орқали жами 778 944 404,94 сўмлик нефт маҳсулотларини етказиб берган. Жавобгар томонидан шартнома шартлари лозим даражада бажарилмасдан, даъвогар олдида 778 944 404,94 сўм қарздор бўлиб қолган. Даъвогар томонидан жавобгарга дебитор қарздорликни тўлаб бериш тўғрисида талабнома юборилган. Бироқ, жавобгар томонидан талабнома эътиборсиз қолдирилган. ФКнинг 236-моддасига мувофиқ, мажбуриятлар мажбурият шартларига ва қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ, бундай шартлар ва талаблар бўлмаганида эса — иш муомаласи одатларига ёки одатда қўйиладиган бошқа талабларга мувофиқ лозим даражада бажарилиши керак. Савдо-саноат палатаси даъвогар манфаатида судга жавобгардан 846 228 170,70 сўм дебитор қарздорликни ундириш тўғрисида даъво аризаси билан мурожаат қилган. Даъвогар томонидан 67 283 765,76 сўмлик нефт маҳсулотлари етказиб берилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар тақдим этилмади. ИПКнинг 68-моддасининг 1-қисмига кўра, ишда иштирок этувчи ҳар бир шахс ўз талаблари ва эътирозларига асос қилиб келтираётган ҳолатларни исботлаши керак. Жавобгарнинг даъвогар олдида 778 944 404,94 сўм қарздор эканлиги ишдаги мавжуд далиллар, шартнома, рухсатнома, ишончнома, Шунга кўра суд, даъвогарнинг дебитор қарз ундириш тўғрисидаги даъво талабини қисман қаноатлантиришни лозим топди. ИПКнинг 118-моддаси 1-қисмига асосан, суд харажатлари ишда иштирок этувчи шахсларнинг қаноатлантирилган даъво талаблари миқдорига мутаносиб равишда уларнинг зиммасига юклатилади. Баён этилганларга асосан суд, даъвогарнинг даъво талабини қисман қаноатлантиришни, жавобгардан даъвогар фойдасига 778 944 404,94 сўм дебитор қарз ва олдиндан тўланган 24 000 сўм почта харажатларини, Республика бюджетига жавобгардан 15 578 888,09 сўм давлат божини ва даъвогардан 1 345 675,32 сўм давлат божини ундиришни лозим топди. Юқоридагиларга кўра, ИПКнинг 112, 118, 176-179-моддаларига асосланиб, суд қарор қилди: Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси Самарқанд вилоят ҳудудий бошқармасининг даъво аризаси қисман қаноатлантирилсин. “Тадбиркор Камолиддин даласи” фермер хўжалигидан “MAROQAND NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамияти фойдасига 778 944 404,94 сўм дебитор қарз ва олдиндан тўланган 24 000 сўм почта харажати, жами 778 968 404,94 сўм ундирилсин. Даъво талабининг 67 283 765,76 сўм дебитор қарзни ундириш қисмини қаноатлантириш рад этилсин. “Тадбиркор Камолиддин даласи” фермер хўжалигидан Республика бюджетига 15 578 888,09 сўм давлат божи ундирилсин. “MAROQAND NEFT BAZASI” масъулияти чекланган жамиятидан Республика бюджетига 1 345 675,32 сўм давлат божи ундирилсин. Ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бир ой муддат ўтгач қонуний кучга киради. Ҳал қилув қароридан норози томон ҳал қилув қарори қабул қилинган кундан бошлаб бир ой муддатда шу суд орқали Самарқанд вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъатига апелляция шикояти беришга ҳақли. Судья Б.Х.Жураев